Đơn vị sự nghiệp công lập nào phải giải thể khi sắp xếp?

Chính phủ vừa ban hành Nghị định về tổ chức, sắp xếp lại đơn vị sự nghiệp công lập. Theo đó, đơn vị sự nghiệp công lập còn chức năng, nhiệm vụ nhưng không đủ điều kiện thành lập hoặc có 3 năm liên tiếp được đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ sẽ thuộc diện xem xét giải thể.

Đơn vị sự nghiệp công lập phải giải thể trong 4 trường hợp

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 299/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó quy định cụ thể các điều kiện giải thể đơn vị sự nghiệp công lập. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 28/7/2026. Hiện nay, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định bao gồm 3 nhóm: đơn vị sự nghiệp công lập thuộc quản lý của các bộ, ngành (trừ các đơn vị thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng); đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là cấp tỉnh); và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là cấp xã).

Theo đó, các đơn vị sự nghiệp công lập trên nếu thuộc 1 trong 4 trường hợp sau thì sẽ bị xem xét giải thể:

Thứ nhất, đơn vị không còn chức năng, nhiệm vụ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công phục vụ xã hội hoặc hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước.

Thứ hai, đơn vị không đáp ứng đủ một số điều kiện thành lập. Các điều kiện này gồm phù hợp với quy hoạch ngành hoặc phương án phát triển mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập đã được phê duyệt; đáp ứng tiêu chí, điều kiện thành lập theo pháp luật chuyên ngành; bảo đảm số lượng người làm việc tối thiểu theo quy định.

Thông thường, đơn vị sự nghiệp công lập khi thành lập phải được giao ít nhất 15 người làm việc. Quy định này không áp dụng với đơn vị cung cấp dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu được thành lập theo pháp luật chuyên ngành.

Với đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc tự bảo đảm cả chi thường xuyên và chi đầu tư, số người làm việc được xác định trong đề án thành lập đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Trường hợp thứ ba là đơn vị sự nghiệp công lập có ba năm liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ theo đánh giá của cơ quan có thẩm quyền và quy định của pháp luật.

Trường hợp thứ tư là việc giải thể được thực hiện theo quy hoạch ngành, nếu có, hoặc phương án phát triển mạng lưới đơn vị sự nghiệp công lập theo từng ngành, lĩnh vực.

Đối với đơn vị sự nghiệp công lập ở nước ngoài, ngoài việc thuộc một trong bốn trường hợp trên, việc giải thể còn phải phù hợp với chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước và điều ước quốc tế giữa Chính phủ Việt Nam với chính phủ nước sở tại.

Đơn vị sự nghiệp công lập có thể tổ chức lại nếu chưa đủ điều kiện thành lập

Nghị định phân biệt giữa trường hợp giải thể và tổ chức lại. Đơn vị không đáp ứng tiêu chí, điều kiện thành lập theo pháp luật chuyên ngành hoặc không bảo đảm số người làm việc tối thiểu có thể thuộc diện tổ chức lại.

Đơn vị cũng được tổ chức lại khi có sự điều chỉnh về tên gọi, vị trí, chức năng, nhiệm vụ hoặc quyền hạn để phù hợp với quy hoạch ngành, phương án phát triển mạng lưới; nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng yêu cầu về số lượng nhân sự.

Một trường hợp khác là đơn vị không bảo đảm mức độ tự chủ tài chính theo phương án đã được phê duyệt. Tuy nhiên, quy định loại trừ đơn vị thay đổi chức năng, nhiệm vụ; chịu tác động của biến động kinh tế, xã hội hoặc nguyên nhân bất khả kháng làm thay đổi nguồn thu hay nhiệm vụ, dẫn đến thay đổi mức độ tự chủ.

Nghị định yêu cầu việc giải thể phải bảo đảm đúng điều kiện, trình tự, thủ tục và thẩm quyền. Nếu pháp luật chuyên ngành có quy định khác, việc thực hiện tuân theo quy định của ngành, lĩnh vực đó.

Ngoài ra, Nghị định 299 quy định cụ thể các điều kiện trình tự thủ tục thành lập, tổ chức lại, giải thể chuyển giao đơn vị sự nghiệp công lập.

Theo đó, cơ quan quản lý là bộ, ngành lập quy trình đề nghị tành lập hoặc tổ chức lại sau đó là lấy ý kiến các đơn vị liên quan.

Nghị định 299 có hiệu lực từ ngày 28/7, thay thế Nghị định 120/2020 và Nghị định 283/2025 về thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập.

Đọc thêm