Nghịch lý lương hưu: Hơn nửa triệu người nhận dưới 3 triệu đồng/tháng, mong mỏi một đợt tăng thực chất

Chính phủ đang trình dự thảo tăng tuổi nghỉ hưu cho người về hưu. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, mức tăng lương hưu thấp, chưa đủ cải thiện cuộc sống của người về hưu.

Người hưởng lương kỳ vọng nhiều hơn ở mức tăng lương hưu

Từ 2 tháng nay khi nghe tin Chính phủ sắp tăng lương hưu, bà Nguyễn Thị Thời, 76 tuổi (Xã Hoằng Hóa, Thanh Hóa) nửa vui nửa buồn. Bà Thời vui ít mà buồn thì nhiều hơn vì dù có tăng thì mức lương hưu của bà cũng vẫn còn thấp.

Bà Thời vốn là giáo viên mầm non, về hưu đã được hơn 10 năm, nhưng mức lương hưu của bà vẫn thuộc hàng thấp nhất nhì xã. Tổng lương hưu của bà chỉ được 2,95 triệu đồng/tháng.

“Lương của những giáo viên mầm non về hưu trước năm 1995 của chúng tôi rất thấp, rất nhiều giáo viên mầm non như tôi cũng cùng chung cảnh ngộ. Bao lần đề xuất kiến nghị nhưng đến giờ tiền lương hưu của chúng tôi vẫn không đủ trang trải cuộc sống”, bà Thời than thở.

Tiền lương không đủ sống nên dù đã gần 80 tuổi, bà vẫn phải đi phụ giúp trông trẻ cho hàng xóm. Mỗi tháng được 4,5 triệu đồng, cộng với gần 3 triệu tiền lương hưu may ra mới đủ sống.

“Tôi mắc bệnh tiểu đường, huyết áp cao nên mỗi tháng chi phí mua tiền thuốc thang cũng hết nguyên suất lương hưu, nếu giờ không đi làm thêm thì không có đủ tiền sinh hoạt phí. Tuổi già ở cùng con cháu nhưng phụ thuộc nhiều quá cũng không tốt”, bà Thời nói.

Ông Phạm Minh Huân – nguyên Thứ trưởng Bộ LĐTBXH (nay là Bộ Nội vụ) từng chia sẻ với PV Báo Dân Việt, nền tiền lương của nhóm này thấp là bởi trước đây nhóm này đóng thấp, thậm chí không được đóng BHXH, vì thế khi có Luật BHXH, người làm trong nhà nước được tính dựa trên một khoản tiền lương cơ bản để sau này tính hương hưu.

Bộ Nội vụ đề xuất tăng 8% lương hưu, trợ cấp từ 1/7 tới đây. Đề xuất này căn cứ trên Kết luận số 206-KL/TW của Bộ Chính trị về việc điều chỉnh một số loại phụ cấp, mức lương cơ sở, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng (thực hiện điều chỉnh theo nội dung tờ trình của Đảng uỷ Chính phủ).

Việc Chính phủ trình Dự thảo tăng lương hưu và trợ cấp xã hội cho người về hưu cùng với đợt tăng lương cơ sở từ 1/7 tới, ông Huân cho rằng điều này là cấp thiết trong bối cảnh giá cả leo thang, đời sống người về hưu đang rất khó khăn.

“Mức đề xuất của Bộ Nội vụ 8% không cao nhưng cũng không quá thấp, vừa đủ để bù trượt giá và có chút tăng trưởng để động viên người về hưu. Tôi cho rằng điều này phù hợp với kinh tế, tài chính của đất nước trong thời điểm hiện tại”, ông Huân nói.

Không chỉ ông Huân, nhiều chuyên gia trong lĩnh vực lương hưu, tiền lương cũng cho rằng mức tăng 8% cho tất cả đối tượng là hợp lý, nó phù hợp tốc độ tăng lương cơ sở, cũng đảm bảo nguyên tắc: đóng – hưởng khi lao động tham gia đóng BHXH.

Hơn 80% người hưởng lương hưu, trợ cấp thấp

Theo số liệu của BHXH Việt Nam, hiện nay cả nước có khoảng 3,4 triệu người hưởng lương hưu, trợ cấp. Người hưởng lương hưu phân hóa từ mức dưới 2,34 triệu đồng/tháng đến trên 20 triệu đồng/tháng.

Trong khi chỉ có vỏn vẹn 11.560 người nhận mức lương hưu trên 20 triệu đồng/tháng (chiếm 20%) thì có tới 564.249 người nhận mức dưới 3 triệu đồng/tháng. Số người hưởng lương từ 3 triệu đồng/tháng đến dưới 10 triệu đồng/tháng chiếm đa số, chạm mức hơn 2,4 triệu người

Căn cứ trên số liệu thống kê do cơ quan bảo hiểm xã hội cung cấp thì người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng chủ yếu thuộc nhóm có mức hưởng từ 3 triệu đồng/tháng đến dưới 10 triệu đồng/tháng chiếm gần 80%.

Đối với nguồn Ngân sách nhà nước đảm bảo thì mức lương hưu bình quân là 5,7 triệu đồng/người/tháng; mức trợ cấp bảo hiểm xã hội (mất sức lao động) bình quân là 3,3 triệu đồng/người/tháng; mức trợ cấp hằng tháng bình quân từ 2,2 triệu đồng đến 2,5 triệu đồng/người/tháng.

Đối với nguồn Quỹ Bảo hiểm xã hội đảm bảo thì mức lương hưu bình quân là 6,7 triệu đồng/người/tháng; mức hưởng bình quân của cán bộ xã, phường là 2,7 triệu đồng/người/tháng.

Về nguyên tắc, mức hưởng bảo hiểm xã hội được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng bảo hiểm xã hội và có sự chia sẻ giữa những người tham gia bảo hiểm xã hội.

Trong thực tế, có một số trường hợp hưởng lương hưu với mức thấp, nguyên nhân chủ yếu là do người lao động đóng bảo hiểm xã hội với mức thấp, thời gian đóng bảo hiểm xã hội chỉ đạt mức tối thiểu.

Cũng có nhiều trường hợp người lao động nghỉ hưu trước tuổi quy định dẫn đến giảm trừ mức lương được hưởng do nghỉ sớm.

Giai đoạn 2016-2021, bình quân có khoảng 110.000 người hưởng lương hưu mới/năm. Trong đó, 435.000 người được hưởng trợ cấp một lần khi nghỉ hưu (chiếm 65,8%). Như vậy, cứ 3 người nghỉ hưu thì khoảng 2 người có tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa – 75% trung bình lương tháng đóng bảo hiểm xã hội.

Cơ quan chi trả cũng cho hay, mức hưởng lương hưu không phải cố định tại thời điểm nghỉ hưu mà định kỳ được điều chỉnh tăng theo chỉ số giá tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế để đảm bảo cuộc sống của người nghỉ hưu. Vì vậy, người hưởng lương hưu luôn được bảo toàn giá trị, không bị rủi ro khi đồng tiền mất giá.

Từ năm 1995 đến nay, Nhà nước đã thực hiện nhiều lần điều chỉnh lương hưu nhằm đảm bảo cuộc sống cho người về hưu. Gần đây nhất, từ 1/7/2024, lương hưu, trợ cấp được tăng 15%, theo Nghị định số 75/2024/NĐ-CP điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng.

Đọc thêm