Tăng lương hưu từ 1/7/2026 theo đề xuất, người dân, chuyên gia nói gì?

Hiện Bộ Nội vụ đang đề xuất 2 phương án để tăng lương hưu từ 1/7/2026. Tuy nhiên, theo các chuyên gia cả 2 phương án này có thể chưa đáp ứng được kỳ vọng của người nghỉ hưu.

Người về hưu kỳ vọng gì về đề xuất tăng lương hưu từ 1/7/2026?

Nhiều người nghỉ hưu kỳ vọng việc tăng lương hưu từ 1/7/2026 sẽ giúp cải thiện phần nào đời sống, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Họ cũng mong chính sách điều chỉnh sẽ ưu tiên nhóm có mức lương hưu thấp, để đảm bảo cuộc sống ổn định và giảm bớt gánh nặng tuổi già.

Bà Nguyễn Thị Năm (80 tuổi, xã Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa) là giáo viên mầm non đã nghỉ hưu trước năm 1995, hiện đang hưởng mức lương hưu khá thấp, chưa đến 3,5 triệu đồng mỗi tháng.

Chia sẻ về hoàn cảnh của mình, bà Năm cho biết: “Hai vợ chồng tôi đều đã lớn tuổi, sức khỏe yếu, thường xuyên đau ốm nên cuộc sống chủ yếu trông vào khoản lương hưu ít ỏi. Tổng thu nhập của hai ông bà chỉ khoảng gần 8 triệu đồng/tháng, trong đó lương của chồng tôi hơn 4 triệu, còn tôi hơn 3 triệu. Dù sinh sống ở nông thôn, mức thu nhập này vẫn không đủ để trang trải chi phí sinh hoạt và tiền thuốc men hàng ngày”.

Theo bà Năm, chi phí khám chữa bệnh là khoản tốn kém nhất trong sinh hoạt hàng ngày của hai vợ chồng. Chồng bà mắc bệnh tiểu đường, còn bà bị cao huyết áp nên việc ăn uống phải kiêng khem, đồng thời thường xuyên phải mua thêm thực phẩm bổ sung và thuốc men điều trị. Riêng khoản này gần như đã tiêu hết tiền lương hưu của chồng bà.

Trong khi đó, phần lương của bà nhiều khi cũng không đủ trang trải chi phí ăn uống, sinh hoạt tối thiểu, nên ông bà phải trông cậy thêm vào sự hỗ trợ của con cháu. Vì vậy, cuộc sống tuổi già của hai ông bà gặp không ít khó khăn.

Không chỉ riêng nhóm giáo viên mầm non có mức lương hưu thấp, nhiều người nghỉ hưu mất sức lao động hoặc đang hưởng trợ cấp xã hội cũng cho biết, thu nhập hạn chế đang trở thành rào cản lớn trong việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Thực tế, mức lương hưu và trợ cấp thấp khiến họ buộc phải thắt chặt chi tiêu, thậm chí cắt giảm khẩu phần ăn hằng ngày, ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Ông Tạ Hữu Đợi, 78 tuổi ở xã Hoằng Hóa cho biết, hiện mức lương hưu mất sức của ông là hơn 4 triệu đồng. Với số tiền này, mỗi ngày tính ra ông chỉ có khoảng hơn 100.000 đồng để chi tiêu sinh hoạt. Dù lương hưu thấp, giá cả sinh hoạt ngày càng tăng khiến cuộc sống thêm chật vật, từ việc đi xe máy đón cháu, ông phải chuyển sang đi xe đạp để tiết kiệm chi phí xăng.Ở quê lại nhiều cỗ bàn, hiếu hỉ, mỗi lần tham dự đều phát sinh khoản chi nên sau đó ông bà phải dè sẻn, thắt chặt chi tiêu.

“Vợ mất, tôi sống một mình, nhưng lương hưu thấp nhiều khi vẫn phải chắt bóp chi tiêu. Có hôm mua 2 lạng thịt ăn cả ngày, có hôm mua 10-20.000 đồng cá kho ăn cả tuần, rau củ tự trồng tăng gia thêm”, ông Đợi nói.

Nghe thông tin đề xuất tăng lương hưu từ 1/7 tới, ông Đợi rất hào hứng, ông cho biết mong Nhà nước sớm tăng lương hưu, nhất là với nhóm có lương hưu thấp như ông để mọi người có thể cải thiện cuộc sống.

Bộ Nội vụ nói gì về đề xuất phương án tăng lương hưu từ 1/7/2026?

Theo dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) và trợ cấp hàng tháng, Bộ Nội vụ đề xuất 2 phương án tăng lương hưu, trợ cấp.

Phương án 1: Điều chỉnh tăng thêm 4,5% và 200.000 đồng/tháng trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hàng tháng của tháng 6/2026 đối với các đối tượng quy định cụ thể của dự thảo Nghị định, điều chỉnh tăng thêm 8% trên mức trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của tháng 6/2026 đối với các đối tượng khác quy định cụ thể trong dự thảo nghị định.

Phương án 2 là: Từ ngày 1/7/2026, điều chỉnh tăng thêm 8% trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của tháng 6/2026.

Ngoài ra, dự thảo bổ sung cơ chế hỗ trợ đối với người có mức hưởng thấp. Theo đó, những người nghỉ hưởng trước năm 1995, sau khi điều chỉnh mà vẫn dưới 3,8 triệu đồng/tháng sẽ tiếp tục được tăng thêm. Cụ thể, người có mức hưởng dưới 3,5 triệu đồng/tháng được tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng, người có mức từ 3,5 triệu đồng đến dưới 3,8 triệu đồng/tháng sẽ được nâng lên bằng 3,8 triệu đồng/tháng.

Lý giải về sự kết hợp mức tăng 4,5% và 200.000 đồng/tháng ở phương án 1, Bộ Nội vụ cho biết, việc xây dựng phương án dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI), khả năng cân đối ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm xã hội, đồng thời đảm bảo cải thiện mức hưởng đối với nhóm có lương hưu thấp, đặc biệt là những người nghỉ trước năm 1995.

Còn nếu áp dụng tăng đồng đều 8% như phương án 2 cho tất cả nhóm thụ hưởng thì không khắc phục được chênh lệch lương hưu giữa người hưởng thấp và người hưởng cao, thậm chí kéo dài khoảng cách. Phương án này cũng chưa thể chế hóa Nghị quyết 28 về thay đổi cách thức điều chỉnh lương hưu theo hướng chia sẻ.

Chuyên gia cho rằng cần có tính toán phù hợp hơn trong việc tăng lương hưu

Trao đổi với PV Dân Việt, ông Phạm Minh Huân – Nguyên Thứ trưởng Bộ LĐTBXH (Nay là Bộ Nội vụ) cho rằng: Hiện nay lạm phát tăng, giá cả nhiều mặt hàng thiết yếu tăng theo, vì thế việc tăng lương hưu là cần thiết và cần được thực hiện sớm để cải thiện cuộc sống cho người về hưu.

“Tôi cho rằng phương án tăng lương hưu 8% như đối tượng công chức, viên chức đang đi làm là phù hợp. Riêng nhóm có mức lương hưu thấp có thể tăng thêm 1-2%”, ông Huân nêu ý kiến.

Theo ông Huân, bản chất của các phương án Bộ Nội vụ đưa ra nhằm giải quyết vấn đề xã hội, giảm chênh lệch thu nhập, tạo sự công bằng. Tuy nhiên, vấn đề này phải giải quyết dần dần, không thể giải quyết trong ngày một ngày hai mà hết được. Quan trọng vẫn phải giải tôn trọng nguyên tắc đóng – hưởng, đóng cao – hưởng cao, không thể phá vỡ nguyên tắc này.

Đồng tình với ý kiến này, ông Bùi Sỹ Lợi – Nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban các Vấn đề xã hội của Quốc hội (nay là Ủy ban Xã hội của Quốc hội), phương án tăng đồng đều 8% có ưu điểm là đảm bảo nguyên tắc đóng – hưởng, hạn chế tâm tư giữa các nhóm thụ hưởng.

Người có mức lương hưu cao là do quá trình tham gia bảo hiểm xã hội dài và mức đóng cao hơn, vì vậy việc tăng theo tỷ lệ sẽ phù hợp với nguyên tắc này. 

Tuy nhiên, ông Lợi cũng lo ngại chi phí đời sống leo thang trong thời gian qua ảnh hưởng đến đời sống người dân, trong đó có người nghỉ hưu, do đó cần bình ổn giá cả thị trường để đảm bảo an sinh.

“Tôi cho rằng về lâu dài, cần có lộ trình nâng dần mức hưởng của nhóm nghỉ hưu trước năm 1995, bởi đây là nhóm có thu nhập thấp, mức hưởng sau điều chỉnh vẫn còn khoảng cách khá xa so với mức lương tối thiểu vùng hiện nay”, ông Lợi nói thêm.

PGS.TS Giang Thanh Long, giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế Quốc dân nhìn nhận, việc điều chỉnh lương hưu không đơn thuần là tăng đồng đều mà cần hướng tới thu hẹp khoảng cách thu nhập giữa các nhóm.

“Nếu chúng ta cố gắng kéo người này lên thêm một tí, nhưng người kia lại tăng nhiều hơn về mặt tuyệt đối thì dẫn đến tư tưởng cào bằng. Xét về tính công bằng, nếu áp dụng phương án tăng đồng loạt 8% thì những người đang có mức lương cao sẽ được hưởng lợi rất lớn so với người lương thấp”, ông Long nói.

Theo ông Long, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt còn nhiều biến động, chính sách điều chỉnh cần đảm bảo người có mức hưởng thấp duy trì được mức sống tối thiểu, đồng thời vẫn tôn trọng nguyên tắc đóng – hưởng.

“Thay vì chỉ chọn một trong 2 phương án, cơ quan quản lý có thể tính tới giải pháp dung hòa, cần có dữ liệu cụ thể để tính toán xem với nhóm cao tăng bao nhiêu nhóm thấp tăng bao nhiêu để đảm bảo công bằng, nhưng vẫn giữ được nguyên tắc đóng – hưởng”, ông Long nêu quan điểm.

Đọc thêm