Doanh nghiệp nợ đóng bảo hiểm thất nghiệp bị xử lý thế nào?

Luật Việc làm năm 2025 có hiệu lực từ đầu năm 2026 có nhiều điểm mới đáng chú ý có lợi cho người lao động. Đáng chú ý nhất là việc quy định trách nhiệm, nghĩa vụ bồi thường của doanh nghiệp nếu nợ đọng BHTN làm ảnh hưởng tới quyền lợi của người lao động.

Quy định trách nhiệm của doanh nghiệp khi nợ đóng, trốn đóng BHTN

Mới đây, chia sẻ tại Tọa đàm “Chính sách BHTN mới có lợi hơn cho người lao động năm 2026”, ông Trần Tuấn Tú – Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp (Cục Việc làm, Bộ Nội vụ) cho biết, Luật Việc làm năm 2025 với nhiều nội dung liên quan tới chính sách bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) đã mở rộng đáng kể về quyền lợi cho người lao động, đồng thời nới lỏng một số điều kiện thụ hưởng và bổ sung nhiều chế độ hỗ trợ hơn cho người lao động.

Tuy nhiên, song song với việc mở rộng đó, pháp luật cũng quy định rất rõ trách nhiệm của các bên liên quan, từ người lao động, người sử dụng lao động đến các cơ quan, tổ chức trong quá trình thực hiện chính sách.

Đối với các hành vi vi phạm, nếu ở mức độ nhẹ sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định tại Nghị định số 12/2022/NĐ-CP của Chính phủ. Hiện nay, Bộ Nội vụ đang xây dựng, trình Chính phủ sửa đổi nghị định này để bổ sung các hành vi vi phạm liên quan đến các quy định mới của Luật Việc làm năm 2025 và Nghị định số 374/2025/NĐ-CP.

Theo đó, nghị định quy định rõ trong trường hợp người lao động chấm dứt hợp đồng nhưng người sử dụng lao động không chốt sổ, không đóng hoặc chậm đóng bảo hiểm thất nghiệp, dẫn đến việc người lao động không được ghi nhận thời gian tham gia và không được giải quyết quyền lợi, thì người sử dụng lao động phải chịu trách nhiệm bồi hoàn toàn bộ quyền lợi liên quan.

“Đồng thời, người lao động có quyền khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của mình nếu doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm. Trên thực tế, người lao động đã hoàn thành trách nhiệm đóng góp thông qua tiền lương hằng tháng, nhưng nếu người sử dụng lao động không thực hiện phần nghĩa vụ của mình mà còn chiếm dụng khoản này, sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động”, ông Tú nói.

Ngoài xử phạt hành chính, pháp luật cũng đã quy định các chế tài hình sự. Bộ luật Hình sự năm 2015 đã có các điều khoản liên quan đến tội danh vi phạm quy định về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế. Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cũng đã ban hành nghị quyết hướng dẫn áp dụng. Gần đây, Bộ Công an đã có hướng dẫn về việc khởi tố đối với các hành vi gian lận, chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm, cũng như hành vi giả mạo hồ sơ để trục lợi chế độ.

Như vậy, hành lang pháp lý hiện nay đã tương đối đầy đủ, bao gồm cả quy định hành chính và hình sự, nhằm kiểm soát việc thực hiện chính sách, tránh tình trạng lạm dụng hoặc vi phạm.

Do đó, trong quá trình tham gia và thụ hưởng chính sách, các bên cần tuân thủ đúng quy định pháp luật để đảm bảo quyền lợi chính đáng, đồng thời tránh các rủi ro pháp lý có thể phát sinh.

Lao động cần làm gì khi bị nợ đọng tiền đóng BHTN

Đại diện tổ chức công đoàn cho biết, để đảm bảo quyền lợi của người lao động, công đoàn cơ sở đã có những buổi tập huấn quyền lợi pháp luật lao động nói chung trong đó có thực hiện chính sách về BHTN cho người lao động.

Tổ chức này khuyến cáo, khi lao động nghi ngờ bị nợ BHTN thì nên tra cứu thông tin trên ứng dụng VssID, hoặc hỏi trực tiếp bộ phận nhân sự, kế toán của công ty xem quá trình đóng đến tháng nào, nợ bao lâu.

Tiếp đó, nếu phát hiện bị nợ đọng BHTN, lao động có thể gửi đề nghị bằng văn bản hoặc email yêu cầu công ty phải thanh toán số tiền nợ BHTN, chốt sổ bảo hiểm cho bạn. Đây là trách nhiệm bắt buộc của người sử dụng lao động.

Trong trường hợp công ty không hợp tác, lao động có thể gửi khiếu nại tới cơ quan BHXH Việt Nam nơi công ty đóng trụ sở. Thực hiện tố cáo tới thanh tra lao động, gửi đơn tới Sở Nội vụ địa phương nơi lao động làm việc. Thực hiện khởi kiện nếu bị ảnh hưởng quyền lợi nghiêm trọng.

Tuy nhiên, lao động cũng cần lưu ý, kể cả khi bị nợ đóng BHTN, lao động vẫn có quyền hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đã đóng đủ BHTN từ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi nghỉ việc. Trong trường hợp công ty chưa đóng đủ 12 tháng này thì phải đợi công ty đóng đủ tiền mới được nhận tiền trợ cấp thất nghiệp.

Ông Trần Tuấn Tú cũng khuyến cáo người lao động không phải chịu trách nhiệm về việc nợ BHTN, nhưng cần chủ động yêu cầu, khiếu nại hoặc tố cáo để đảm bảo quyền lợi của mình không bị mất.

Đọc thêm