Món trứ danh nào của Hưng Yên được nướng suốt 13 tiếng bằng than hoa đốt từ củi nhãn?

Giữa nhiều đặc sản trứ danh của Hưng Yên, có một món ăn khiến thực khách tò mò bởi cách chế biến cầu kỳ: nướng liên tục từ 9-13 tiếng bằng than hoa đốt từ củi nhãn. Hương vị đậm đà, thơm lừng nhấp dẫn.

“Cân đo đong đếm” từng khâu

Những ngày cận Tết, có dịp về thăm làng nghề cá nướng Thái Xuyên thuộc xã Đông Thái Ninh, tỉnh Hưng Yên (trước là xã Thái Xuyên, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình cũ) dễ dàng bắt gặp cảnh người dân tất bật tát ao, kéo cá, chuẩn bị nguyên liệu làm món cá nướng Thái Xuyên. Không khí làng nghề nhộn nhịp hơn thường ngày khi đơn đặt hàng cá nướng tăng mạnh, nhiều hộ phải thay phiên nhau canh lò từ sáng đến khuya.

Cá nướng Thái Xuyên vốn là đặc sản của người dân nơi đây, từ một món ăn dân dã trong mâm cỗ ngày lễ, Tết, nay đã trở thành đặc sản được nhiều người tìm mua làm quà biếu hoặc đãi khách dịp đầu xuân.

Theo người dân địa phương, để có một mẻ cá đạt chuẩn, khâu chọn nguyên liệu đặc biệt quan trọng. Cá dùng để nướng thường là trắm cỏ hoặc trắm đen, mỗi con nặng từ 3kg trở lên. Cá phải được nuôi bằng cỏ tự nhiên, hạn chế thức ăn công nghiệp để đảm bảo thịt chắc, béo nhưng không bở khi nướng lâu.

Gia vị được xem là ‘linh hồn’ của món ăn, quyết định phần lớn hương vị. Các nguyên liệu chính gồm nước mắm Diêm Điền, hạt thì là, tiêu bắc, nghệ, riềng… Nghệ, riềng giã nhuyễn, vắt lấy nước; hạt thì là, ớt băm nhỏ rồi trộn đều cùng nước mắm để tạo thành hỗn hợp sánh thơm.

Cá sau khi làm sạch sẽ được chặt thành từng khúc, bóp đều gia vị và ướp khoảng một giờ. Người làm nghề cho biết mọi công đoạn đều phải “cân đo đong đếm” cẩn thận, nếu gia vị quá tay hoặc thiếu lửa, cá sẽ không đạt vị chuẩn truyền thống.

Cá nướng Thái Xuyên phải nướng 13 tiếng mới ngon

Điểm làm nên sự khác biệt của cá nướng Thái Xuyên nằm ở khâu nướng. Tre dùng để kẹp cá phải là tre cật già, vót nhẵn. Cá đã ngấm gia vị mới được kẹp chặt và đưa lên giàn thiêu cao hơn 1m.

Khi than hoa đốt từ củi nhãn đã hồng rực, không còn khói, người thợ mới đặt cá lên nướng. Củi nhãn cho lửa đượm, giữ nhiệt lâu, ít khói và tạo mùi thơm đặc trưng. Trong suốt 9-13 tiếng đồng hồ, người thợ phải liên tục trở cá, ủ than, điều chỉnh nhiệt độ. Lửa không được quá to khiến cá cháy, cũng không quá nhỏ làm cá khô và mất vị.

Thợ nướng cá ở Thái Xuyên (xã Đông Thái Ninh, tỉnh Hưng Yên, trước là xã Thái Xuyên, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình cũ) phải thường xuyên kiểm tra, giữ cho than cháy không quá to cũng không quá nhỏ và phải liên tục trở đều tay những kẹp cá suốt 9-13 tiếng đồng hồ để cá đạt chất lượng. Ảnh: Tuan Dao

Khi hoàn thành, từng khúc cá có màu vàng ruộm, lớp ngoài se lại nhưng bên trong vẫn giữ được độ mềm và vị ngọt tự nhiên. Dù là món nướng, cá không hề béo ngậy, có thể bảo quản hàng tháng mà không ảnh hưởng đến chất lượng.

Những năm gần đây, cá nướng Thái Xuyên được du khách nhiều nơi biết đến, thậm chí cả du khách nước ngoài cũng đặt mua làm quà. Hiện nay, trên 60% hộ dân trong làng có nghề nướng cá, sản phẩm được xuất đi khắp cả nước.

Không chỉ mua mang về, nhiều đoàn khách du lịch còn muốn tận tay trải nghiệm quy trình kẹp cá, canh lửa và thưởng thức ngay tại làng nghề.

Cá nướng Thái Xuyên (xã Đông Thái Ninh, tỉnh Hưng Yên, trước là xã Thái Xuyên, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình cũ) đạt yêu cầu là thành phẩm sau khi nướng có màu vàng ruộm, mang vị ngọt tự nhiên. Ảnh: Tuan Dao

Người dân địa phương bày tỏ kỳ vọng, cùng những bí quyết gia truyền và sự nỗ lực không ngừng của các cơ sở sản xuất, thương hiệu cá nướng Thái Xuyên sẽ ngày càng lớn mạnh, có mặt ở nhiều tỉnh thành và theo chân Việt kiều trở thành món quà đậm vị quê hương.

Trong thời gian tới, người dân làm nghề mong các cấp, ngành quan tâm hỗ trợ mở rộng sản xuất, xây dựng thương hiệu để đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường. Qua đó, đặc sản cá nướng Thái Xuyên có thể vươn xa khỏi địa phương, xuất hiện trên mâm cỗ Tết khắp Nam – Bắc, thậm chí đến với cả kiều bào ở nước ngoài.

Đọc thêm