Lao động chê trợ cấp thất nghiệp thấp, chuyên gia nói cao

Theo Luật Việc làm, mức trợ cấp cho lao động thất nghiệp là 60% tiền lương làm căn cứ đóng. Nhiều lao động “than” mức này thấp, nhưng chuyên gia nói đây là mức cao so với khuyến nghị và thế giới.

Nghịch lý lao động “chủ động” nghỉ việc nhận trợ cấp nhưng vẫn “chê” trợ cấp thất

Mới đây, chị Nguyễn Thị Lâm (46 tuổi) Thanh Hóa làm đơn “chủ động” xin nghỉ việc. Lý do là bởi trước đây khi mất việc chị chậm trả sổ nên không thể làm hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp. Chị Lâm phần trần: “Đi làm hơn 25 năm nhưng tôi chưa một lần hưởng trợ cấp. Đến lúc thất nghiệp lại không được hưởng trợ cấp, dù số năm đóng BHTN khá lâu”.

Chính bởi tâm lý đó, mà dù đã đi làm lại, có công việc ổn định ở công ty may gần nhà có vốn Đài Loan (Trung Quốc) được hơn 1 năm nhưng chị Lâm vẫn muốn nghỉ việc để được nhận trợ cấp thất nghiệp.

“Tôi mới nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, đã có quyết định hưởng, mỗi tháng tôi được hơn 3,2 triệu đồng tiền trợ cấp thất nghiệp. Số tiền không nhiều chưa được 1 nửa so với thu nhập khi tôi đi làm nhưng không hưởng sau này lại không được hưởng nữa”, chị Lâm kể.

Tuy “chủ động” xin nghỉ việc nhưng chị Lâm vẫn “chê” mức trợ cấp thấp không đủ để bù đắp mức sống tối thiểu của chị. Gia đình chị có 4 người, chồng chị thu nhập được hơn 15 triệu đồng, trong khi đó, bình thường tiền lương của chị được hơn 10 triệu, và mới gọi là tạm đủ chi tiêu.

“Hiện thu nhập bị mất, tôi chỉ còn khoản trợ cấp hơn 3 triệu đồng. Hơn 15 triệu đồng thu nhập của chồng chỉ đủ chi trả cho việc học của các con, tiền thuê nhà và các khoản sinh hoạt. Khoản trợ cấp hơn 3 triệu đồng của tôi thậm chí chưa đủ tiền ăn”, chị Lâm chia sẻ.

Vì tiền trợ cấp không đủ trang trải, trong thời gian hưởng trợ cấp, chị xin làm việc thời vụ theo giờ tại một số quán ăn gần nhà. Tổng thu nhập chỉ khoảng 7–8 triệu đồng/tháng (gồm 4–5 triệu đồng tiền công và hơn 3 triệu đồng trợ cấp thất nghiệp), vẫn thấp hơn mức lương khi làm tại công ty, trong khi công việc lại vất vả hơn.

Lao động nên cân nhắc kỹ trước khi quyết định “chủ động” xin nghỉ việc

Bà Vũ Thị Thanh Liễu – Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho rằng, dù việc tuyên truyền chính sách pháp luật về BHTN được thực hiện thường xuyên, liên tục nhưng vẫn có một bộ phận lớn người lao động chưa hiểu hết. Đây là nguyên nhân chính khiến cho người lao động “trục lợi” chính sách mà không hay biết.

Bà Liễu nhấn mạnh, chính sách BHTN mang tính chia sẻ, bù trừ; người lao động có đóng thì có hưởng, nhưng nếu không cần hưởng, phần đóng góp đó sẽ hỗ trợ những người không may bị thất nghiệp.

“Chúng ta cần hiểu rằng khi đi làm và nhận đủ 100% tiền lương, thu nhập sẽ cao hơn nhiều so với mức trợ cấp thất nghiệp chỉ bằng 60% mức lương bình quân của 6 tháng liền kề trước đó. Vì vậy, đi làm giúp chủ động hơn rất nhiều so với việc chỉ nhận trợ cấp, vốn chỉ mang tính ngắn hạn. Mục tiêu chính của người lao động vẫn là có việc làm để đảm bảo thu nhập ổn định hơn”, bà Liễu nói.

Bà Liễu cũng cảnh báo những lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp nhưng không khai báo trung thực về việc làm mới. “Nếu không khai báo đúng tình trạng việc làm khi đang hưởng trợ cấp, người lao động có thể bị cắt trợ cấp, bị truy thu số tiền đã nhận, đồng thời bị xử phạt hành chính và không được bảo lưu toàn bộ thời gian tham gia. Như vậy, người lao động sẽ chịu thiệt hại kép do trục lợi chính sách”, bà Liễu nói.

Ông Trần Tuấn Tú – Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm (Bộ Nội vụ) – cũng cho rằng người lao động nên cân nhắc kỹ việc lựa chọn hưởng trợ cấp thất nghiệp hay đi làm ngay, bởi dù mức trợ cấp thất nghiệp của Việt Nam được đánh giá khá cao so với khuyến nghị của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với tiền lương thực nhận nếu người lao động đi làm.

Ông Tú cảnh báo lao động và cả doanh nghiệp: “Hiện nay chính sách BHTN được hình sự hóa. Nhiều người cứ nghĩ rằng dù có việc làm thì cứ nhận BHTN, nếu sau này mà bị phát hiện thì trả lại tiền thôi, nhưng không phải. Nhiều khi lao động không chỉ phải trả lại tiền mà còn bị xử phạt hành chính. Đáng lẽ quyền lợi của lao động được bảo lưu nếu thông báo tạm dừng hưởng trợ cấp, nhưng khi đã bị xử phạt hành thì lao động sẽ bị mất hết quyền lợi, thậm chí là bị xử lý hình sự hóa. Luật hình sự năm 2015 đã quy định cụ thể với các hành vi gian lận, trốn đóng, làm giả giấy tờ hưởng BHTN có thể bị xử lý hình sự”, ông Tú nói.

Vừa qua, Bộ Công an cũng đã có văn bản hướng dẫn về việc xử lý hình sự trong các lĩnh vực về BHXH, BHTN, bảo hiểm y tế. Do vậy theo ông Tú, lao động, doanh nghiệp cần phải có những hiểu biết đúng về trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi đáng được hưởng.

Đọc thêm