[ Góc nâng cao chất lượng làm việc ]
Làm thể nào để một người làm việc trong những lĩnh vực dùng nhiều tri thức (knowledge – intensive) có thể duy trì một khả năng tập trung tư duy với hiệu suất và cường độ cao, là câu hỏi thú vị mà mọi người tìm hiểu trong những năm gần đây. Khá nhiều lý thuyết đề cập đến việc này, nhưng tôi giới thiệu ” Flow” – dòng chảy vì nó giải thích khá tốt cho trạng thái dòng chảy mà rất nhiều người quan tâm hiện nay.
Hãy hình dung khi một bác sĩ ngoại khoa tập trung hoàn toàn tâm trí (và cả cơ thể) vào một ca mổ phức tạp kéo dài có thể lên đến 12 giờ liên tục. Trong suốt quá trình này tâm trí người bác sĩ này gần như tập trung tuyệt đối vào xử lý các tình huống của ca mổ, không nghĩ đến bất cứ thứ gì khác, ngay cả cảm giác đói. Tập trung với toàn bộ năng lượng, toàn bộ sức lực và cảm thấy một sự hứng thú cao độ trong suốt quá trình tập trung này. ĐÓ LÀ TRẠNG THÁI DÒNG CHẢY “STATE OF FLOW” của tâm trí con người.
Khái niệm trạng thái dòng chảy của Csíkszentmihályi là không mới. Nếu ai thích tiểu thuyết võ hiệp Kim Dung, “cảnh giới tối cao” xuất hiện khi một hiệp khách luyện đến tuyệt đỉnh công cụ, thân tâm hợp nhất, và sẽ phát huy sức một mạnh vô biên. Như khi Trương Vô Kỵ luyện đến tầng thứ 7 của Càn Khôn Đại Nã Di hay Dương Quá với Ám Nhiên Tiêu Hồn chưởng.
Tuy nhiên làm sao để có được và duy trì được trạng thái dòng chảy mới là đóng góp quan trọng của Csíkszentmihályi. Theo ông, trạng thái dòng chảy chỉ có được khi ta đạt được hai thứ cùng lúc đó là sự thách thức trong công việc và một năng lực đủ để kiểm soát thách thức đó (vùng số 8 trên hình). Nếu hai thứ này không đạt cùng lúc thì ta không có được trạng thái dòng chảy.
Trong cuộc sống mỗi người ta thường rơi vào các vùng (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7), nó dao động xung quanh các vị trí đó. Lúc ta cảm thấy lo âu buồn bực, lúc ta cảm thấy nhàm chán, thỉnh thoảng ta cảm thấy tự tin, hứng thú, kiểm soát được mọi chuyện…Cuộc sống, công việc càng phức tạp, sự dao động diễn ra liên tục và không ít lần nó làm ta chao đảo, mất phương hướng. Do đó bản lĩnh đầu tiên của con người là phải tự biết được một cách rỏ ràng tâm trạng của mình (self awareness), từ đó mới tự biết cách vượt qua nó (self control), để cuối cùng là đạt được sự tự tin (self confident).
Nếu tự cảm nhận ta đang rơi vào vùng (1) (2) (3), đó là lúc bạn biết bạn cần phải trao dồi thêm kiến thức và kỹ năng – bồi tụ thêm cho năng lực của mình.
Còn rơi vào vùng (4) (5) (6) (7) , đó là lúc ta cần có 1 công việc thách thức hơn.
Hãy trình bày một cách thẳng thắn điều đó với sếp của mình.
>>> Hàm ý cho việc rèn luyện một khả năng quan trọng trong năng lực lãnh đạo (leadership): khả năng ảnh hưởng (influence) đến người khác.
Một cuốn sách rất hay nghiên cứu sâu về các vấn đề tâm lý con người trong trạng thái dòng chảy là FLow ( dòng chảy) của tác giả Csíkszentmihályi cung cấp cho chúng ta những vấn đề có thể xảy ra khi ứng dụng trạng thái dòng chảy và cũng như là giúp tối ưu kết quả làm việc nhờ trạng thái này như thế nào là tốt nhất.
