Bộ Y tế đề xuất đình chỉ bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi: Rất đúng nhưng khó làm được

Trước việc Bộ Y tế đề xuất, người có hành vi tiết lộ giới tính thai nhi để phá thai có thể bị đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, chuyên gia cho rằng, việc này rất đúng nhưng khó thực hiện triệt để.

Bộ Y tế đề xuất đình chỉ bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi: “Rất đúng nhưng khó làm được”

Mới đây, tại dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Dân số, Bộ Y tế đề xuất đình chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với người có hành vi phá thai vì lý do lựa chọn giới tính thai nhi; hoặc thông báo, tiết lộ thông tin về giới tính thai nhi để phá thai (trừ trường hợp đặc biệt do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định nhằm phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh liên quan đến giới tính).

Sở dĩ có đề xuất trên, xuất phát từ việc tỉ số giới tính khi sinh tại Việt Nam luôn ở mức cao và vượt ngưỡng cân bằng sinh học tự nhiên. Cụ thể, năm 2006, tỉ số này là 109,8 bé trai/100 bé gái sinh ra sống; đến năm 2015 lên tới 112,8 và năm 2024 vẫn ở mức cao là 111,4. Dự báo, nếu tỉ số giới tính khi sinh vẫn giữ nguyên như hiện nay, Việt Nam sẽ dư thừa 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15-49 vào năm 2039 và con số này sẽ tiếp tục tăng lên 2,5 triệu vào năm 2059.

“Hệ lụy kéo theo là nguy cơ phá vỡ cấu trúc gia đình, một bộ phận nam giới sẽ phải kết hôn muộn hoặc không có khả năng kết hôn, gia tăng việc buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, mại dâm, bạo hành giới và tội phạm xuyên quốc gia”, Bộ Y tế nêu rõ.

Liên quan đến vấn đề này trao đổi với PV Dân Việt, bà Cao Hồng Chi – Giám đốc Trung tâm Tư vấn Dịch vụ Sức khoẻ sinh sản và Cộng đồng (Hiệp hội Kế hoạch hóa Gia đình Việt Nam) cho hay, việc bác bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi Bộ Y tế cũng đã cấm từ lâu chứ không phải bây giờ. Trước đây, nếu cơ sở y tế nào tiết lộ giới tính thai nhi chỉ bị phạt hành chính. Tuy nhiên, gần đây Bộ Y tế đã “mạnh tay” hơn nếu phát hiện sẽ đình chỉ bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi.

“Theo tôi, đây là việc rất đúng nhằm tránh mất cân bằng giới tính. Tuy nhiên, để thực thi được việc này nếu không có ý thức của mỗi bác sĩ rất khó thực hiện được. Có thể có một vài trường hợp phát hiện ra nhưng để tất cả các bác sĩ chắc chắn là khó. Thực ra, hiện nay mọi người nhiều khi tò mò dò hỏi bác sĩ thai nhi là trai hay gái để chuẩn bị tâm lý, đồ sơ sinh chứ không phải nếu phải con trai hay con gái thì không để đẻ nữa rất ít”, bà Chi cho hay.

Cũng theo bà Chi, trong cuộc sống hiện đại, quan niệm trọng nam khinh nữ đang dần bị đẩy lùi nhờ sự tiến bộ của giáo dục và nhận thức xã hội. Nhà nước cũng có nhiều chính sách khuyến khích sinh con để ứng phó với mức sinh giảm và già hóa dân số.

Bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi: Vì sao khó xử lý?

Đồng quan điểm trên, GS. AHLĐ Nguyễn Anh Trí – Bác sĩ cao cấp, Thầy thuốc nhân dân, thành viên Ủy ban Văn hoá – Xã hội của Quốc hội cho rằng, dự thảo luật Dân số đề xuất đình chỉ bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi “viết được nhưng không bao giờ làm được”.

Theo GS Trí, hiện nay đã có quy định vào siêu âm mà người siêu âm tiết lộ giới tính thai nhi sẽ bị xử phạt, kỷ luật, nhưng vi phạm vẫn diễn ra. Bởi thực tế, đa phần người mang thai đi siêu âm muốn biết để chuẩn bị đồ đạc, chào đón con và chỉ nghe bác sĩ nói, không ghi lại… Và bác sĩ nói đó là vấn đề chuyên môn, do đó không cần quy định cấm bác sĩ siêu âm thông báo giới tính thai nhi.

“Cần cấm hành vi đình thai vì mục đích lựa chọn giới tính thai nhi, cấm bác sĩ thực hiện đình thai vì mục đích lựa chọn giới tính, đây là các hành vi gây mất cân bằng giới tính khi sinh”, GS Trí nhấn mạnh.

Pháp lệnh Dân số 2003 quy định nghiêm cấm các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức. Tuy nhiên, theo Bộ Y tế, quy định này trên thực tế chưa hiệu quả vì những lý do sau:

Thứ nhất, việc nạo hút thai, siêu âm chẩn đoán giới tính thai nhi chưa được kiểm soát hiệu quả, nhất là các cơ sở hành nghề y tế tư nhân.

Thứ 2, Nghị định 114/2006 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về dân số và trẻ em, Nghị định 176/2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế có chế tài chưa đủ mạnh.

Thứ 3, sự ưa thích sinh con trai của nhiều người trong bối cảnh giảm sinh; văn hóa nho giáo với phong tục về việc mong muốn có con trai để nối dõi tông đường, thờ cúng tổ tiên còn nặng nề; vẫn tồn tại tình trạng đánh giá thấp giá trị của nữ giới trong gia đình và xã hội tại mỗi vùng, miền.

Thứ 4, việc tiếp cận các dịch vụ y tế dễ dàng hơn trong lựa chọn giới tính thai nhi khi mang thai hoặc chuẩn đoán giới tính thai nhi dẫn tới nạo phá thai vì lý do lựa chọn giới tính.

Song song với các chế tài pháp lý, cơ quan soạn thảo cũng đề xuất luật hóa các biện pháp mang tính xã hội sâu rộng. Theo đó, dự thảo khuyến khích đưa nội dung “không trọng nam hơn nữ”, “không lựa chọn giới tính khi sinh” vào hương ước, quy ước của các cộng đồng dân cư.

Trên môi trường không gian mạng, dự thảo Nghị định nêu rõ trách nhiệm của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc theo dõi, quản lý các thông tin liên quan đến lựa chọn giới tính thai nhi. Cơ quan này cũng phải phối hợp kiểm tra chuyên ngành đối với các cơ sở sản xuất, in, phát hành để đảm bảo thực thi quy định về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi.

Dự thảo cũng quy định Bộ Nội vụ hướng dẫn và phối hợp với Bộ Y tế cùng các cơ quan liên quan xây dựng các chính sách khuyến khích, hỗ trợ về giáo dục, việc làm nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ và trẻ em gái trong gia đình, cộng đồng và xã hội.

Đọc thêm