Khi trang sách trở thành đôi chân của cô gái khiếm khuyết

Chưa từng được đến trường vì bại não bẩm sinh, chị Nguyễn Thị Lan Hương tự học từng con chữ từ sách giáo khoa cũ của em trai. Từ những trang sách ấy, Hương dần bước ra khỏi mặc cảm, lập nên “Không gian đọc Niềm Tin” – thư viện cộng đồng do chính mình sáng lập và có cơ hội đi đến nhiều nơi, gặp gỡ nhiều người hơn.

Tuổi thơ gắn liền với chiếc chậu nhựa

Chị Nguyễn Thị Lan Hương (32 tuổi) đến từ Hưng Yên (Thái Bình cũ) là người mắc bại não bẩm sinh, gặp nhiều hạn chế nghiêm trọng về vận động tay chân và chưa từng có điều kiện đến trường. Từ nhỏ, Hương chủ yếu sống phụ thuộc vào sự chăm sóc của gia đình, đặc biệt là mẹ là bà Phạm Thị Nhung.

Theo bà Nhung, gia đình từng đưa con gái đi chữa trị ở nhiều nơi nhưng không mang lại kết quả.

“Ngày ấy gia đình đưa đi chữa nhiều nơi nhưng không có kết quả”, bà Nhung nhớ lại.

Nhắc lại giai đoạn khó khăn, chị Hương cho biết khi còn nhỏ từng được mẹ mang theo khi đi làm và chăm sóc trong điều kiện thiếu thốn, do không có người trông giữ.

“Ngày xưa nghèo lắm, cứ đặt mình vào chậu rồi mẹ mang đi khắp nơi để vừa làm vừa trông”, Hương chia sẻ.

Thiếu vắng cơ hội đến trường và hòa nhập cộng đồng, căn nhà nhỏ chật hẹp là không gian duy nhất gắn liền với tuổi thơ của Nguyễn Thị Lan Hương. Khoảng thời gian dài khép kín khiến cô gái trẻ không tránh khỏi những tự ti, mặc cảm về khiếm khuyết của bản thân. Trong khi đó, do hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn, mọi sinh hoạt và việc chăm sóc cô từ nhỏ đến lớn đều do một tay người mẹ Hương gánh vác.

Tự học từ những cuốn sách giáo khoa cũ

Những cuốn sách giáo khoa của em trai là nơi Nguyễn Thị Lan Hương bắt đầu làm quen với mặt chữ. Không có người hướng dẫn học tập bài bản, cô gái tự nhìn từng chữ cái, ghi nhớ rồi ghép vần theo cách riêng. Những chữ khó đọc hoặc không hiểu nghĩa, Hương lại hỏi mẹ rồi tự nhớ dần.

Do ảnh hưởng của bại não bẩm sinh, việc học chữ với Hương diễn ra chậm hơn người bình thường rất nhiều. Trong thời gian dài, cô chưa thể đọc liền mạch mà phải đánh vần, ghép từng mặt chữ mới hiểu được nội dung. Phải đến khoảng hơn 10 năm gần đây, việc đọc của Hương mới dần trở nên thành thạo hơn. Ngay cả hiện tại, việc cầm sách, lật từng trang hay thao tác trên điện thoại cũng vẫn mất nhiều thời gian vì đôi tay khó cử động linh hoạt.

Ban đầu, Hương tìm đọc truyện tranh và những cuốn truyện chữ đơn giản dành cho thiếu nhi. Càng đọc nhiều, Hương càng muốn tìm hiểu thêm về thế giới bên ngoài căn nhà nhỏ của mình. Sau này, những cuốn sách viết về nghị lực sống và hành trình vượt lên nghịch cảnh trở thành thể loại được Hương tìm đọc nhiều hơn.

Trong số những cuốn sách từng đọc, “Không gục ngã” của tác giả Nguyễn Bích Lan là cuốn sách để lại nhiều ảnh hưởng với cô. Những câu chuyện trong sách khiến Hương thay đổi suy nghĩ về bản thân sau khoảng thời gian dài sống khép kín và tự ti vì khiếm khuyết.

“Trước đây mình từng nghĩ bản thân không thể làm được điều gì có ích cho xã hội”, Hương chia sẻ.

Việc đọc sách dần khiến cô gái từng ít giao tiếp trở nên cởi mở hơn với mọi người xung quanh. Hương bắt đầu tham gia các hoạt động cộng đồng liên quan đến văn hóa đọc, gặp gỡ nhiều người hơn và dần bước ra khỏi cảm giác mặc cảm từng đeo bám mình trong nhiều năm.

Hành trình hình thành “Không gian đọc Niềm Tin”

Bước ngoặt đến với Hương khi quen anh Đỗ Hà Cừ – người sáng lập mô hình không gian đọc tại Thái Bình và cũng là một người khuyết tật. Từ những lần mượn sách để đọc, Hương được động viên xây dựng một tủ sách nhỏ tại nhà để nhiều người cùng tiếp cận và chia sẻ sách.

Những cuốn sách đầu tiên được đưa về căn nhà nhỏ của Hương. Từ vài chục cuốn ban đầu, số lượng sách dần tăng lên hàng trăm rồi hàng nghìn đầu sách, từ đó hình thành “Không gian đọc Niềm Tin”.

Thời gian đầu, việc quản lý sách gặp nhiều khó khăn do Hương không thể tự ghi chép danh sách mượn – trả như bình thường. Các thành viên trong gia đình phải hỗ trợ trong quá trình vận hành.

“Ban đầu mình chưa biết ghi chép nên phải nhờ gia đình giúp”, Hương chia sẻ.

Theo thời gian, không gian đọc ngày càng được nhiều người biết đến. Có thời điểm, căn phòng nhỏ gần như kín chỗ từ đầu giờ chiều, nhiều học sinh ngồi đọc sách ngay tại nền nhà trong lúc chờ mượn sách mang về.

Không chỉ học sinh, không gian đọc còn dần trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều độc giả và tình nguyện viên trong khu vực, những người gắn bó và đồng hành cùng hoạt động tại đây.

Trong số đó có Thanh Trúc, người biết đến không gian đọc từ khi còn là học sinh cấp 3. Ban đầu, Trúc chỉ tìm một nơi để mượn sách miễn phí, tuy nhiên sau thời gian gắn bó, Trúc bị thu hút bởi nghị lực và tinh thần của Hương cũng như sự thân thiện của gia đình và các thành viên tại đây. Thanh Trúc chia sẻ:

“Ban đầu mình chỉ đến để mượn sách thôi, nhưng điều giữ mình ở lại là chị Hương. Khi được nói chuyện, mình rất ấn tượng với nghị lực của chị, cùng với sự ấm áp của mọi người ở đây. Từ đó mình quyết định gắn bó lâu dài hơn với không gian đọc.”

Trúc cho rằng “Không gian đọc Niềm Tin” là môi trường tích cực để học hỏi, kết nối và phát triển bản thân, đồng thời mang lại cảm giác gần gũi như một gia đình. Hiện tại, Trúc tiếp tục tham gia các hoạt động tại đây với mong muốn lan tỏa những giá trị tích cực đến cộng đồng.

Khi sách đưa cô gái khiếm khuyết bước ra ngoài thế giới

Trong góc nhỏ của “Không gian đọc Niềm Tin”, hai chiếc cúp được đặt cạnh giá sách – kỷ niệm về những lần Hương xuất hiện trên truyền hình cách đây khoảng bốn năm.

Một trong những chương trình được ghi hình trực tiếp tại nhà vào thời điểm dịch Covid-19 vì Hương không thể di chuyển ra Hà Nội.

“Hồi đó dịch Covid-19 nên mình không đi được. Ê-kíp truyền hình về tận nhà để quay”, Hương nhớ lại.

Theo cô, cơ duyên đến với chương trình “Trạm yêu thương” bắt đầu từ sự giới thiệu của anh Đỗ Hà Cừ – người đồng hành cùng Hương trong các hoạt động phát triển không gian đọc cộng đồng.

Từ người từng ngại giao tiếp với người lạ, Hương giờ đây đã có thể tham gia các chương trình giao lưu, gặp gỡ nhiều người và kể câu chuyện của mình trước đám đông. Những năm gần đây, Hương cũng thường xuyên tham gia các hoạt động về văn hóa đọc và chia sẻ hành trình của mình tại nhiều sự kiện cộng đồng.

Với Nguyễn Thị Lan Hương, sách không chỉ giúp chị tiếp cận tri thức mà còn mở ra cơ hội kết nối với cộng đồng, thay đổi suy nghĩ về bản thân và từng bước bước ra khỏi mặc cảm từng kéo dài suốt nhiều năm. Từ căn nhà nhỏ ở quê, những trang sách đã trở thành “đôi chân” đưa người phụ nữ bị bại não bẩm sinh đi xa hơn khỏi những giới hạn của cơ thể để tìm thấy giá trị và niềm tin vào cuộc sống.

Nội dung: Dương Phạm, Lan Chi, Ngọc Hoà

Sản xuất: Quỳnh Chi, Quang An, Ngọc Hoà

Đọc thêm