Mùa đông nước Nga đã đánh bại Napoleon?

Như phần lớn mọi người đều biết đạo quân xâm lược khổng lồ của Napoleon đã thảm bại tại Nga, chúng ta đều cho rằng Napoleon không có hiểu biết, thiếu thông tin hoặc đánh giá không chính xác thời tiết nước Nga. Tuy nhiên thực tế không phải như vậy. Trước chiến dịch nước Nga, Napoleon đã tìm hiểu kỹ về quốc gia này, ông đánh giá chi tiết các tướng lãnh Nga hoàng, cho rằng ai là người bất tài, ai là người có khả năng gây khó khăn cho mình. Người mà Napoleon chấm điểm cao nhất là tướng Bagration, nhưng ông này không phải người Nga nên không bao giờ được giao trọng trách gì quan trọng. Xếp vị trí thứ 2 theo Napoleon đương nhiên là Kutuzov-một nhân vật đầy mưu trí, tuy vậy ông nay Sa hoàng không ưa, thường xuyên mách lòng, vị trí tổng chỉ huy cũng chẳng đến lượt. Còn những người như Barcley de Tolly, Bennigsen, Napoleon đều cho là những kẻ thiếu tài năng, chắc chắn bị Napoleon đánh bại dễ dàng khi đối đầu trực tiếp. Thực tế nhận định của Napoleon cũng có phần đúng khi bá tước de Tolly liên tục rút quân, thậm chí ngay trước cửa ngõ Moscow cũng không dám trực diện, và kết quả bị cách chức thay bằng Kutuzov.

Đánh giá về tướng lĩnh như vậy khi nghiên cứu về thời tiết nước Nga ông cũng cẩn thận không kém. Napoleon đã tham khảo rất kỹ tài liệu, hồi ký trong chiến tranh phương Bắc giữa Nga và Thụy Điển trước đây. Những cuốn sách lịch sử về Charles XII của triết gia Voltaire, thị thần hoàng đế Charles XII Gustavus Adlerfeld thuật lại sự khắc nghiệt khủng khiếp của mùa đông nước Nga, họ mô tả những con chim đang bay chết rét rơi thẳng xuống đất như đạn súng đại bác, và trong một cuộc hành quân đơn thuần hơn 2000 lính đã bỏ mạng chỉ vì giá rét. Nhiều đơn vị Thụy Điển phải vứt bỏ toàn bộ pháo của mình, dìm chúng xuống đầm lầy vì không còn ngựa để kéo. Thậm chí sau một buổi đêm lạnh giá, sáng hôm sau thức dậy nhiều người chết cứng, người khác không thể cử động tay chân bởi cái rét làm tê buốt hoàn toàn tứ chi. Chắc chắn mùa đông nước Nga không lạ lẫm quá mức với Napoleon

Không chỉ đọc sách lịch sử, Napoleon còn cho thu thật mọi dữ liệu về thời tiết nước Nga có được. Ông ra lệnh các cơ quan khí tượng tập hợp biểu đồ thời tiết nước Nga trong suốt hàng chục năm. Một phân tích, đánh giá chi tiết đã được Napoleon xem xét. Theo dữ liệu được người Pháp phân tích, mùa đông nước Nga chỉ thực sự khắc nghiệt vào tháng 12, tháng 1. Và số liệu khí tượng ghi lại trong suốt 20 năm trước đó chỉ ra rằng trong suốt tháng 11 nhiệt độ hiếm khi rơi xuống dưới 6 độ C, phải đến giữa tháng 11 nước sông Moscow mới đóng băng. Có thể nói thời tiết tháng 11 vẫn có thể tiến hành việc hành quân, Napoleon đã tính toán ông chiếm xong Moscow, cũng như có dư thời gian rút quân trước khi mùa đông nước Nga ập đến. Thực tế khi Napoleon rút quân khỏi Moscow vào ngày 18/10, khoảng thời gian đó khá an toàn nếu dựa vào đánh giá dữ liệu khoa học có được, thậm chí ngày ông rời đi trời Moscow vẫn có nắng rực rỡ.

Tuy nhiên, nhiệt độ nước Nga năm đó giảm nhanh hơn rất nhiều so với dự đoán, đến cuối tháng 10, nhiệt độ ngoài trời hạ xuống mức -4 độ C, các đoàn xe chở đạn bị phá hủy bởi ngựa kéo xe chết nhiều. Trận tuyết nặng hạt đầu tiên rơi vào ngày 4 tháng 11 khi quân Pháp rút khỏi Vyazma, ngày 5 tháng 11 tuyết rơi phủ kín mọi cánh đồng, đóng băng tất cả con đường. Đến ngày 7 tháng 11, nhiệt độ giảm xuống -30 độ C, bão tuyết xảy ra liên tục, binh lính phải dò đường từng bước một bởi bão tuyết, trong một vài ngày hơn 5000 con ngựa của đoàn quân đã chết. Khi đại quân đến được Smolensk, họ tiêu thụ lượng lương thực dồi dào của thành phố này trong 1 ngày thay vì 5 ngày như dự kiến, nhiệt độ do các tướng lĩnh Pháp ghi lại lúc này là -26 độ C. Ngày 21 tháng 11, quân Pháp đến sông Berezina, tình huống khó khăn đến mức việc tổ chức vượt sông của Napoleon sau này được các sử gia ca ngợi một trong những kỳ công xuất sắc nhất của ông. Ngày 25 tháng 11, dưới làn nước lạnh giá, công binh Hà Lan (những người xây dựng thủy lợi chắc chắn hàng đầu thế giới) xây dựng cầu bắc qua sông, họ tháo dỡ gỗ từ các ngôi nhà trong làng gần đó, đóng cọc xuống đáy sông. Tướng Saint-Cyr (người mà tên tuổi sau này được đặt cho học viện quân sự Pháp) mô tả trong hồi ký cuộc vượt sông Berezina thần kỳ đã bắt đầu, nhiệt độ lúc này ghi nhận là -33 độ C. Napoleon qua cầu vào ngày 27 tháng 11, ngày 28 tháng 11 cây cầu bị phá hủy, toàn bộ những người không qua được đã bị quân Nga bắt sống.

Ngày 3 tháng 12, Napoleon ra thông cáo nổi tiếng, bản thông cáo số 29 về chiến dịch năm 1812, trong công bố này, ông đổ lỗi hoàn toàn do thời tiết, nhiệt độ giảm xuống bất ngờ đến -27 độ C đã làm hàng trăm, hàng nghìn con ngựa chết trong 1 đêm, rất nhiều đạn pháo và lương thực không có gì chuyên chở đã phải vứt bỏ hoàn toàn. Không thể phủ nhận về việc người Nga đã đóng góp không nhỏ trong việc đánh bại đại quân của Napoleon, nhưng những gì diễn ra được ghi lại một lần nữa lại khiến chúng ta phải băn khoăn về câu hỏi yếu tố tâm linh có thật hay không?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *