Hạ độ tuổi nhận trợ cấp hưu trí: Đề xuất nhân văn, người già và chuyên gia đồng tình ủng hộ

Mới đây, Bộ Nội vụ đã nêu đề xuất hạ độ tuổi nhận trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 tuổi xuống 70 tuổi. Đề xuất này nhận được sự ủng hộ của đông đảo người dân, người già và các chuyên gia.

Giảm tuổi nhận trợ cấp hưu trí giúp giảm gánh nặng chăm sóc cho gia đình và xã hội

Theo Luật BHXH năm 2024 công dân Việt Nam đủ 75 tuổi trở lên (hoặc từ đủ 70 đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo) không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng và có văn bản đề nghị thì đủ điều kiện nhận trợ cấp hưu trí xã hội.

Theo đó, có 2 nhóm đủ điều kiện: Một là công dân từ đủ 75 tuổi trở lên; hai là công dân từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi nhưng phải thuộc diện hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo.

Nhằm mở rộng mạng lưới người được hưởng chính sách an sinh, đồng thời phát triển nền “kinh tế bạc”, mới đây Bộ Nội vụ đã đề xuất hạ độ tuổi nhận trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 tuổi xuống còn 70 tuổi (ngoại trừ nhóm người nghèo hoặc hộ cận nghèo đã giảm tuổi nhận xuống 70 từ trước đó).

Ông Nguyễn Văn Nam 69 tuổi (Đại Mỗ, Hà Nội) bày tỏ niềm vui khi nghe thấy đề xuất này của Bộ Nội vụ. Ông Nam chia sẻ: “Trước đây tôi làm công nhân nhưng rồi vì lý do cá nhân tôi nghỉ việc nhận trợ cấp xã hội 1 lần trước lúc về hưu. Giờ thì lương hưu không có, không có trợ cấp BHXH nên cuộc sống của vợ chồng tôi rất khó khăn”.

Nếu đề xuất được thông qua, thì từ năm 2027 ông Nam sẽ thuộc diện được nhận trợ cấp hưu trí. Khoản tiền tuy không cao nhưng với ông nó cũng là niềm động viên.

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng (Đại học Kinh tế Quốc dân), việc nghiên cứu hạ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 xuống 70 không chỉ nhằm thích ứng với tốc độ già hóa dân số nhanh, mà còn có thể tạo cú hích cho sự hình thành “nền kinh tế bạc”.

Đây là xu hướng tất yếu không thể né tránh. Vì vậy, Nhà nước cần chủ động thích ứng, kịp thời điều chỉnh chính sách theo sự thay đổi của cơ cấu dân số. Đây không chỉ là giải pháp ứng phó mà còn là chiến lược mang tính đón đầu.

“Theo tôi, cần tính toán kỹ vì trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Việt Nam chưa thể ngay lập tức bảo đảm mức hỗ trợ cao cho tất cả người cao tuổi. Vì vậy, chính sách cần đi từng bước, ưu tiên những người không có lương hưu và không có nguồn thu nhập ổn định”, ông Lạng góp ý chính sách.

Theo tính toán nếu hạ độ tuổi nhận trợ cấp hưu trí, ngân sách nhà nước sẽ phải chi thêm 11.680 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây không đơn thuần là một khoản chi, mà còn là một khoản đầu tư cho xã hội. Đầu tư cho người cao tuổi có thể góp phần giảm chi phí xã hội, giảm gánh nặng chăm sóc cho gia đình.

Tạo ra hiệu quả an sinh rộng lớn khi giảm trợ cấp hưu trí

Đồng tình với đề xuất giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí, TS Phạm Ngọc Toàn – Giám đốc Trung tâm Thông tin phân tích dự báo chiến lược và dịch vụ công thuộc Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước và Lao động (Bộ Nội vụ) cho rằng, đề xuất hạ tuổi xuống 70 về thực chất là mở rộng phạm vi bảo vệ an sinh với nhóm chưa được bảo vệ.

Mặt khác, đề xuất này phù hợp với cách tiếp cận xây dựng hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng. Trong đó, lương hưu dựa trên quá trình đóng góp vẫn là nền tảng đối với người lao động đủ điều kiện; còn trợ cấp hưu trí xã hội tạo một tầng bảo đảm cơ bản cho những người khi về già chưa có sự bảo đảm đầy đủ từ hệ thống đóng góp. Vì vậy, mở rộng trợ cấp hưu trí xã hội không thay thế bảo hiểm xã hội mà bổ sung vào khoảng trống của bảo hiểm xã hội.

Chi cho trợ cấp hưu trí xã hội sẽ tạo ra lợi ích xã hội, bảo đảm mức thu nhập cơ bản cho người cao tuổi, giảm nguy cơ rơi vào nghèo khi khả năng lao động suy giảm và chia sẻ một phần trách nhiệm an sinh với gia đình. Vì vậy, khi đánh giá chính sách cần đặt chi phí ngân sách bên cạnh hiệu quả an sinh mà chính sách tạo ra.

TS Phạm Ngọc Toàn cũng nhấn mạnh, một hệ thống an sinh tốt phải đạt được ba điều: Bao phủ rộng, bảo vệ đủ và bền vững về nguồn lực và ngày càng nhiều người già có thể sống bằng chính thành quả tích lũy của mình.

Theo tính toán của Bộ Nội vụ nếu hạ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 xuống 70 tuổi thì dự kiến ngân sách Nhà nước phải tăng thêm khoảng 11.680 tỷ đồng mỗi năm. Hiện cả nước có gần 16,5 triệu người cao tuổi. Đến nay đã có hơn 3,53 triệu người cao tuổi hưởng BHXH hằng tháng. Nhà nước cũng đang bảo đảm chính sách cho hơn 1,2 triệu người hưởng trợ cấp xã hội. Riêng nhóm người cao tuổi từ 70-75 tuổi không có lương hưu, không hưởng trợ cấp xã hội đang bị lọt lưới an sinh. Hiện nay, mức chuẩn trợ cấp hưu trí xã hội được quy định là 540.000 đồng/tháng. Tùy ngân sách từng địa phương, có địa phương hỗ trợ và chi mức cao hơn, ví dụ như: Hà Nội; TP. HCM.

Đọc thêm