Thầy hiệu trưởng đáng kính ở Hà Nội từng “viết đơn bằng máu” xin nhập ngũ năm 1965

Không chỉ là ký ức của một người lính bước ra từ chiến tranh, câu chuyện về nhà giáo Phan Cự Đại – nguyên Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Công Trứ – đã trở thành “bài học sống” được thầy cô kể lại cho biết bao thế hệ học sinh.

Thầy hiệu trưởng từng viết đơn xin nhập ngũ bằng máu

Nhà giáo Phan Cự Đại, nguyên Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Công Trứ (phường Ba Đình, Hà Nội), sinh năm 1949, lớn lên trong những năm tháng đất nước còn chia cắt. Ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, chàng thanh niên Phan Cự Đại đã sớm nuôi dưỡng khát vọng được gia nhập quân đội để cống hiến cho Tổ quốc. Không chờ đợi lệnh gọi nhập ngũ, ông chủ động viết đơn tình nguyện bằng máu gửi khu đội Ba Đình, quyết tâm lên đường ra trận khi mới là học sinh lớp 10 (tương đương lớp 12 hiện nay).

Ước nguyện ấy nhanh chóng trở thành hiện thực. Tháng 12/1965, ông tạm biệt gia đình, người thân và mái trường để khoác lên mình màu áo lính. Nhắc lại quãng thời gian ấy, ông xúc động: “Thế hệ chúng tôi không sợ gian khổ, hy sinh, mong nhất là được chiến đấu tại chiến trường và luôn tự hào khi trở thành người chiến sĩ”.

Được biên chế vào trung đoàn công binh cơ giới, ông được đào tạo lái các loại xe xích chuyên dụng, đảm nhận nhiệm vụ vận chuyển, mở đường cho bộ đội tiến vào chiến trường. Những năm tháng quân ngũ là chuỗi ngày đối mặt với hiểm nguy, bom đạn luôn cận kề, trở thành ký ức không thể phai mờ trong cuộc đời ông.

Nhà giáo Phan Cự Đại chia sẻ, ông vẫn nhớ như in lời dặn của chỉ huy trước một nhiệm vụ đặc biệt: “Đường đi rất nguy hiểm, địch đánh phá ác liệt, các đồng chí phải hết sức cố gắng”.

Trong một lần hành quân, một quả mìn phát nổ ở cự ly rất gần đã khiến ông bị thương nặng. Ông kể lại: “Sau tiếng nổ và tia chớp kinh hoàng, toàn thân tôi bê bết máu, quần áo rách tươm. Theo phản xạ, tôi kêu lên: “Mẹ ơi! Con chết rồi…”. Đồng đội nhanh chóng đưa tôi lên cáng chuyển về phía sau. Trong lúc lơ mơ, tôi nghe có người nói: “Thằng Đại chết rồi”. Nhưng may mắn, sức trẻ đã giúp tôi giành lại sự sống, dù phải mang trên mình thương tật suốt đời, mất 61% sức khỏe”.

Trở về hậu phương, chàng trai trẻ Phan Cự Đại tiếp tục con đường học tập, lựa chọn gắn bó với nghề giáo. Từ một người lính bước ra khỏi chiến tranh, ông mang theo tinh thần kỷ luật, ý chí kiên cường và trách nhiệm để cống hiến cho sự nghiệp giáo dục. Trong nhiều năm đứng lớp và làm công tác quản lý (Hiệu trưởng Trường THCS Phạm Công Trứ), ông đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi, chiến sĩ thi đua của ngành, được đồng nghiệp và học sinh kính trọng.

Tiếp lửa truyền thống cho thế hệ trẻ

Từ người lính đến người thầy, cuộc đời nhà giáo Phan Cự Đại là hành trình nối dài của lý tưởng sống. Những trải nghiệm mà ông đi qua là minh chứng sinh động cho sự hòa quyện giữa lòng yêu nước và tinh thần tận tụy với nghề. Hình ảnh chàng thanh niên Hà Nội năm nào xung phong ra trận, kiên cường giữa mưa bom bão đạn đã góp phần giúp nhiều thế hệ giáo viên, học sinh hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình hôm nay.

Với thầy và trò Trường THCS Nguyễn Công Trứ – nơi ông từng gắn bó nhiều năm – câu chuyện về người hiệu trưởng năm xưa luôn được nhắc lại với sự trân trọng. Nhà giáo Lê Hoàn Châu – Hiệu trưởng nhà trường – cho biết, câu chuyện về thầy Phan Cự Đại, đặc biệt là lá đơn tình nguyện viết bằng máu, đã trở thành một “bài học sống” giàu ý nghĩa đối với học sinh. Không cần những lời lẽ lớn lao, chính sự chân thực ấy đã giúp các em cảm nhận rõ hơn về giá trị của hòa bình và trách nhiệm của bản thân.

“Hiện nay, nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống như sinh hoạt dưới cờ, triển lãm tư liệu, giao lưu với cựu chiến binh. Những câu chuyện từ các nhân chứng lịch sử như câu chuyện của thầy Đại đã góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm trong thế hệ trẻ”, cô Lê Hoàn Châu chia sẻ.

Những câu chuyện như của nhà giáo Phan Cự Đại không chỉ dừng lại ở ký ức cá nhân mà còn trở thành một phần ký ức chung của dân tộc – nơi quá khứ và hiện tại gặp nhau trong những bài học sống động về lòng yêu nước, trách nhiệm và sự tiếp nối. Từ lá đơn viết bằng máu năm nào đến những trang giáo án giản dị trên bục giảng, hành trình của ông là minh chứng rõ nét cho sự chuyển hóa của lý tưởng: từ cầm súng bảo vệ Tổ quốc đến “gieo chữ” xây dựng tương lai.

Đọc thêm