Bức ảnh 14 tuổi trong mộ liệt sĩ khuyết danh và câu chuyện nghẹn ngào sau 60 năm

Gần 60 năm sau ngày người chú lên đường vào chiến trường, bà Nguyễn Thị Hanh bất ngờ nhận ra chính mình trong tấm ảnh được tìm thấy cùng di vật tại một phần mộ liệt sĩ khuyết danh ở Đà Nẵng. Bức ảnh cũ mở ra hy vọng giúp gia đình tìm được người thân, nhưng kết luận cuối cùng vẫn phải chờ xác minh bằng phương pháp khoa học.

Sau khi thông tin về bức ảnh cùng các di vật được phát hiện tại phần mộ số 104, hàng thứ 3, Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái, xã Chiên Đàn, thành phố Đà Nẵng được chia sẻ, một thân nhân ở Bắc Ninh đã liên hệ và cung cấp những thông tin quan trọng, mở thêm hy vọng xác định danh tính liệt sĩ.

Đó là bà Nguyễn Thị Hanh (72 tuổi), ở Tổ dân phố Đông Đa, phường Nam Sơn, tỉnh Bắc Ninh, cháu ruột liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu. Qua hình ảnh được cung cấp, bà Hanh nhận ra người phụ nữ trong ảnh chính là mình thời 14 tuổi. Đây là tấm ảnh bà chụp để làm kỷ niệm và tặng người chú trước ngày ông lên đường nhập ngũ.

Tấm ảnh kỷ niệm trước ngày chú lên đường

Gần 60 năm trước, bà Hanh cùng con gái cả của liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu đi bộ hơn 10km đến hiệu ảnh để chụp hình làm kỷ niệm trước ngày ông lên đường nhập ngũ.

“Lúc chú tôi chuẩn bị lên đường nhập ngũ, tôi nghĩ phải có một cái gì đó làm kỷ niệm cho chú. Vì thế, tôi cùng con gái cả của chú rủ nhau đi bộ hơn 10 cây số để chụp ảnh. Mỗi người chụp một tấm rồi mang về tặng chú”, bà Hanh kể.

Bà tặng chú tấm ảnh của mình với mong muốn mỗi khi nhớ cháu, ông có thể lấy ra xem. Đổi lại, ông Hậu cũng trao cho bà một tấm ảnh làm kỷ niệm. Bức ảnh của người chú được bà giữ đến nay, dù giấy đã ố vàng theo thời gian.

Trước ngày lên đường, ông Hậu dặn vợ và các con ở nhà chăm sóc, đùm bọc nhau và chờ ngày ông trở về.

Năm 1968, ông Hậu vào chiến trường. Gia đình vẫn nhận được thư trong một thời gian, sau đó mất liên lạc. Nhiều năm sau, người thân mới biết ông đã hy sinh.

Thời điểm ấy, gia đình ông Hậu rất khó khăn. Vợ sức khỏe yếu, thường xuyên đau ốm, trong khi bốn người con còn nhỏ, người lớn nhất khoảng 12 tuổi, người nhỏ nhất mới 2 tuổi.

“Thím tôi người gầy yếu, lại mắc bệnh ở tay, làm việc một chút là các ngón tay nứt ra, chảy máu. Bốn đứa con còn nhỏ, chẳng đứa nào làm được gì”, bà Hanh nhớ lại.

Đang đi học, bà Hanh phải nghỉ để sang phụ giúp gia đình chú, chăm sóc các em và làm việc đồng áng.

“Tôi lúc đó đang đi học nhưng bố tôi bảo nghỉ để sang giúp các em. Sáng thì đi làm, chăn trâu, cắt cỏ; đến bữa lại về nhà ăn cơm, tối sang ngủ với các em”, bà kể.

Sau khi ông Hậu hy sinh, gia đình không biết chính xác nơi ông an táng. Người thân nhiều lần tìm kiếm tại các nghĩa trang, nhờ đồng đội cũ hỗ trợ nhưng vẫn chưa có kết quả.

Đầu năm 2026, gia đình được cung cấp thêm thông tin về nơi ông hy sinh, an táng, từ đó tiếp tục liên hệ với cơ quan chức năng tại Đà Nẵng để tìm kiếm.

Gia đình sau đó nhận được thông tin liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu được quy tập về khu vực Nghĩa trang liệt sĩ Tam Thái, nhưng phần mộ chưa xác định danh tính.

Trong quá trình tìm kiếm, một người hỗ trợ gia đình phát hiện hình ảnh một cô gái trẻ được lưu giữ cùng di vật trong một phần mộ khuyết danh. Bức ảnh được gửi về để gia đình nhận diện.

Vừa nhìn thấy, bà Hanh lập tức nhận ra mình thời trẻ.

“Khi người ta gửi bức ảnh về, tôi vừa nhìn đã nhận ra ngay. Tôi bảo: ‘Đây là tôi’. Bức ảnh chụp từ khi tôi còn bé, đến giờ đã gần 60 năm nên ảnh ố vàng, cũ lắm rồi, nhưng tôi vẫn nhận ra mình”, bà Hanh nói.

Những người thân và hàng xóm sau khi xem ảnh cũng nhận ra người trong ảnh là bà Hanh.

“Không chỉ tôi nhận ra mà anh chị em, hàng xóm láng giềng nhìn vào cũng đều bảo đó là tôi, gần như không thể nhầm được. Tôi thấy rất xúc động vì không nghĩ sau từng ấy năm, bức ảnh mình tặng chú lại xuất hiện ở đó”, bà Hanh chia sẻ.

Với gia đình, bức ảnh là một manh mối đặc biệt sau hàng chục năm tìm kiếm.

Gia đình vừa mừng, vừa lo, đang chờ kết luận chính xác

Chị Nguyễn Thị Huyền, cháu gái liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu cho biết, gia đình vừa mừng vừa lo khi nhận ra bà Nguyễn Thị Hanh trong bức ảnh được tìm thấy cùng di vật tại một phần mộ liệt sĩ khuyết danh.

Tuy nhiên, đây mới là manh mối ban đầu, chưa đủ cơ sở để khẳng định hài cốt trong phần mộ là liệt sĩ Nguyễn Văn Hậu.

“Cả nhà mừng lắm, vì ảnh của cô Hanh thì cô nhận là cô, anh chị em, hàng xóm láng giềng cũng đều nhận ra là cô. Đó là cái mừng, là có hy vọng. Nhưng hiện tại gia đình vừa mừng vừa lo”, chị Huyền chia sẻ.

Theo chị Huyền, gia đình mong cơ quan chức năng tiếp tục rà soát hồ sơ, đối chiếu thông tin về phần mộ, di vật và quá trình quy tập để xác định chính xác danh tính hài cốt.

Một trong những khó khăn hiện nay là việc lấy mẫu ADN. Những người thân phù hợp để lấy mẫu theo hướng dẫn của cơ quan chức năng phần lớn đã qua đời.

“Nhà em rất khó khăn trong vấn đề tìm đối tượng để lấy mẫu. Không còn ai đủ điều kiện để lấy mẫu theo hướng dẫn của Ban Chỉ huy Quân sự. Vì vậy, gia đình không biết còn phương pháp nào khác để cơ quan chức năng hỗ trợ đối chiếu, xác minh”, chị Huyền nói.

Sau gần 60 năm tìm kiếm, việc bức ảnh bà Hanh bất ngờ xuất hiện trong phần mộ khuyết danh mang đến cho gia đình hy vọng mới. Bà Hanh cũng không ngờ tấm ảnh nhỏ trao cho người chú trước ngày lên đường lại có ngày trở thành manh mối giúp gia đình tìm kiếm ông.

“Từ hôm nhận được bức ảnh, tôi bâng khuâng và xúc động lắm. Tôi nghĩ nếu đúng là bức ảnh của mình được tìm thấy cùng hài cốt của ông Hậu thì gia đình có thêm hy vọng tìm được chú”, bà Hanh nói.

Dù vậy, gia đình mong muốn mọi thông tin được xác minh bằng phương pháp khoa học trước khi đưa ra kết luận.

“Bây giờ gia đình mới chỉ nhận diện qua bức ảnh thôi. Gia đình mong cơ quan chức năng vào cuộc, xác minh bằng phương pháp phù hợp để có kết luận chính xác”, chị Huyền nói.

Sau gần sáu thập kỷ, tấm ảnh của cô gái 14 tuổi năm nào bất ngờ trở lại với chính người trong ảnh. Với gia đình, điều mong mỏi nhất lúc này không chỉ là tìm lại một kỷ vật, mà là xác định được chính xác danh tính liệt sĩ để đưa về quê hương.

Đọc thêm