Giải mã bức tường đá dài 150m và vọng gác bí mật vừa phát lộ ở Hang Đá Sập TP Đà Nẵng

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Hang Đá Sập (K600) thuộc thôn Lâm Tây (xã Hà Nha, TP.Đà Nẵng) không chỉ mở ra hy vọng đưa các anh về với gia đình, mà còn làm phát lộ những dấu tích lịch sử vô cùng giá trị về một căn cứ hậu cần đặc biệt trên chiến trường Quảng Đà năm xưa.

Băng rừng già, “giải mã” bức tường đá kiên cố trăm năm

Để đến được Hang Đá Sập, chúng tôi cùng lực lượng địa phương phải đi bộ xuyên qua hơn 1 km rừng già, vượt qua những sườn đá dựng đứng, nguy hiểm, có nơi chỉ vừa một bàn chân bước. Lên càng cao, không khí chiến trường xưa càng hiện hữu rõ nét với những khối đá khổng lồ bị bom đạn đánh sập từ năm 1969 vẫn nằm ngổn ngang che kín cửa hang.

Nằm cách khu vực hang không xa, một công trình đá kỳ vĩ dài khoảng 150 m trườn dọc theo sườn núi đã được phát hiện. Bức tường đá này cao gần 1 m, có đoạn rộng tới 1,5 m, nối liền các mỏm đá trên đỉnh núi thành một tuyến phòng thủ liên hoàn.

Từng khối đá nặng từ vài chục đến hàng trăm kilogram được bàn tay chiến sĩ xếp chồng chắc chắn, chèn kẽ bằng đá nhỏ và đất. Trải qua hơn 50 năm dầm mưa phơi nắng giữa núi rừng, kết cấu này vẫn đứng vững gần như nguyên vẹn.

Cách đó chừng 200 m, một vọng gác bằng đá nhô ra trên mỏm núi cao cũng vừa được phát hiện. Từ vị trí đắc địa này, bộ đội ta có thể bao quát toàn bộ khu vực xung quanh và các hướng tiếp cận vào thôn Lâm Tây. Theo nhận định của lực lượng chức năng và người dân địa phương, đây chính là hệ thống công sự được quân ta xây dựng dựa vào địa hình tự nhiên nhằm cảnh giới, bảo vệ an toàn cho căn cứ.

Xúc động trước những dấu tích vừa được tìm thấy, ông Lê Huy Từ – Phó Ban Liên lạc Đoàn Pháo binh 575 (Mặt trận 44 Quảng Đà) cho biết, K600 là một trong những hệ thống hang đá lớn nhất tại Lâm Tây. Đây không chỉ là kho cất giữ lương thực, khí tài mà còn là “trạm dừng chân” sinh tử của các đơn vị trước khi tiến sâu vào chiến trường.

“Thời chiến, Lâm Tây có hệ thống hang đá hiếm có, đủ sức chứa cho bộ đội trú quân dài ngày. Ban ngày, tuyến đường xuống đồng bằng luôn bị địch phục kích và kiểm soát gắt gao nên các đơn vị từ Bắc vào hay từ Nam ra đều phải nấp lại đây, chờ đêm xuống mới tiếp tục hành quân. Ngay cả gạo mang từ vùng B về cũng tập kết ở đây rồi mới chuyển đi. Cứ 2 – 3 ngày lại có một chuyến như thế”, ông Từ bồi hồi nhớ lại.

Theo Đại tá Trần Hữu Ích – Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự TP.Đà Nẵng, K600 không phải một hang đơn lẻ mà nằm trong cả một quần thể hệ thống hang động. Để phục vụ công tác quy tập hài cốt liệt sĩ, đơn vị đã thu thập tư liệu, gặp gỡ nhân chứng và tổ chức hội thảo khoa học để làm rõ các dữ liệu lịch sử.

Thực tế tại hiện trường, trong lòng Hang Đá Sập vẫn còn lưu giữ hàng loạt di vật sinh hoạt và chiến đấu của chiến sĩ xưa: từ đôi dép cao su, dép rọ, chiếc áo mưa, tấm vải dù, dây thông tin, lon cá hộp, bàn chải đánh răng đến đạn AK, đạn cối, đạn pháo…

Đặc biệt, tại khu vực cửa hang bị đánh sập, lực lượng chức năng đã phát hiện một đôi dép rọ nữ cùng đoạn xương người nằm lộ thiên. Mỗi di vật, mỗi mẩu xương nằm lại giữa nghìn trùng đá núi hôm nay là một mảnh ghép thiêng liêng, khắc họa rõ nét không gian sinh hoạt, chiến đấu anh dũng của lực lượng cách mạng hơn nửa thế kỷ trước.

Qua các tài liệu xác minh, khoảng cuối tháng 4/1969, sau khi bị lộ vị trí, Hang K600 bị máy bay và pháo binh địch đánh phá dữ dội, làm sập cửa hang và chôn vùi nhiều cán bộ, chiến sĩ bên trong. Hơn 50 năm sau, những người đồng đội còn sống vẫn luôn đau đáu mong một ngày có thể đưa các liệt sĩ trở về.

Đọc thêm