Món xưa chỉ nhà nghèo mới ăn, nay thành đặc sản được nhiều người tìm ăn

Từng xuất hiện trong những bữa cơm thời thiếu thốn, bồng khoai nấu ốc nay được nhiều người tìm thưởng thức. Với chị Tạ Thanh Thủy (57 tuổi, Hải Phòng, thuộc Hải Dương trước đây) mỗi lần nấu món ăn này cũng là dịp nhớ về căn bếp của mẹ và những ngày mấy chị em đi mò ốc, hái bồng khoai mang về nấu bữa cơm chiều.

Bát bồng khoai nấu ốc vừa bắc xuống bếp còn bốc khói. Nước canh vàng trong, điểm màu đỏ của cà chua, màu xanh của hành lá và lá lốt. Những miếng bồng khoai mềm xen lẫn ốc đá tạo nên món ăn dễ đưa cơm mà chị Tạ Thanh Thủy vẫn nấu cho gia đình gần như mỗi tháng một lần.

Ít ai nghĩ món ăn được nhiều người tìm thưởng thức hôm nay từng là món chống đói của nhiều gia đình những năm khó khăn.

Theo chị Thủy, ngày trước, nguyên liệu nấu bồng khoai nấu ốc đều có sẵn quanh nhà. Bồng khoai lấy từ những bụi khoai trồng ven mương để chăn nuôi, còn ốc thì mấy chị em tự đi mò.

“Bố tôi hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ khi tôi còn rất nhỏ. Mẹ là công nhân nên nhà ăn gạo sổ của Nhà nước. Dù vậy, nhà tôi không bao giờ phải mua rau vì đều tự trồng. Có những bữa cơm chỉ có ít muối trắng trộn với mỡ lợn mẹ rán để dành”, chị nhớ lại.

Những nguyên liệu giản đơn ấy theo chị đi suốt tuổi thơ và trở thành món ăn chị luôn muốn giữ lại trên mâm cơm gia đình ở hiện tại.

Là cán bộ nghỉ hưu được một năm, chị Thủy dành nhiều thời gian cho căn bếp, cắm hoa và chăm sóc cây cối. Chị nói niềm vui bây giờ chỉ quanh quẩn với những điều bình dị.

“Tôi thích nấu ăn, thích cắm hoa, trồng cây và tự tay trang trí, vun vén ngôi nhà để lúc nào cũng ấm cúng và có hồn”, chị giãi bày.

Bồng khoai nấu ốc là một trong những món chị nấu nhiều nhất. “Tôi được ăn món này từ khi còn nhỏ, do chính tay mẹ nấu. Không ai dạy tôi nấu cả, tôi chỉ đứng nhìn mẹ làm rồi sau này tự học theo khi lập gia đình”, chị kể.

Giữ nguyên cách mẹ từng nấu

Dù bữa cơm gia đình hiện tại đã đủ đầy hơn trước, chị Thủy vẫn giữ gần như nguyên cách nấu truyền thống mẹ nấu năm xưa. Theo chị, bí quyết của món ăn nằm ở khâu chọn nguyên liệu.

Bồng khoai phải là những dải mập, trắng, được tước sạch lớp vỏ rồi ngâm nước muối loãng. Ốc nên chọn loại ốc đá béo, miệng đầy, sau đó ngâm kỹ trước khi luộc. Phần nước luộc được giữ lại để nấu canh vì tạo vị ngọt tự nhiên.

Khi chế biến, chị phi hành củ với mỡ lợn, tiếp theo cho cà chua cùng hạt nêm, bột canh vào xào nhừ, rồi cho ốc vào xào để ngấm gia vị. Sau đó cho bồng khoai, tỏi để nguyên tép vào đảo đều rồi đổ nước ốc vào, đun nhỏ lửa cho đến khi bồng khoai chín nhừ.

Theo khẩu vị gia đình, chị Thủy thường cho thêm vài lát ớt. Khi thấy bồng khoai đã nhừ thì nêm nếm lại gia vị, cho lá hành xắt khúc và lá lốt thái chỉ vào đảo lại rồi múc ra bát.

“Món ăn có vị chua thanh của me, sấu hoặc quả dọc theo mùa, vị ngọt của ốc và mùi thơm của lá lốt. Thiếu lá lốt là không còn đúng vị nữa”, chị nói.

Theo chị, thành phẩm ngon phải có bồng khoai mềm nhưng không nát, nước canh trong, ăn không bị ngứa.

Chị cũng giữ một kinh nghiệm được người lớn truyền lại là không dùng đũa tre để đảo khi nấu vì cho rằng món ăn sẽ dễ bị ngứa. Dù vậy, không phải lần nào chị cũng thành công.

“Có lần mình mua được mớ bồng khoai nhìn rất đẹp, nấu đúng các bước nhưng khi ăn vẫn ngứa rát họng vì mua phải loại bồng khoai ngứa”, chị kể.

Lưu lại vị quê trong ký ức

Gia đình chị Thủy gần như tháng nào cũng có một bữa bồng khoai nấu ốc.

“Bồng khoai mềm, hơi nhớt, mà các cụ vẫn nói vui: ‘Chưa đặt vào môi, đã trôi vào ruột’ cho thấy món này rất đưa cơm, lại dễ nấu dù có hơi lách cách một chút. Các thành viên trong gia đình ai tôi ai cũng thích, cũng cảm nhận được vị quê đậm đà trong món ăn”, người phụ nữ đảm đang nói.

Theo chị, điều khiến món ăn từng là món chống đói nay được nhiều người yêu thích không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở những ký ức gắn với mỗi người. Với chị, đó là những tháng ngày êm đềm, sum vầy bên mẹ, bên chị em của mình.

Vì thế, ngày nay dù có nhiều cách nấu bồng khoai như bồng khoai nấu ngao, bồng khoai nấu xương sườn hay bồng khoai nấu cá, nhưng chị vẫn thích giữ nguyên hương vị truyền thống như một cách lưu lại vị quê trong ký ức.

“Cuộc sống hiện đại khiến nhiều người trẻ quen với những bữa ăn nhanh hoặc lựa chọn nhà hàng vào cuối tuần. Với những món ăn truyền thống như thế này, nếu bố mẹ không đóng vai trò là cầu nối, là người kể chuyện cho giới trẻ thì tôi nghĩ món ăn sẽ dần mai một khi thế hệ 7x, 8x chúng tôi đi qua”, chị Thủy trăn trở.

Đọc thêm