Trong sân vườn của người xưa, có những loại cây không chỉ để ngắm mà còn để giữ phúc, cải vận.
Trồng một chậu hoa đẹp thì vui một mùa, nhưng trồng đúng một cây cảnh hợp phong thủy, cây ấy có thể sống cùng gia đình vài chục năm, thậm chí trở thành “vật gia truyền”, càng lâu năm càng giá trị, càng vun đắp cho nếp nhà thêm yên ấm.
Người xưa kén cây như kén người, không chỉ nhìn dáng lá hoa quả, mà còn xem khí, xem ý. Dưới đây là ba cây cảnh như thế, bình dị mà được coi là báu vật giữ nhà: cây hồng, cây dành dành và cây sòi trắng.

1. Cây cảnh hồng: Vạn sự như ý, mọi việc đều hồng
Cây hồng ăn quả (Diospyros kaki), là loại cây ăn quả quen thuộc ở làng quê Bắc Bộ, Trung du cho đến những triền đồi miền Trung.
Đây là cây thân gỗ nhỏ, cao trung bình 5-10m, vỏ cây sần sùi, xù xì màu xám đen, càng già càng nứt nẻ như da rồng, cho thấy sức sống bền bỉ và khả năng trường tồn. Lá hồng hình bầu dục, xanh đậm, đến cuối thu thì chuyển vàng rồi rụng sạch.
Chính lúc tưởng như cây cảnh đã ngủ đông, cây hồng mới phô diễn vẻ đẹp rực rỡ nhất của mình.
Mùa đông, trên cành khẳng khiu không còn một chiếc lá, hàng trăm quả hồng đỏ au, căng mọng vẫn treo lủng lẳng như những chiếc lồng đèn nhỏ, như những mặt trời tí hon sưởi ấm cả khoảng sân u ám.

Quả lúc non màu xanh, chuyển dần sang vàng cam rồi đỏ rực khi chín. Nhìn từ xa, cây hồng trĩu quả là biểu tượng của sự viên mãn, no đủ.
Đến độ chim chóc như chào mào, chim ri cũng kéo về ríu rít ăn quả, tạo nên một khung cảnh sống động, hài hòa giữa con người và thiên nhiên, một khu vườn có chim về làm tổ thì khí vượng mới tụ.
Ý nghĩa phong thủy của cây cảnh
Trong phong thủy và văn hóa Á Đông, cây hồng mang ý nghĩa vô cùng cát tường. Chữ “Hồng” trong tiếng Hán đồng âm với chữ “Hồng” trong “hồng phúc, hồng vận”. Quả hồng lại có hình tròn đầy, màu đỏ là màu của may mắn, của hỷ sự.

Người xưa có câu “Sự sự như ý”, mà quả hồng chính là hiện thân của lời chúc đó. Trồng một cây cảnh này trước sân, sau nhà là mong cầu mọi việc đều suôn sẻ, đầu xuôi đuôi lọt, làm gì cũng hanh thông.
Vì sao người xưa coi cây hồng là báu vật truyền đời? Thứ nhất, cây hồng là cây trường thọ. Một cây hồng có thể sống 100-200 năm, càng già quả càng sai, càng ngọt.
Ông trồng cho cháu, cha trồng cho con ăn, đó là phúc đức để lại. Thứ hai, cây hồng ít sâu bệnh, không cần chăm bón cầu kỳ, rễ ăn sâu, thế đứng vững chãi như người quân tử, tượng trưng cho gia phong bền vững, gốc rễ họ tộc sâu dày.
Nhà có cây hồng cổ thụ trong sân, là nhà có phúc dày, con cháu sum vầy, làm ăn tấn tới, tiền tài tự khắc tìm đến như chim tìm về cây lành.

2. Cây cảnh dành dành: Bạch ngọc ẩn hương, giữ nếp nhà thanh tịnh
Nếu cây hồng là sự rực rỡ, viên mãn thì cây cảnh dành dành lại là biểu tượng của sự thanh cao, tinh khiết và may mắn thầm lặng.
Cây dành dành, tên khoa học Gardenia jasminoides Ellis, còn gọi là chi tử, bạch thiền, là loài cây bụi thường xanh, cao từ 1-2m, dáng tròn xinh, lá xanh bóng mướt quanh năm.
Dành dành là món quà cho những người bận rộn nhưng vẫn yêu thiên nhiên. Nó được mệnh danh là “loài gián của thế giới thực vật” bởi sức sống phi thường.
Cây cảnh không kén đất, đất chua miền Nam hay đất kiềm bạc màu miền Bắc nó đều sống được. Chỉ cần tưới cho nó chút nước, cho nó một khoảng nắng mai là nó đã xanh tốt mơn mởn.

Đến đầu hè, từ những nách lá, nụ hoa trắng muốt, e ấp như búp ngọc hé nở. Hoa dành dành có 6-7 cánh dày, trắng tinh khôi như ngọc, khi nở bung ra lại có nhụy vàng ở giữa.
Đẹp nhất là hương thơm của nó. Không nồng nàn gắt gao như hoa sữa, không ngọt ngào như hoa nhài, hương dành dành thơm thanh khiết, dịu ngọt, sâu lắng.
Chỉ cần 1 cây cảnh này nở hoa là hương thơm của nó lan tỏa khắp nửa con phố, len lỏi vào từng gian nhà, khiến tâm hồn người ta trở nên an yên lạ thường.
Ý nghĩa phong thủy của cây cảnh
Trong phong thủy, màu trắng của hoa dành dành thuộc hành Kim, tượng trưng cho sự khởi đầu tinh khôi, cho người quân tử chính trực.

Trồng cây cảnh dành dành trước hiên nhà giúp thanh lọc tà khí, xua đi những năng lượng u ám, mang lại sự bình yên, hòa thuận.
Hương thơm của dành dành còn được cho là có khả năng dẫn dụ quý nhân, giúp các mối quan hệ trong gia đình, ngoài xã hội thêm hài hòa, vạn sự hòa hảo.
Người xưa yêu cây cảnh dành dành vì nó hội tụ đủ ba yếu tố: Sắc – Hương – Nết. Sắc trắng là điềm lành, hương thơm là phúc khí, nết dễ sống là sự bao dung.
Một người phụ nữ trong nhà chăm cây dành dành xanh tốt, hoa nở trắng sân, thì được coi là người vượng phu ích tử, khéo vun vén.

Hơn nữa, quả dành dành khi chín còn là vị thuốc và nguyên liệu nhuộm màu vàng tự nhiên, mang ý nghĩa “trong cái đẹp có cái dùng được”, không phù phiếm, là biểu tượng của người phụ nữ tảo tần, tích cóp cho gia đình.
Một bụi dành dành sống lâu năm, gốc to bằng bắp chân, hoa nở trắng xóa mỗi độ hè về, chính là minh chứng cho một gia đình nề nếp, yên ổn, dù trải qua bao giông gió vẫn giữ được sự trong sạch và an vui.
Tiền tài của nhà ấy không phải là tiền bạc ồn ào, mà là sự tích lũy bền bỉ, chắc chắn, càng ngày càng dày lên.

3. Cây cảnh sòi trắng: Báu vật ẩn mình, đổi lá hóa vàng son
Cây sòi trắng là cái tên còn khá lạ với nhiều người thành phố, nhưng với những người chơi cây cảnh sành sỏi và người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ, đây mới thực sự là báu vật phong thủy bậc nhất.
Cây sòi trắng (tên khoa học hiện tại là Triadica sebifera, trước đây là Sapium sebiferum), thuộc họ Đại kích, còn được gọi là sòi nhuộm, sòi trứng.
Người phương Tây gọi nó là Chinese Tallow Tree (cây du Trung Quốc) hay Popcorn Tree (cây bỏng ngô) vì khi quả chín bung ra, hạt trắng muốt như hạt bỏng ngô.

Sòi trắng là cây thân gỗ lớn, có thể cao tới 10-15m, tán lá rộng, tròn đều, vỏ cây xám trắng. Lá sòi hình thoi, đuôi nhọn, xanh mướt vào mùa xuân hè. Nhưng tất cả vẻ đẹp của nó dồn cả vào mùa thu.
Nếu như cây bàng, cây sau sau chỉ chuyển vàng úa rồi rụng, thì sòi trắng là một màn trình diễn màu sắc ngoạn mục.
Lá của nó chuyển sắc theo từng đợt lạnh, từ xanh sang vàng chanh, rồi cam cháy, đỏ tía, đỏ thẫm, có khi trên cùng một cây, cùng một lúc có đủ năm bảy sắc độ.
Nhìn cây sòi trắng mùa thu giống như một bức tranh sơn dầu bị đổ màu, rực rỡ mà không chói gắt, thơ mộng đến nao lòng. Đến mùa đông, quả sòi chín, ba mảnh vỏ tách ra để lộ ba hạt trắng như ngọc trai, treo lủng lẳng trên cành rất lâu không rụng.
Ý nghĩa phong thủy của cây cảnh

Vì sao một cái cây hoang dại bên bờ nước lại được người xưa xem là báu vật giữ của? Bởi vì trong phong thủy, sòi trắng là cây “cải vận” cực mạnh.
Lá đỏ rực vào mùa thu thuộc hành Hỏa, Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim, tức là sinh ra tiền tài. Trồng cây sòi trắng ở hướng Tây hoặc Tây Bắc của ngôi nhà, nơi có ao nước hoặc lối đi vào, được cho là sẽ thắp sáng cung tài lộc, giúp gia chủ buôn bán hanh thông, tiền vào như nước.
Màu đỏ của lá sòi không phải là màu đỏ bi thương tàn lụi, mà là màu đỏ của sự chín muồi, của thành quả sau một năm vun trồng, báo hiệu một mùa gặt bội thu, một năm làm ăn thắng lợi.
Hơn nữa, sòi trắng là cây có sức sống mãnh liệt, rễ bám sâu, chịu được ngập úng, chịu được gió bão, tuổi thọ có thể lên tới vài trăm năm.

Gỗ sòi cứng, hạt sòi cho sáp, cho dầu, lá cho thuốc nhuộm, gần như bộ phận nào cũng có giá trị, đúng với triết lý “hữu dụng mới là đại phúc” của cha ông.
Một cây sòi trắng trồng bên bờ ao, lớn lên cùng gia đình, tán lá che mát cả một góc vườn, mùa thu đỏ rực soi bóng xuống nước, tạo nên thế “Hỏa chiếu Thủy” – một thế phong thủy cực vượng, giúp gia đình cân bằng âm dương, con cháu khỏe mạnh, của cải không thất thoát mà ngày càng sinh sôi.
Trồng cây cảnh trong sân, suy cho cùng, là trồng phúc. Ba loại cây: Cây hồng cho sự viên mãn đủ đầy, cây dành dành cho sự bình an hòa thuận và cây sòi trắng cho sự thăng hoa tài lộc – đều là những cây càng trồng lâu càng quý.
Chúng không đòi hỏi sự chăm sóc cầu kỳ, nhưng lại đền đáp cho gia chủ bằng vẻ đẹp thay đổi theo bốn mùa và bằng cái phúc âm thầm, bền bỉ.
Đó chính là lý do vì sao người xưa không tiếc công tìm về trồng trong vườn nhà, coi chúng như báu vật trấn trạch, để dặn dò con cháu rằng: Cứ giữ cho cây xanh tốt, thì nhà mình vạn sự ắt sẽ hanh thông, tiền tài ắt sẽ phất nhanh.