Người Việt ăn mặn vượt ngưỡng: PGS Nguyễn Lân Hiếu hiến kế trị bệnh ăn mặn

Mỗi ngày một người Việt nạp trung bình 8,1g muối, giảm so với trước nhưng vẫn gấp khoảng 1,6 lần ngưỡng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị. Trước vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu đề xuất 6 giải pháp giảm ăn mặn cho người Việt.

Thói quen “chấm đậm, chan nước dùng” đẩy người Việt ăn mặn gấp 1,6 lần khuyến nghị

PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế) cho biết, mỗi ngày một người Việt nạp trung bình 8,1g muối, giảm so với trước nhưng vẫn gấp khoảng 1,6 lần ngưỡng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị.

Theo PGS Mai, dù lượng muối trong khẩu phần của người Việt giảm từ 9,4 g một ngày năm 2015 xuống 8,1g năm 2023, mức này vẫn cao hơn nhiều so với ngưỡng an toàn. WHO khuyến nghị người trưởng thành ăn dưới 5g muối mỗi ngày, tương đương một thìa cà phê.

Muối không chỉ nằm trong lọ muối. Theo bà Mai, phần lớn natri – thành phần chính của muối, chất gây tăng huyết áp – trong bữa ăn người Việt đến từ nước mắm, bột canh, hạt nêm, mì chính dùng lúc nấu và lúc ăn. Thói quen chấm đậm, chan nước dùng đẩy lượng natri lên cao. Điểm này khác các nước thu nhập cao, nơi 70-80% natri đến từ thực phẩm chế biến sẵn.

Về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội nhấn mạnh, có tới 81% lượng muối đến từ những bát nước chấm và những thìa bột canh cho thêm vào thức ăn. Đây có thể là lý do tỷ lệ tăng huyết áp của chúng ta cũng “chễm chệ” trong top của thế giới.

Theo PGS Hiếu, điều đặc biệt là chỉ 16% người Việt tự thấy mình ăn mặn. Ăn mặn đã thành thói quen, là “đặc sản” của thương hiệu đồ ăn Việt nổi tiếng.

6 cách giúp người Việt bớt ăn mặn từ PGS Nguyễn Lân Hiếu

Để giảm ăn mặn, PGS Nguyễn Lân Hiếu cũng đã đưa ra 6 đề xuất. Thứ nhất, mọi nười cần giảm muối từ từ, không cắt đột ngột. Theo đó, vị giác cần 2-3 tuần để thích nghi. Tuần 1 giảm 1/3 lượng muối/nước mắm khi nấu. Tuần 2 giảm chấm nước mắm, gia vị, tương… Đây là cách lý tưởng nhất.

Ngoài ra, chuyên gia khuyên cần cố gắng bỏ thói quen để bát nước chấm mặn trên mâm. Hoặc chấm nhẹ hay chuyển sang chấm tương pha loãng, xì dầu ít natri. Mọi người cần bỏ thói quen chan nước mắm, muối tiêu chanh lên cơm, bún, phở đã vừa miệng. Với trẻ em không cho muối, nước mắm vào cháo khi trẻ dưới 1 tuổi…

Thứ hai, PGS Hiếu khuyên cần nắm được những con số biết nói, như 1 thìa canh nước mắm tương đương 6-7g muối, 1 thìa cà phê muối tinh tương đương 5g (WHO khuyến cáo trung bình 5g muối/ngày).

“Vậy mới thấy chúng ta ăn mặn đến mức nào! Chính vì vậy muốn thay đổi phải vơi đi một thìa muối, nước mắm hay pha loãng hơn sẽ giúp bảo vệ sức khỏe cả nhà”, PGS Hiếu khuyên.

Thứ ba, ông Hiếu đề xuất, dùng vị khác để bù cảm giác mặn như tăng chua, thơm, cay.

Thứ tư, cần đọc kỹ nhãn mác trước khi mua về sử dụng. Ví dụ chọn sản phẩm ghi trên nhãn <120mg natri/100g là ít muối. Theo ông, chọn loại nào càng thấp càng tốt.

“Thói quen đọc thành phần của đồ ăn rất quan trọng. Nhưng theo quan sát, tại Việt Nam, người nội trợ chủ yếu chỉ nghe quảng cáo và rỉ tai nhau…”, PGS Hiếu cho hay.

Thứ năm, kỹ thuật nấu ăn giảm muối mà vẫn đậm đà, ngon miệng đó là không kho, rim mặn mà chủ yếu là luộc, hấp. Tuyệt đối hạn chế món dưa, cà muối hay những đồ ăn sẵn như mì gói, bánh mì, thịt nguội… Cuối cùng, theo hướng dẫn mỗi món chỉ nên sử dụng một loại gia vị mặn, không nên cho cả nước mắm, hạt nêm, bột canh, muối…

Ông Hiếu đưa ra lời khuyên, hạn chế đồ ăn sẵn, tích cực ăn cơm tại nhà để ổn định bệnh tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp…

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 30% lượng muối tiêu thụ, đưa mức trung bình xuống dưới 7g một người mỗi ngày. PGS.TS Trương Tuyết Mai chia sẻ thêm, ngoài ghi nhãn thực phẩm và quy định ngưỡng natri tối đa, các giải pháp phải nhắm vào hành vi hàng ngày như nêm nhạt hơn, bớt chấm, bớt chan. Nhóm thực phẩm siêu chế biến cũng cần nằm trong chính sách giảm muối.

Đọc thêm