Có những loài cây người ta trồng để lấy bóng mát, có loài trồng để ngắm hoa. Nhưng cây hồng ăn quả (Diospyros kaki – Persimmon) người ta trồng để giữ một đời người ở lại. Giữ một góc sân, một nếp nhà, một ký ức không trôi đi.
Một cây hồng sống trăm năm, ấy là đã đi qua đời ông, đời cha, đến đời con, đời cháu. Nó không vội vã, không ồn ào, chỉ lặng lẽ đứng đó, năm này qua năm khác, làm chứng cho sự bình yên của một gia đình.
Một cây hồng trĩu quả là một cảnh đẹp không góc chết. Cây cảnh là biểu tượng của vụ mùa bội thu, của sự no đủ, ngọt ngào và hạnh phúc viên mãn. Có một cây hồng trong sân, là có cả mùa thu ở trong nhà.

Xuân – Vẻ đẹp của chim non e ấp
Tháng Ba về, sau một đêm mưa xuân lất phất, đất trong vườn còn ẩm hơi sương. Sáng ra mở cửa, đã thấy cây hồng già bên bờ tường rào lặng lẽ đâm chồi.
Cây hồng nảy mầm muộn hơn mọi loài. Khi đào đã tàn, xoan đã tím, nó mới bắt đầu cựa mình. Những chồi non đội lớp vỏ xù xì, mốc thếch của thân già mà nhú lên.
Màu vàng nhạt, đầu nhọn hoắt, phủ một lớp lông tơ mịn như nhung, trông hệt như những chiếc mỏ chim sẻ non vừa mới nở. Chạm vào thấy mềm mại, ấm áp, khiến lòng người bỗng nhiên vui lạ.

Vẻ đẹp mùa xuân của cây hồng là vẻ đẹp giản dị và dịu dàng đến nao lòng. Nó không phô trương, không rực rỡ như hoa. Chỉ là những cành non xanh mướt, những chiếc lá non mỏng manh, óng ánh như vừa được gột rửa qua mưa.
Cây cảnh cứ thế lặng lẽ bén rễ sâu trong lòng đất sân nhà, tắm mình trong nắng mới mưa mềm, tích lũy nhựa sống cho một năm dài.
Người gắn bó với cây hồng sẽ hiểu, mùa xuân là mùa của lời hứa. Ta nhìn những búp non ấy mà biết, một năm nữa lại sắp no đủ.
Ông tôi ngày xưa vẫn nói: “Hồng nảy lộc dày, năm ấy được mùa”. Chỉ một mầm non thôi cũng đủ làm ấm cả khoảng sân còn vương lạnh cuối đông.

Hạ – Mùa của bóng mát và sự chở che thầm lặng
Rồi hạ sang. Nắng đổ lửa trên mái ngói. Cây hồng bỗng chốc trở nên sống động lạ thường. Từ những búp non e ấp, lá đã xòe to, dày, xanh thẫm và bóng loáng như được đánh dầu. Cành lá sum sê, vươn ra thành một tán tròn xoe, vững chãi.
Những bông hoa hồng nở vào cuối xuân đầu hạ, nhỏ xíu, bốn cánh màu vàng kem, lấp ló như những chiếc chuông gió, thoang thoảng một mùi hương dịu ngọt, thanh tao mà chỉ người tinh ý mới nhận ra.
Hoa không rực rỡ để khoe sắc, chỉ âm thầm rụng xuống, để lại trên cành những đốm quả con li ti màu xanh ngọc, ẩn mình khéo léo giữa vòm lá, nếu không nhìn kỹ sẽ chẳng thể thấy.

Tán lá rậm rạp của nó tạo nên một bóng mát xanh mướt, mát rượi, là nơi trú ẩn tự nhiên tốt nhất của cả xóm làng.
Buổi trưa hè, bà kê chiếc chõng tre dưới gốc hồng, trẻ con lăn ra ngủ, người lớn tụ tập uống bát nước chè xanh, nói dăm ba câu chuyện đồng áng. Gió nồm thổi qua kẽ lá, rì rào, rì rào. Câu nói “cây cao bóng cả” có lẽ là để tả đúng một cây hồng già như thế.
Ta lớn lên dưới bóng cây cảnh ấy. Những quả hồng xanh lớn lên lặng lẽ từng ngày cùng ta. Ta biết tính nó, không bao giờ hái xanh mà ăn bừa, bởi hồng còn chát lắm.
Phải đợi, phải chờ, như cách người quê chờ đợi một điều tử tế đến với mình. Cây dạy ta bài học về sự kiên nhẫn.

Thu – Mùa rực rỡ nhất, mùa của lồng đèn đỏ treo cao
Rồi gió thu về. Trời cao xanh, mây trắng nhẹ bẫng, sớm mai se lạnh. Ấy là lúc cây hồng khoe sắc rực rỡ nhất trong đời mình.
Những chiếc lá xanh ngọc bích bắt đầu chuyển mình. Từ mép lá vàng dần, rồi vàng rộm cả tán cây, như dát vàng lên từng cành. Và những quả hồng, kỳ diệu thay, cũng chuyển màu theo.
Từ xanh, sang vàng nhạt, rồi vàng đậm như mật ong, cuối cùng ửng đỏ, đỏ trong suốt như hổ phách, như ngọc. Khi lá đã rụng gần hết, chỉ còn lại những cành khẳng khiu trơ trụi, thì hàng trăm, hàng nghìn quả hồng đỏ tươi lại treo lủng lẳng trên cao.

Chúng nặng trĩu, oằn cả cành xuống, trông như hàng trăm chiếc đèn lồng đỏ nhỏ xíu, thắp sáng cả một góc trời quê.
Cảnh tượng ấy, không một máy ảnh nào tả hết được. Khoảng sân vốn ảm đạm của mùa thu bỗng chốc bừng lên, sống động, rộn ràng và ấm áp đến lạ. Đi từ xa đã thấy cây hồng đỏ rực một góc vườn.
Ai đi qua cũng phải dừng lại trầm trồ. Một cây hồng sai quả là một cảnh đẹp không góc chết, là bức tranh mùa thu tuyệt mỹ mà thiên nhiên ban tặng cho người nông dân cần mẫn.
Ta hái một quả. Lớp vỏ mỏng tang, căng mọng. Bóc ra, bên trong là phần thịt mọng nước, mềm mại, tan chảy trong miệng. Vị ngọt thanh, ngọt mật mà không hề ngấy, thơm thảo mùi nắng gió đồng nội.

Đó là hương vị của mùa thu, hương vị của sự chờ đợi chín muồi. Dù ăn tươi, hay thái lát phơi thành những bánh hồng dẻo quẹo, phủ lớp phấn trắng mịn như đường sương, thì đó vẫn là thức quà ngọt ngào nhất của cả gia đình, làm ấm vị giác và lòng người trong những ngày chớm đông.
Đông – Mùa của sự tĩnh lặng và chiêm nghiệm
Đông đến, hồng đã được thu hoạch hết. Lá rụng sạch. Cây hồng trở về với hình hài nguyên sơ nhất: một thân gỗ mốc meo, sần sùi, những cành tay khẳng khiu vươn lên trời xám như nét mực tàu. Trông nó cô độc, nhưng không hề yếu đuối.
Mùa đông là lúc cây ngủ. Nhựa sống rút sâu vào trong rễ, vào trong lõi gỗ trăm năm để ủ ấm cho mùa sau. Ta nhìn cây trơ trụi mà thấy thương, mà thấy kính trọng. Nó đã cho đi tất cả tinh túy, giờ là lúc nó nghỉ ngơi.

Người gắn bó với cây sẽ không chặt cành, không làm đau nó mùa này. Chỉ quét dọn gốc, ủ thêm chút tro bếp, vun thêm chút đất, để cây ấm qua mùa giá rét.
Chính trong cái tĩnh lặng của mùa đông, ta mới hiểu hết giá trị của một đời cây. Nó không chết, nó chỉ đang thiền.
Ý nghĩa phong thủy của cây hồng – Cây cảnh của phước lành viên mãn
Trong phong thủy và trong nếp nghĩ của người Việt xưa, cây hồng ăn quả là một trong những cây cát tường bậc nhất.
Chữ “Hồng” trong Hán Việt đồng âm với “Hồng” trong hồng phúc, hồng ân. Vì thế, một cây hồng trĩu quả đỏ rực trước sân mang ý nghĩa “mọi sự như ý, vạn sự hanh thông”.

Màu đỏ của quả hồng là màu của hỏa, của may mắn, của hỷ sự, xua đuổi tà khí, mang lại năng lượng ấm áp, dương khí vượng cho ngôi nhà.
Dáng cây cảnh vươn thẳng, tán tròn đầy đặn, rễ bám sâu, cành lá sum suê tượng trưng cho sự bền vững, cho một gia đình yên ấm, trên dưới thuận hòa, phúc lộc đủ đầy, con cháu sum vầy.
Trồng một cây hồng trước nhà, phía Nam hoặc Đông Nam nơi có nhiều nắng, là trồng một lời cầu chúc cho gia đạo bình an, làm ăn thịnh vượng, no đủ quanh năm. Quả tròn đầy, lúc lỉu trên cành còn là biểu tượng của sự sinh sôi, tài lộc không bao giờ cạn.
Người xưa tin rằng, nhà nào có cây hồng cổ thụ trăm năm, nhà ấy có phúc khí lớn, bởi cây đã hấp thụ linh khí của đất trời, che chở cho bao thế hệ.

Để có một cây hồng 100 tuổi trĩu quả – Chăm cây cảnh như chăm người
Muốn có một cây hồng sống trăm năm, không thể một sớm một chiều. Phải chăm nó như chăm một người thân trong nhà, bằng sự thấu hiểu và nhẫn nại.
1. Đất và Thế: Cây cảnh ưa đất thịt pha cát, tơi xốp, thoát nước tốt nhưng phải sâu. Rễ hồng là rễ cọc, ăn sâu. Khi trồng, hãy chọn nơi cao ráo, nhiều nắng, trước sân, tránh úng ngập. Đào hố sâu, lót một lớp sỏi và tro trấu để rễ thở.
2. Cắt tỉa và tạo tán: Đừng tiếc cành. Mỗi năm sau khi thu quả và khi cây ngủ đông, hãy cắt bỏ những cành tăm, cành khô, cành mọc chồng chéo. Tạo cho cây cảnh một tán hình mâm xôi, mở ở giữa để nắng và gió lùa vào, quả mới đỏ đều và ngọt. Đó là cách cho cây thở.

3. Bón phân thuận tự nhiên: Cây hồng trăm tuổi không cần phân hóa học. Nó cần sự mộc mạc của nhà nông. Đầu xuân, bón một vòng phân chuồng hoai mục quanh gốc.
Sau khi đậu quả non đầu hè, bón thêm chút tro bếp và kali tự nhiên từ vỏ chuối, nước vo gạo để quả chắc và ngọt. Tuyệt đối không bón đạm quá nhiều, cây cảnh sẽ tốt lá mà rụng quả.
4. Tôn trọng quy luật chát – ngọt: Hồng có vị chát do tannin. Đừng ép chín. Hãy để chim mổ vài quả đầu tiên, đó là tín hiệu hồng đã đủ độ già. Với hồng ngâm, hái khi quả chuyển vàng, ngâm nước ấm 3 ngày 3 đêm.
Với hồng giòn, để trên cây cho ửng đỏ rồi hái, giấm cùng vài quả chuối chín. Với hồng mềm, hãy đợi sương xuống vài lần, quả mềm mọng như mật mới thật ngon.

Một cây hồng già sẽ có những năm được mùa, những năm mất mùa. Đừng buồn khi một năm cây ít quả. Đó là nó đang nghỉ, như con người cần một giấc ngủ sâu sau những ngày lao lực. Cứ kiên nhẫn, yêu thương, năm sau nó lại trả ơn gấp bội.
Có một cây hồng trong sân nhà, là có một người bạn già đi qua cả đời ta. Xuân ngắm lộc non, hạ ngồi hóng mát, thu hái quả ngọt, đông tựa gốc suy tư. Ta ăn quả của cây, cây giữ hồn của ta ở lại với góc quê.
Trong cuộc sống bon chen, ồn ào này, chỉ cần một buổi chiều thu được ngồi dưới gốc hồng trăm tuổi, nhìn những chiếc đèn lồng đỏ đung đưa trong gió, nghe tiếng lá xào xạc, cắn một miếng hồng ngọt lịm tận cuống họng, ta bỗng thấy lòng mình an yên đến lạ.
Đó mới là hạnh phúc trọn vẹn nhất trên đời.