Quỹ bảo hiểm thất nghiệp: Giúp lao động và doanh nghiệp vượt khó

Cơ chế mới từ Luật Việc làm năm 2025 cho phép Thủ tướng Chính phủ có quyền quyết định sử dụng quỹ trong một số trường hợp bất khả kháng. Ngược lại Luật cũng quy định ngân sách Nhà nước có thể hỗ trợ khi quỹ gặp khó khăn.

Giảm mức đóng BHTN khi người lao động, gặp khó khăn

Luật Việc làm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đã mở ra cơ chế mới hỗ trợ người lao động từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp trong các trường hợp bất khả kháng. Theo đó, trong trường hợp khủng hoảng, suy thoái kinh tế, thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm, căn cứ tình hình thực tế và kết dư Quỹ, Chính phủ có quyền quy định việc giảm mức đóng bảo hiểm thất nghiệp, hỗ trợ bằng tiền hoặc hỗ trợ khác.

Báo cáo của Cục Việc làm trước đó cho thấy, khi đại dịch Covid-19 diễn ra, người lao động và doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn. Do vậy, thời điểm đó ngành lao động đã phải đề xuất Chính phủ, Quốc hội thông qua nhiều giải pháp hỗ trợ người lao động.

Kết quả, Quỹ bảo hiểm thất nghiệp đã dùng số tiền 32.000 tỷ đồng/89.000 tỷ đồng để hỗ trợ cho hơn 13 triệu người lao động. Mức hỗ trợ từ 1,8 – 3,3 triệu đồng, dành cho cả những người có thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp 1 tháng.

Không chỉ người lao động, hơn 346.000 đơn vị sử dụng lao động đã được giảm mức đóng bảo hiểm thất nghiệp từ 1% xuống 0% trong 12 tháng, kinh phí lên đến 9.200 tỷ đồng. Tổng quy mô hỗ trợ từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp trong giai đoạn dịch bệnh lên tới 41.000 tỷ đồng.

Ông Trần Tuấn Tú – Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), cho rằng, sau sự kiện trên, Luật Việc làm năm 2025 đã hoàn thiện hơn cơ chế nhằm đảm bảo quỹ Bảo hiểm thất nghiệp có thể phát huy tốt hơn tác dụng khi lao động và chủ doanh nghiệp phải đối mặt với rủi ro.

“Nguyên tắc của bảo hiểm thất nghiệp là tính chia sẻ rủi ro, tuy nhiên các cính sác này chỉ áp dụng cho nhóm đối tượng tham gia BHTN chứ không áp dụng cho nhóm không tham gia”, ông Tú nói thêm.

Ông Lê Quang Trung, chuyên gia lao động việc làm cho biết, qua thực tiễn, quỹ bảo hiểm thất nghiệp ngày càng chứng minh tính hiệu quả. Điều này góp phần tiếp tục khẳng định bảo hiểm thất nghiệp thực sự là “phao cứu sinh” của người lao động và người sử dụng lao động trong thời điểm khó khăn đột xuất, suy giảm kinh tế, thiên tai, địch họa hoặc các trường hợp bất khả kháng khác.

Chính phủ có quyền điều giảm mức đóng BHTN

Theo các chuyên gia, việc cho phép Chính phủ có quyền quyết định mức đóng – Hưởng trong tình huống bất khả kháng sẽ giúp chính sách phát huy hiệu quả hơn và thực hiện tốt hơn vai trò trong điều tiết thị trường lao động.

Ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm, cho biết từ thực tiễn thực thi chính sách bảo hiểm thất nghiệp, Luật Việc làm 2025 đã quy định, trong bối cảnh Quỹ bảo hiểm thất nghiệp có kết dư lớn, khi doanh nghiệp gặp khó khăn, chính sách cho phép Chính phủ điều chỉnh giảm mức đóng kịp thời, nhằm đảm bảo quyền lợi cho cả người lao động và người sử dụng lao động.

Đồng thời, Chính phủ căn cứ vào mức kết dư quỹ và các trường hợp bất khả kháng để ban hành chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động, tương tự như giai đoạn chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19. Tuy nhiên, quỹ chỉ hỗ trợ trong phạm vi trong mức đóng và kết dư quỹ để đảm bảo an toàn quỹ.

Theo ông Tú, Luật Việc làm 2025 đã quy định rất rõ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp được hình thành từ sự đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động, hoạt động đầu tư, và có sự hỗ trợ của Nhà nước trong những điều kiện nhất định. Đồng thời, pháp luật cũng quy định cơ chế hỗ trợ từ ngân sách trong trường hợp quỹ không đảm bảo mức kết dư tối thiểu.

Quy định về đảm bảo mức kết dư quỹ nhằm giúp người lao động và người sử dụng lao động sẵn sàng được chi trả khi phát sinh rủi ro. Đồng thời, Nhà nước cũng có cơ sở để chủ động triển khai các chính sách hỗ trợ cần thiết khi có sự cố.

Đặc biệt, căn cứ để xây dựng bất kỳ chính sách hỗ trợ nào từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp trong điều kiện bất thường đều cần dựa vào khả năng cân đối quỹ. Quỹ này thu vào để đảm bảo điều kiện chi trả các chế độ cho người lao động. Do vậy, ông Tú cho rằng không cần thiết tách thành một quỹ dự phòng khủng hoảng trong tình huống bất khả kháng.

Đọc thêm