Phát huy vai trò của báo chí, xuất bản và lực lượng văn nghệ sĩ, trí thức trong tình hình mới

Báo Dân Việt trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Sáng 8/4, tại Hà Nội, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cho các cơ quan báo chí, xuất bản và đại biểu văn nghệ sĩ, trí thức. Báo Dân Việt trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm:

Kính thưa các đồng chí Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng!

Kính thưa các đồng chí báo cáo viên Trung ương!

Kính thưa các đồng chí lãnh đạo ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương và lãnh đạo các địa phương, đơn vị!

Kính thưa các đồng chí lãnh đạo các cơ quan báo chí, xuất bản, văn nghệ sĩ, trí thức!

Trong một buổi sáng, với tinh thần làm việc khẩn trương, nghiêm túc, trách nhiệm, Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng dành cho đội ngũ báo chí, xuất bản và đại biểu văn nghệ sĩ, trí thức đã hoàn thành các nội dung đề ra.

Được sự phân công của Đồng chí Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương và Đồng chí Phó Trưởng Ban Thường trực, thay mặt Lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, xin gửi tới các đồng chí, các quý vị đại biểu cùng toàn thể đội ngũ những người làm báo, người làm xuất bản và đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ trên cả nước lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và thành công.

Kính thưa các đồng chí,

Trong dòng chảy đó, lực lượng báo chí, xuất bản và văn nghệ sĩ, trí thức chính là những người mang sứ mệnh khơi dòng, kiến tạo, dẫn dắt, kết nối tạo nên sự thống nhất giữa ý chí của Đảng và khát vọng của cả dân tộc; củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, quyết tâm biến chủ trương thành hành động và kết quả cụ thể. Để hiện thực hóa mục tiêu quan trọng đó, sự chuyển động của cả hệ thống chính trị là điều kiện cần, nhưng sự đồng thuận trong nhận thức và sự bứt phá sáng tạo của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, những người làm báo, xuất bản chính là yếu tố quan trọng, động lực to lớn để Nghị quyết thực sự thẩm thấu, có sức sống mạnh mẽ trong đời sống.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã thành công rất tốt đẹp, mở ra một giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn dài hạn và quyết tâm chính trị cao, như Tổng Bí thư, Chủ tịch Nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: Đây là bước chuyển tiếp quan trọng của sự nghiệp cách mạng, khẳng định bản lĩnh, trí tuệ của Đảng trong việc định hướng tương lai dân tộc.

Trong dòng chảy đó, lực lượng báo chí, xuất bản và văn nghệ sĩ, trí thức chính là những người mang sứ mệnh khơi dòng, kiến tạo, dẫn dắt, kết nối tạo nên sự thống nhất giữa ý chí của Đảng và khát vọng của cả dân tộc; củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, quyết tâm biến chủ trương thành hành động và kết quả cụ thể.

Để hiện thực hóa mục tiêu quan trọng đó, sự chuyển động của cả hệ thống chính trị là điều kiện cần, nhưng sự đồng thuận trong nhận thức và sự bứt phá sáng tạo của đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, những người làm báo, xuất bản chính là yếu tố quan trọng, động lực to lớn để Nghị quyết thực sự thẩm thấu, có sức sống mạnh mẽ trong đời sống.

Thưa các đồng chí,

Thực hiện Chỉ thị số 01 của Bộ Chính trị về nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết Đại hội XIV, Hội nghị hôm nay được tổ chức dành riêng cho đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, những người làm báo, xuất bản chính là sự khẳng định vị trí, vai trò, sự quan tâm, kỳ vọng lớn lao của Đảng, Nhà nước đối với các đồng chí – lực lượng chủ lực, xung kích, trụ cột trong công tác tư tưởng, văn hóa, khoa học công nghệ của Đảng và Nhà nước ta. Xin trân trọng cảm ơn các đồng chí báo cáo viên Trung ương trình bày 04 chuyên đề rất toàn diện, ngắn gọn, súc tích, sâu sắc.

 Để việc triển khai Nghị quyết trong lĩnh vực của chúng ta thực sự hiệu quả, không hình thức, đề nghị các đồng chí quan tâm một số yêu cầu sau:

Thứ nhất, đề nghị cấp ủy, lãnh đạo các cơ quan báo chí, xuất bản, các Liên hiệp Hội và hội chuyên ngành cần xác định việc học tập Nghị quyết không chỉ là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của năm 2026, mà là nhiệm vụ xuyên suốt cả nhiệm kỳ. Không đơn thuần là ban hành hướng dẫn, kế hoạch, xây dựng chương trình hành động mà mỗi cấp ủy viên, mỗi đồng chí lãnh đạo cần thấm nhuần tư tưởng, tinh thần đổi mới, mục tiêu chiến lược, nhiệm vụ trọng tâm, giải pháp đột phá trong các Nghị quyết để từ đó tổ chức triển khai quyết liệt, sáng tạo, hiệu quả vào đặc thù của từng lĩnh vực. Mỗi sản phẩm báo chí, mỗi cuốn sách, mỗi tác phẩm nghệ thuật hay công trình khoa học ra đời trong giai đoạn này phải mang trong mình tinh thần của Nghị quyết, “hơi thở” của cuộc sống, phản ánh được khát vọng của cả dân tộc, hướng tới các giá trị nhân văn, giàu tính Đảng và thiết thực phục vụ Nhân dân.

Thứ hai, Nghị quyết Đại hội XIV đã xác định rõ các nhiệm vụ, yêu cầu trọng tâm đối với báo chí, xuất bản, văn hóa văn nghệ và khoa học công nghệ. Đó là:

Đối với lực lượng báo chí, xuất bản: Chúng ta cần quyết tâm xây dựng nền báo chí, xuất bản chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại. Đây là mục tiêu, là nhiệm vụ, là nguyên tắc vận hành của báo chí, xuất bản trong giai đoạn hiện nay. Các cơ quan chỉ đạo, quản lý báo chí, xuất bản cần chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo phát triển”, phải tạo ra không gian phát triển mới để báo chí, xuất bản thực hiện sứ mệnh dẫn dắt, định hướng thông tin, góp phần bồi đắp nền tảng tri thức quốc gia, tạo lập giá trị xã hội.

Các cơ quan báo chí, phải thực hiện tốt chức năng thông tin, tuyên truyền “đúng, nhanh, hay và sắc bén”, giữ vai trò tiên phong, trụ cột, xung kích trên mặt trận tư tưởng của Đảng; các nhà xuất bản phải cho ra đời những xuất bản phẩm xứng tầm với sự đổi thay của đất nước. Cùng với nội dung, cần đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện để nắm bắt và làm chủ không gian truyền thông, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng bằng những luận cứ khoa học và thuyết phục; phải trở thành lực lượng kiến tạo niềm tin, cổ vũ khát vọng phát triển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, trường tồn trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Cấp ủy, tổ chức đảng cơ quan báo chí, nhà xuất bản quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai thực hiện có hiệu quả Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 17/3/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới và Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí, truyền thông trên không gian mạng trong tình hình mới.

Đối với lực lượng văn nghệ sĩ: Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị đã nêu rõ, văn hóa phải được đặt ngang tầm với kinh tế và chính trị; văn hóa là nền tảng, con người là trung tâm. Đội ngũ văn nghệ sĩ chính là những người “xây dựng bồi đắp tâm hồn” dân tộc, “thắp lửa” khát vọng của nhân dân.

Do vậy, cần có cơ chế phát huy hơn nữa sự đóng góp, cống hiến của đội ngũ văn nghệ sĩ trong thực hiện 2 mục tiêu chiến lược “100 năm”. Tôi đề nghị các văn nghệ sĩ tiếp tục tham gia nhiều hơn nữa, trực tiếp hơn nữa để hiện thực hóa các nội dung về văn hóa nêu trong nghị quyết; có thêm nhiều tác phẩm, công trình văn hóa có sức lan tỏa bền vững, lâu dài, còn mãi với thời gian, tập hợp sức mạnh đại đoàn kết, làm giàu thêm hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Tập trung thúc đẩy sự phát triển công nghiệp văn hóa, để các tác phẩm nghệ thuật, không chỉ để thưởng thức mà còn là một động lực phát triển kinh tế, lan tỏa các giá trị Việt Nam ra thế giới.

Đối với trí thức, nhà khoa học: Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã khẳng định khoa học công nghệ là động lực chủ yếu của tăng trưởng, và đội ngũ trí thức, nhà khoa học là nhân tố quan trọng nhất để triển khai có hiệu quả Nghị quyết 57. Cần nghiên cứu, mạnh dạn đề xuất tháo gỡ những “nút thắt” về cơ chế quản lý, đầu tư và tự chủ đối với hoạt động nghiên cứu và ứng dụng khoa học và công nghệ.

Cần xây dựng môi trường để trí thức, nhà khoa học được tự do sáng tạo, được cống hiến. Khoa học và công nghệ phải giải quyết được các bài toán thực tế về kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, góp phần đưa năng suất lao động và tốc độ tăng trưởng của đất nước đạt mức “2 con số” như mục tiêu đã đề ra.

Thứ ba, đó là cần chú trọng yếu tố con người trong việc triển khai thực hiện các nghị quyết nêu trên. Đây là khâu đột phá của mọi đột phá. Tất cả các mục tiêu trên sẽ khó trở thành hiện thực nếu chúng ta không có một đội ngũ cán bộ báo chí, xuất bản, trí thức, nghệ sĩ đủ tâm và đủ tầm. Chú trọng xây dựng cơ chế “chiêu hiền đãi sĩ” vượt trội, đặc biệt là với các chuyên gia đầu ngành, các tài năng trẻ. Đề cao đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và tự do sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật và lợi ích dân tộc, đồng thời phải có mức đãi ngộ xứng đáng để thu hút được nhân tài vào những lĩnh vực quan trọng này.

Thứ tư, các nghị quyết chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được cụ thể hóa bằng các chương trình hành động, các dự án, đề án có địa chỉ rõ ràng, có thời gian hoàn thành và có thước đo hiệu quả cụ thể. Tôi đề nghị các cơ quan, đơn vị khẩn trương xây dựng kế hoạch, chương trình triển khai cụ thể; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ. Kết quả thực hiện Nghị quyết chính là thước đo chính xác nhất tư duy, phương pháp lãnh đạo, điều hành và tâm huyết, tình cảm, trách nhiệm của tổ chức đảng, của mỗi cán bộ, đảng viên, của mỗi văn nghệ sỹ, trí thức, nhà báo, người làm xuất bản.

Thứ năm, trân trọng đề nghị các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương trong quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết đảng bộ địa phương, đơn vị, quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng chủ trương, cơ chế, chính sách phù hợp để tạo điều kiện phát huy tốt nhất năng lực, trí tuệ, tâm huyết của văn nghệ sỹ, trí thức, đội ngũ những người làm công tác báo chí, xuất bản để phục vụ sự phát triển của đất nước và ở mỗi địa phương, đơn vị.

Kính thưa các đồng chí,

Trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và ý kiến phát biểu chỉ đạo của Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch Nước Tô Lâm luôn nhấn mạnh: Đất nước chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của những cơ hội lịch sử nhưng cũng không ít thách thức đòi hỏi có sự đột phá mang tính cách mạng, khoa học, kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt trong các lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội.

Với ý nghĩa đó, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tin tưởng rằng, đội ngũ những người làm báo, xuất bản, các văn nghệ sĩ, trí thức sẽ là những người đi tiên phong trong triển khai, cụ thể hóa Nghị quyết. Để mỗi trang viết, mỗi tác phẩm nghệ thuật, mỗi công trình khoa học đều có sức mạnh hiệu triệu, cổ vũ tinh thần yêu nước, tự tin, tự chủ, tự lực, tự cường và khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Một lần nữa, xin kính chúc các đồng chí báo cáo viên Trung ương, các đồng chí lãnh đạo, các quý vị đại biểu cùng toàn thể Hội nghị sức khỏe, hạnh phúc và thành công.

Xin trân trọng cảm ơn!

Đọc thêm