Có một loài tôm hùm thiên nhiên mà rất rất ít người biết vì bây giờ quá hiếm, chỉ sinh sống ở vùng biển khu vực miền trung, nơi có độ mặn nước biển cao từ 32/1000 trở lên, chủ yếu từ Khánh Hòa đến Quảng Nam, đó chính là tôm hùm ghì (hay còn gọi là tôm hùm ma).
Tôm hùm ghì được đánh giá là loài “hung dữ” trong số các loài tôm hùm nhiệt đới, chúng có thể ăn thịt lẫn nhau.
Do môi trường sống ở vùng nước nông nên được thiên nhiên ưu ái các cặp chân to và chắc khoẻ nhất trong họ tôm hùm rồng, có thể bò, bấu, bám víu với lực ghì rất lớn nên ngư dân mới đặt tên là tôm hùm ghì. Đặc điểm nhận dạng của loài tôm hung tợn này là chúng sở hữu cái đầu rất to.
Đã từng có trường hợp ngư dân ở Khánh Hoà khi chuẩn bị lặn đêm, họ kéo bánh xe bơm hơi để chạy hệ thống dây nén khí, quơ quơ sao bắt được con tôm hùm ghì khá lớn, nó bấu một phát lủng và xì luôn bánh xe bơm hơi, đành thu dọn đồ nghề đi về luôn !!!
Trong hồ hải sản, chúng là loài dữ tợn nhất khi rộng chung với những “người anh em” như hùm bông, xanh, sen, tre, sỏi đỏ…Khó có khả năng dùng tay để bắt chúng ra khỏi hồ vì phản ứng lại rất quyết liệt: quẫy, đập mạnh phần đuôi vào thân làm nước biển văng tung toé, các chân chắc khoẻ bấu chặt vào bất kỳ vật thể nào mà chúng vơ được và khuấy động cả góc hồ khi bị tấn công.
Cũng giống như phần lớn các loài hải sản khác, tôm hùm ghì là loài ăn đêm, mỗi khi đêm xuống chúng bò ra khỏi các hốc đá ở vùng nước nông để tìm kiếm thức ăn. Màu đen kịt của biển cả trong màn đêm cộng với sắc màu vỏ tối nhất trong các loại tôm hùm của hùm ghì cũng có thể là lý do khiến chúng có tên là hùm ma.
Các ngư dân miền trung đã từng bắt được con hùm ghì nặng tới 4kg, nhưng bây giờ có lẽ rất khó vì khai thác cạn kiệt rồi. Tiếp xúc với con hùm ghì tầm 2kg trở lên thôi mọi người sẽ thấy sức mạnh đáng kinh ngạc của nó.
Tôm hùm ghì có tên tiếng Anh chính thức được FAO công nhận là pronghorn spiny lobster, danh pháp khoa học panulirus penicillatus, thuộc chi panulirus, họ tôm hùm rồng Palinuridae.
Ngoài ra chúng có rất nhiều tên tiếng Anh khác nhau theo cách gọi của từng quốc gia như variegated crayfish, tufted spiny lobster, spiny lobster, Socorro spiny lobster, red lobster, golden rock lobster, double spined rock lobster và coral cray.
Trên thế giới, tôm hùm ghì phân bố ở Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương nhiệt đới và cận nhiệt đới. Phạm vi phân bố kéo dài từ bờ biển phía đông của châu Phi và Biển Đỏ đến Thái Lan, Nhật Bản, Australia, các quần đảo Thái Bình Dương, quần đảo Galapagos và các đảo ngoài khơi bờ biển của Mexico. Chúng được tìm thấy trong vùng nước nông, thường ở độ sâu hơn 4m (13 ft) trên bề mặt đá, trên sườn ngoài của các rạn san hô và rãnh nước, nơi chúng ẩn ở các khe vào ban ngày và nổi lên vào ban đêm.
Tôm hùm loài “Spiny” khác với tôm hùm thực sự ở chỗ có râu lớn dài và không có càng kẹp ở các chân trước. Tôm hùm ghì phát triển đến chiều dài tối đa khoảng 40cm (16 in), nhưng chiều dài bình thường phổ biến là 30cm (12 in), với con đực phát triển kích thước lớn hơn con cái. Chúng có một nhóm bốn gai khoẻ được nối ở gốc, được gắn vào tấm ngay trước vỏ thân mà các râu được gắn vào. Màu sắc của tôm hùm ghì này rất đa dạng, từ màu vàng lục đến nâu gỉ hoặc đen hơi xanh. Có những đốm trắng nhỏ trên lớp vỏ thân – bụng và một cặp đốm trắng lớn hơn gần rìa ngoài của phần bụng đầu tiên. Chân có màu xanh đậm hoặc đỏ với sọc dọc màu vàng trắng. Các râu không có sọc.
Trên thế giới, mặc dù tôm hùm ghì được khai thác rất nhiều để dùng làm thực phẩm trong phạm vi rộng, nhưng điều này dường như không có tác động lớn đến tổng số lượng loài, mặc dù một số quần thể địa phương có thể đang suy giảm. Độ tuổi trưởng thành chưa được nghiên cứu, nhưng các loài có liên quan chặt chẽ thường trưởng thành ở ba đến bốn tuổi. Tuổi thọ có lẽ ít nhất là mười năm và khả năng sinh sản của con cái là vài trăm nghìn trứng. Vì những lý do này, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế đã đánh giá tình trạng bảo tồn của loài tôm hùm gai này là “ít quan tâm nhất”.
(Tổng hợp theo Ốc Saigon)
