Hà Nội tung ưu đãi chưa từng có để hút bác sĩ: Thêm động lực để nhân viên y tế gắn bó với địa bàn

Trao đổi với PV Dân Việt, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, các chính sách đãi ngộ nhân lực y tế mà HĐND TP Hà Nội vừa thông qua, cùng với Nghị định số 192/2026/NĐ-CP của Chính phủ về một số chế độ phụ cấp đặc thù trong lĩnh vực y tế, là những bước đi rất kịp thời, đúng hướng và có ý nghĩa thực tiễn rõ rệt. Muốn y tế cơ sở đủ sức “giữ cửa” cho hệ thống y tế thì phải có cơ chế đủ mạnh để thu hút, giữ chân và tạo động lực cho đội ngũ thầy thuốc, nhân viên y tế gắn bó với địa bàn.

“Trung tâm Cấp cứu 115 và các trạm y tế xã, phường gần như không tuyển nổi bác sĩ”

Mới đây, tại Kỳ họp thứ tư HĐND Thành phố khóa XVII, nhiệm kỳ 2026 – 2031 đã chính thức thông qua Nghị quyết quy định một số chính sách phát triển hệ thống y tế thành phố Hà Nội. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Theo đó , đối tượng là bác sĩ, điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật y có giấy phép hành nghề thuộc các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nêu trên khi được cử đi luân phiên liên tục từ 1 tháng trở lên bên cạnh các chế độ của Trung ương theo Điều 7 Quyết định số 14/2013 ngày 20/02/2013 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư số 18/2014 ngày 2/6/2014 của Bộ Y tế thì thành phố hỗ trợ thêm một khoản kinh phí hàng tháng cao phân theo trình độ chuyên môn.

Cụ thể, mức cao nhất là 20 triệu đồng/tháng đối với Giáo sư, Phó Giáo sư; Tiến sĩ, Chuyên khoa II hỗ trợ 17 triệu đồng/tháng; Bác sĩ nội trú, Thạc sĩ, Chuyên khoa I hỗ trợ 12 triệu đồng/tháng; Bác sĩ hỗ trợ 10 triệu đồng/tháng…

Hỗ trợ thu hút lần đầu sau tuyển dụng: Người có trình độ bác sĩ trở lên được tuyển dụng lần đầu vào làm viên chức tại Trung tâm Cấp cứu 115 và Trạm y tế được hỗ trợ đối với thạc sĩ, bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa cấp I trở lên thuộc nhóm ngành y học được hỗ trợ 100 lần mức lương tối thiểu vùng I/người; bác sĩ được hỗ trợ 50 lần mức lương tối thiểu vùng I/người.

Hỗ trợ đặc thù nghề nghiệp: Viên chức, lao động hợp đồng trong danh sách trả lương của Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội được hỗ trợ 5 triệu đồng/tháng.

Theo đó, đối với các bác sĩ, điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật y được cử đi luân phiên có thời hạn phải thực hiện đúng theo Quyết định số 14/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chế độ luân phiên có thời hạn và các quy định hiện hành. Việc thụ hưởng chính sách đi kèm với nghĩa vụ hoàn thành thời gian luân phiên liên tục từ 1 tháng trở lên theo kế hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đối với người được thu hút về Trung tâm Cấp cứu 115 và trạm y tế phải có bản cam kết làm việc tối thiểu 5 năm tại đơn vị tuyển dụng (Trung tâm Cấp cứu 115 hoặc trạm Y tế xã, phường). Đồng thời phải thực hiện theo Điều 17, Điều 18 của Nghị quyết số 92/2026/NQ-HĐND về chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng của Thủ đô.

Trao đổi với PV Dân Việt về vấn đề này, TS.BS Nguyễn Văn Thường, Giám đốc Bệnh viện Thanh Nhàn (Hà Nội) nhấn mạnh, thực tế Trung tâm Cấp cứu 115 và các trạm y tế xã, phường gần như không tuyển nổi bác sĩ. Cụ thể, 126 trạm y tế trên địa bàn Hà Nội nếu xây dựng theo đúng quy định có phòng khám đa khoa cần khoảng 800 bác sĩ. Do vậy, theo ông Thường muốn thu hút lực lượng này về tuyến cơ sở trước mắt phải có cơ chế chính sách đãi ngộ.

“Tuyến y tế cơ sở giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là nơi gần dân nhất, tiếp cận người dân sớm nhất, quản lý sức khỏe ban đầu, phòng bệnh, phát hiện sớm bệnh tật, theo dõi bệnh mạn tính, chăm sóc người cao tuổi, trẻ em, phụ nữ mang thai và các nhóm yếu thế. Y tế cơ sở cũng là “lá chắn” đầu tiên để chống dịch, là nơi phát hiện được hàng vạn các bệnh rất sớm, làm cho bệnh nhân tăng cơ hội sống, tăng thời gian vàng điều trị.

Nếu trạm y tế xã, phường mạnh, người dân sẽ được chăm sóc ngay từ đầu, nhiều bệnh lý thông thường được xử lý kịp thời, giảm tình trạng vượt tuyến, giảm quá tải cho bệnh viện tuyến trên và giảm chi phí xã hội. Ngược lại, nếu tuyến cơ sở thiếu bác sĩ, thiếu điều dưỡng, thiếu nhân lực có chuyên môn, thiếu thiết bị và thiếu niềm tin của người dân, thì mục tiêu chăm sóc sức khỏe ban đầu rất khó đạt được”, ông Thường nhấn mạnh.

Muốn y tế cơ sở đủ sức “giữ cửa” cho hệ thống y tế

Đồng quan điểm trên, trao đổi với PV Dân Việt, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, Uỷ viên Uỷ ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội cho rằng, các chính sách đãi ngộ nhân lực y tế mà HĐND TP Hà Nội vừa thông qua, cùng với Nghị định số 192/2026/NĐ-CP của Chính phủ về một số chế độ phụ cấp đặc thù trong lĩnh vực y tế, là những bước đi rất kịp thời, đúng hướng và có ý nghĩa thực tiễn rõ rệt.

Theo bà Nga, chính sách của Hà Nội hỗ trợ bổ sung cho cán bộ y tế luân phiên về cơ sở, với mức cao nhất 20 triệu đồng/tháng, và hỗ trợ một lần để thu hút bác sĩ về Trung tâm Cấp cứu 115, trạm y tế, là chính sách có tính “kích hoạt”. Nó tạo động lực trước hết về thu nhập, bù đắp một phần chênh lệch giữa công việc ở tuyến trên với nhiệm vụ tăng cường cho tuyến cơ sở. Nhưng quan trọng hơn, chính sách này khẳng định việc về cơ sở, hỗ trợ tuyến dưới, chăm sóc sức khỏe ban đầu không phải là nhiệm vụ phụ, mà là một nhiệm vụ chuyên môn có giá trị, cần được ghi nhận tương xứng.

“Với cán bộ y tế luân phiên, khoản hỗ trợ này có tác dụng khuyến khích các bác sĩ, điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên có trình độ chuyên môn tham gia chuyển giao kỹ thuật, cầm tay chỉ việc, hỗ trợ khám chữa bệnh ban đầu, cấp cứu ngoại viện, quản lý bệnh mạn tính tại cơ sở. Với bác sĩ trẻ hoặc bác sĩ được tuyển dụng lần đầu vào trạm y tế, chính sách hỗ trợ một lần có thể giúp họ yên tâm hơn khi lựa chọn tuyến cơ sở, nhất là trong bối cảnh khu vực đô thị có rất nhiều cơ hội nghề nghiệp khác trong các bệnh viện lớn, cơ sở y tế tư nhân, phòng khám chuyên khoa. Với người dân, tác động tích cực nhất là cơ hội được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng ngay tại địa bàn cư trú”, bà Nga cho hay.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở mức hỗ trợ cụ thể, mà ở thông điệp chính sách: muốn nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân thì phải bắt đầu từ con người; muốn y tế cơ sở đủ sức “giữ cửa” cho hệ thống y tế thì phải có cơ chế đủ mạnh để thu hút, giữ chân và tạo động lực cho đội ngũ thầy thuốc, nhân viên y tế gắn bó với địa bàn.

Cùng với đó, theo bà Nga, Nghị định 192 bổ sung chính sách hỗ trợ hằng tháng đối với nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cô đỡ thôn, bản cũng có ý nghĩa rất nhân văn. Đây là lực lượng ở “điểm chạm” gần dân nhất, nhiều khi là người đầu tiên phát hiện nguy cơ dịch bệnh, vận động tiêm chủng, tuyên truyền chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, theo dõi tình hình sức khỏe cộng đồng, kết nối người dân với trạm y tế. Lâu nay, lực lượng này làm việc nhiều nhưng chế độ chưa tương xứng. Việc nâng mức hỗ trợ sẽ góp phần ghi nhận công sức, tăng trách nhiệm, giảm tâm lý làm việc “bán chuyên trách, bán tự nguyện” kéo dài.

“Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận khách quan rằng chính sách hỗ trợ, dù rất cần thiết, mới là điều kiện quan trọng ban đầu, chưa phải là lời giải đầy đủ cho bài toán giữ chân nhân lực y tế tuyến cơ sở. Nhân lực y tế không chỉ cần thu nhập, mà còn cần môi trường hành nghề, cơ hội phát triển nghề nghiệp, điều kiện chuyên môn, sự tôn trọng xã hội, cơ chế bảo vệ khi thực thi nhiệm vụ và một lộ trình nghề nghiệp rõ ràng.

Nếu trạm y tế được bổ sung bác sĩ nhưng thiếu thuốc, thiếu trang thiết bị, thiếu cơ chế thanh toán bảo hiểm y tế phù hợp, thiếu quyền chủ động chuyên môn, thì bác sĩ cũng khó phát huy năng lực. Nếu cán bộ được luân phiên về cơ sở nhưng không có kế hoạch chuyển giao cụ thể, không gắn với chỉ tiêu nâng năng lực trạm y tế, thì chính sách có thể dừng lại ở hỗ trợ thu nhập mà chưa tạo chuyển biến bền vững”, bà Nga nói.

Bà Nguyễn Thị Việt Nga cũng kiến nghị Quốc hội, Chính phủ và các địa phương cần xem việc phát triển nhân lực y tế cơ sở là một chương trình trọng tâm, không chỉ là chính sách phụ cấp đơn lẻ. Chính phủ cần tiếp tục rà soát các nghị định, thông tư liên quan đến tiền lương, phụ cấp, định mức nhân lực, tự chủ tài chính và thanh toán bảo hiểm y tế để tháo gỡ đồng bộ.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế cần sớm ban hành khung năng lực, định mức nhân sự, danh mục kỹ thuật và mô hình trạm y tế trong giai đoạn mới, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương sau sắp xếp. Các địa phương cần căn cứ điều kiện ngân sách để có chính sách đặc thù nhưng phải bảo đảm công bằng, minh bạch, tránh thu hút bằng hỗ trợ ban đầu nhưng thiếu điều kiện giữ chân lâu dài.

Về phía Quốc hội và các cơ quan dân cử, cần tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách: chính sách có đến được nhân viên y tế hay không, có tạo chuyển biến về chất lượng khám chữa bệnh ban đầu hay không, tỷ lệ người dân khám tại trạm y tế có tăng không, tình trạng vượt tuyến có giảm không, nhân viên y tế có yên tâm công tác hơn không. Chính sách chỉ thực sự thành công khi được đo bằng niềm tin của người dân và sự gắn bó của đội ngũ y tế.

“Tinh thần lớn nhất trong các định hướng của Đảng về chăm sóc sức khỏe nhân dân là chuyển từ tư duy chữa bệnh là chính sang chăm sóc sức khỏe toàn diện, dự phòng chủ động, lấy y tế cơ sở làm nền tảng. Muốn làm được điều đó, phải đầu tư cho con người. Một trạm y tế khang trang nhưng thiếu bác sĩ giỏi, thiếu điều dưỡng tận tâm, thiếu nhân viên y tế cộng đồng bám địa bàn thì khó phát huy hiệu quả.

Ngược lại, khi đội ngũ y tế cơ sở được đãi ngộ xứng đáng, được trao điều kiện làm nghề, được đào tạo liên tục và được xã hội tôn trọng, họ sẽ là lực lượng nòng cốt đưa chính sách chăm sóc sức khỏe nhân dân đi vào từng gia đình, từng thôn, tổ dân phố, từng khu dân cư. Đó cũng chính là cách thiết thực nhất để xây dựng một nền y tế công bằng, hiệu quả, nhân văn và bền vững”, bà Nga chia sẻ thêm.

Đọc thêm