Thứ hai, ngày 19/01/2026 11:36 GMT+7
Minh Anh Thứ hai, ngày 19/01/2026 11:36 GMT+7
Tháng Chạp năm Ất Tỵ 2025 sẽ bắt đầu từ ngày 19/1/2026 và kết thúc vào ngày 16/2/2026 dương lịch. Vậy hôm nay, mùng 1 tháng Chạp có gì đặc biệt?
Mùng 1 tháng Chạp năm nay có gì đặc biệt?
Tháng Chạp năm Ất Tỵ 2025 sẽ bắt đầu từ ngày 19/1/2026 và kết thúc vào ngày 16/2/2026 dương lịch.
Theo lịch dương, hôm nay là thứ Hai, ngày 19/1, mở đầu cho một tuần làm việc mới. Còn theo lịch âm, đây là ngày mùng 1 tháng 12 – tháng Chạp, hay dân gian vẫn quen gọi là tháng củ mật. Xét theo hệ Can Chi, ngày hôm nay ứng với ngày Quý Tỵ, thuộc tháng Kỷ Sửu, năm Ất Tỵ.
Mùng 1 tháng Chạp năm nay được nhiều người quan tâm vì đây là khoảng thời gian chuyển giao quan trọng trước thềm Tết Nguyên đán, khi mỗi gia đình dành sự quan tâm nhiều hơn cho việc tưởng nhớ tổ tiên, tri ân những người đã khuất, đồng thời thu xếp lại đời sống tinh thần và không gian sinh hoạt để sẵn sàng đón năm mới.
Trong đời sống văn hóa của người Việt, tháng 12 âm lịch – tháng Chạp gắn với hệ thống nghi lễ truyền thống được thực hành một cách nghiêm cẩn và bền bỉ qua nhiều thế hệ. Các lễ cúng diễn ra trong tháng Chạp không chỉ thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng thành kính đối với tổ tiên và thần linh, mà còn mang ý nghĩa tiễn biệt những điều rủi ro, không trọn vẹn của năm cũ, gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, hanh thông và sung túc.
Theo phong tục phổ biến, tháng Chạp có bốn nghi lễ quan trọng được nhiều gia đình duy trì đều đặn: lễ cúng mùng 1 tháng Chạp, lễ cúng rằm tháng Chạp, lễ cúng ông Công ông Táo và lễ cúng Tất niên. Mỗi nghi lễ mang một thông điệp riêng, như những dấu mốc nối tiếp nhau, khép lại vòng quay của năm cũ và mở ra hành trình đón chào năm mới.
Theo các tài liệu cổ, “Chạp” thực chất là cách đọc chệch của chữ “lạp” trong tiếng Hán, vốn chỉ bữa tiệc hay lễ tạ ơn cuối năm để cảm tạ tổ tiên, thần linh. Trong văn hóa Trung Hoa xưa, tháng cuối năm có lễ “đại lạp” nên được gọi là “lạp nguyệt”. Một số quan niệm khác cho rằng “lạp” còn gắn với thịt – biểu trưng cho sự no đủ trong thời điểm tích trữ lương thực cuối năm.
Khi du nhập vào tiếng Việt, “lạp” dần đọc thành “Chạp” và phát triển nghĩa liên quan đến cúng tế, tưởng nhớ tổ tiên, từ đó hình thành các cách nói quen thuộc như “giỗ Chạp”, “ngày Chạp”, phản ánh quá trình Việt hóa tự nhiên của từ gốc Hán.
Những ngày đẹp tháng Chạp:

Vì sao tháng Chạp gọi là tháng củ mật?
Trong kho tàng ngôn ngữ dân gian, “tháng củ mật” là cách gọi quen thuộc mà người xưa dùng để chỉ tháng Chạp – tháng cuối cùng của năm âm lịch. Cách gọi này không phải ngẫu nhiên, mà phản ánh trực tiếp nhịp sống, tâm thế và những mối lo thường trực của người dân khi năm cũ sắp khép lại.
Xét về mặt ngữ nghĩa, “củ” là từ Hán Việt mang hàm ý củng cố, canh giữ, kiểm soát; còn “mật” gợi sự kỹ lưỡng, cẩn trọng, chặt chẽ. Ghép lại, “củ mật” được hiểu là trạng thái đề cao cảnh giác, trông coi kỹ càng mọi việc. Vì thế, việc gọi tháng Chạp là “tháng củ mật” hàm chứa lời nhắc nhở: cuối năm là lúc cần giữ gìn nhiều nhất, từ của cải, nhà cửa cho đến sức khỏe bản thân.

Thực tế, tháng 12 âm lịch luôn là giai đoạn bận rộn và áp lực nhất trong năm. Mọi gia đình đều tất bật hoàn tất công việc cũ để chuẩn bị đón Tết Nguyên đán – dịp lễ quan trọng bậc nhất của người Việt. Từ tổng kết làm ăn, thanh toán sổ sách, thu xếp tiền nong đến mua sắm, sửa sang nhà cửa, chuẩn bị thực phẩm, lễ lạt…, mọi việc đều dồn dập trong một khoảng thời gian ngắn, khiến nhịp sống trở nên gấp gáp hơn thường lệ.
Càng về cuối năm, không khí buôn bán, giao thương càng sôi động. Chợ búa đông đúc, hàng hóa lưu thông liên tục, nhu cầu chi tiêu tăng mạnh. Song song với sự nhộn nhịp ấy là những nguy cơ tiềm ẩn như trộm cắp, lừa đảo, hỏa hoạn, tai nạn hay các tệ nạn xã hội khác. Trong bối cảnh đó, hai chữ “củ mật” càng mang ý nghĩa cảnh báo, nhắc mỗi người phải thận trọng hơn trong việc giữ gìn tài sản và bảo vệ không gian sống của gia đình.
Không dừng lại ở chuyện tiền bạc hay của cải, tháng Chạp còn là giai đoạn dễ phát sinh các vấn đề về sức khỏe. Thời tiết lạnh, sinh hoạt thất thường, làm việc quá sức và ăn uống thiếu điều độ khiến nhiều người dễ mệt mỏi, ốm đau. Bởi vậy, “củ mật” còn được hiểu theo nghĩa rộng: sống chừng mực, giữ gìn thân thể, cẩn trọng trong từng thói quen sinh hoạt.
Tựu trung, cách gọi “tháng củ mật” là sự đúc kết giàu kinh nghiệm của cha ông, vừa phản ánh thực tế đời sống cuối năm, vừa gửi gắm một lời nhắc giản dị mà sâu sắc: càng gần Tết, càng cần tỉnh táo, cẩn thận và chu toàn để khép lại năm cũ trọn vẹn, sẵn sàng bước sang năm mới an lành.