Chuyên gia giáo dục có con vào đại học năm 15 tuổi: Mỗi học sinh có một tốc độ và kết quả học khác nhau

Diễn giả giáo dục độc lập Bùi Khánh Nguyên cho rằng việc học vượt lớp, vượt cấp không phải là “đốt cháy giai đoạn” mà là sự lựa chọn linh hoạt dựa trên năng lực, tốc độ học và mức độ sẵn sàng của mỗi người học.

Vượt cấp, vượt lớp không phải là “rút ngắn ép buộc”

Tại buổi gặp mặt và biểu dương học sinh đoạt giải quốc tế năm 2025 tổ chức mới đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị Bộ GDĐT nghiên cứu thí điểm cho học sinh học vượt lớp, vượt cấp, đồng thời xây dựng đề án phát hiện, bồi dưỡng nhân tài trẻ với các cơ chế đào tạo linh hoạt, phù hợp thực tiễn. Thông tin này nhận được nhiều ý kiến đồng thuận từ nhà trường, các chuyên gia giáo dục.

Trao đổi với PV báo Dân Việt, Nghiên cứu sinh Tiến sĩ giáo dục, diễn giả giáo dục độc lập Bùi Khánh Nguyên cũng đồng tình cho rằng, học vượt lớp, vượt cấp không phải là “rút ngắn ép buộc” mà là hệ quả tự nhiên của một lộ trình học linh hoạt, phù hợp năng lực người học.

Lấy câu chuyện của con trai mình, diễn giả Bùi Khánh Nguyên cho biết: “Bản thân con tôi vào học đại học Mỹ từ năm 15 tuổi. Điều này là khó có thể xảy ra nếu học theo hệ thống trong nước nhưng bằng hình thức kết hợp các lựa chọn linh hoạt trong giáo dục phổ thông và đại học Mỹ, cháu sẽ bước vào năm 4 đại học ở tuổi 18 vào kỳ thu năm học 2026. Trong khi đó, các bạn sinh cùng năm thì vừa thi tốt nghiệp phổ thông, chuẩn bị vào đại học. Đó là sự khác biệt rất rõ giữa việc áp dụng mô hình linh hoạt và tư duy sắp xếp việc học theo tuổi, theo năm thông thường”.

Con của anh là Gia Nguyên (tên ở trường là Peter), học một trường tư ở TP.HCM đến hết lớp 8 rồi bước vào giai đoạn học GCSE theo chương trình phổ thông của Anh.

Chương trình chuẩn là 2 năm nhưng Gia Nguyên chỉ học trong 1 năm (học 9 môn và thi lấy điểm 5 môn), đồng thời dành năm 2 tích lũy 30 tín chỉ đại học Mỹ theo một trường cao đẳng cộng đồng (community college). Sau đó Gia Nguyên trúng tuyển vào một đại học Mỹ, được miễn 30 tín chỉ nên thời gian học đại học chỉ còn 3 năm.

Hiện tại ở tuổi 17, Gia Nguyên đang học năm 3 ngành Khoa học Máy tính ở Đại học Central Florida, một trong 2 trường có ngành máy tính mạnh nhất của bang Florida.

Chia sẻ về con trai, ông Bùi Khánh Nguyên cho biết: “Việc học của Gia Nguyên không phải là sự dồn ép mà là nương theo sở thích và thế mạnh của bản thân. Gia Nguyên sớm có đam mê lập trình và lọt vào Top 20 trong một cuộc thi lập trình của Microsoft tại Việt Nam từ năm lớp 8. Con cũng muốn học tập trung thay vì học dàn trải nên việc chọn môn học ở bậc GGSE cũng hỗ trợ thiên hướng của bản thân.

Việc vào đại học và học đại học với Gia Nguyên diễn ra suôn sẻ vì con có sự chủ động và sẵn sàng cao. Việc này không phụ thuộc vào tuổi mà phụ thuộc vào nhận thức và kỹ năng. Ví dụ, để học đại học tốt cần khả năng viết tốt, tư duy logic tốt, kỹ năng nghiên cứu độc lập… Nhìn chung, tuổi chỉ là một khái niệm tương đối và mỗi học sinh có khả năng và tốc độ học tập rất khác nhau. Việc đi đúng tốc độ thoải mái đồng thời phát huy được tiểm năng của bản thân mình là điều quan trọng hơn cả”.

Thí điểm học vượt lớp, vượt cấp: Vì quyền lợi của người học

Nêu quan điểm về việc cho học sinh học vượt lớp, vượt cấp, ông Bùi Khánh Nguyên cho rằng: “Chúng ta đều biết rằng mỗi người học có một khả năng khác nhau, cũng như tốc độ học và kết quả học khác nhau. Khi giáo dục tập trung ở trường học dành cho tập thể, chúng ta mặc nhiên chấp nhận một chương trình chung và một tốc độ chung cho tất cả. Điều này tưởng là công bằng mà lại thiếu công bằng, nhất là với những học sinh, sinh viên có khả năng học nhanh hơn những học sinh khác”.

Ông Nguyên lý giải, việc học vượt cấp, vượt lớp không phải là điều gì mới trong giáo dục. Ví dụ, trong giáo dục Mỹ, một nền giáo dục có tính linh hoạt cao, học sinh có thể học vượt cấp ở bậc phổ thông theo những cách khác nhau. Nếu học sinh tuổi lớp 6 có năng lực học toán theo kịp lớp 8, em ấy có thể được cho phép học môn toán cùng học sinh lớp 8. Tương tự, học sinh trung học (lớp 9 – 12) có thể lấy rất nhiều tín chỉ đại học thông qua kỳ thi AP để được miễn tới một năm đại học sau này, rút ngắn thời gian học xuống còn 3 năm hoặc ít hơn.

Giáo dục trong nước cũng đã có một số thay đổi. Điển hình nhất là trong môn tiếng Anh, việc bắt học sinh đã thành thạo tiếng Anh ở mức độ cao phải học lại từ ABC với sách giáo khoa lớp 6 là một sự lãng phí thời gian. Do đó, một số trường, nhất là trường tư, đã cho phép kiểm tra đầu vào và cho học sinh học theo trình độ tiếng Anh cao nhất. Một em học sinh đã đạt IELTS 6.0 – 7.0 thì không cần phải học cùng các bạn còn đang đánh vật với trình độ A2 – B1 theo chương trình phổ thông.

Ở bậc đại học, việc chuyển từ đào tạo theo niên chế (trung bình đại học 4 năm) sang tín chỉ (tích lũy đủ trung bình 120 tín chỉ thì tốt nghiệp) cho phép sinh viên có thể học nhanh từ 2,5 năm hoặc chậm hơn tới 6 năm để tốt nghiệp là điều hợp lý, nhất là với người học đã trưởng thành như sinh viên đại học.

“Hiện nay đã có đủ cơ sở lý luận khoa học và cơ sở thực tiễn cho việc áp dụng việc học vượt cấp, vượt lớp. Do vậy, vì quyền lợi của người học, các trường nên nghiên cứu và triển khai rộng rãi chính sách này trong điều kiện trường đáp ứng được”, ông Nguyên cho biết.

Đọc thêm