Cách mà bong bóng lọc của facebook làm thiên lệch nhận thức về thực tế của tôi

TÔI KHÔNG MUỐN THẾ GIỚI QUAN CỦA BẢN THÂN ĐƯỢC CỦNG CỐ MỘT CÁCH MÙ QUÁNG. TÔI MUỐN ĐƯỢC BIẾT CHUYỆN QUÁI GÌ ĐANG THẬT SỰ DIỄN RA NGOÀI KIA.

——————–

Tôi không đời nào tin chuyện Donald Trump lại thắng cử nữa. Mỗi lần ổng thắng một cuộc bầu cử sơ bộ (Primary – Là cuộc bầu cử mà những thành viên trong 1 đảng phái chính trị chọn ra người đại diện cho cuộc tranh tuyển vào cơ quan chính phủ), thì mấy cái tít sẽ đưa tin về cách mà ổng đã lươn lẹo để thắng, rồi còn mấy phát ngôn gây tranh cãi nữa chứ, mọi thứ dường như hổng tin nổi.

Mấy người theo chủ nghĩa tự do, ôn hoà hay thậm chí là bảo thủ mà chống lại Trump á, chỉ biết há hốc mồm mà nhìn sự thành công đột biến của ổng. Họ không nên ngạc nhiên. Nhưng cũng dễ hiểu sao mà họ lại bất ngờ đến vậy.

Tôi là một nhà nữ quyền trẻ tuổi sống ở New York, gần đây tui vừa tốt nghiệp từ Đại học New York với bằng âm nhạc. Vòng tròn bạn thân của tôi rất đa dạng với nhiều xu hướng tính dục và nền tảng quốc gia khác nhau. Tôi hoàn toàn bị tách rời khỏi những người ủng hộ Trump, đến nỗi không thể nghĩ có đứa bạn nào sẽ vote cho ổng. Trong khi có đến hàng triệu người như vậy, nhưng nếu bạn từng nhìn vào nội dung trên mạng xã hội của tôi, bạn sẽ không nghĩ như vậy đâu.

Vì sao ư? Câu trả lời nằm ở thuật toán của Facebook – và cũng không loại trừ thuật toán của các mạng xã hội khác – chúng đang trở nên thông minh một cách đáng sợ. Nội dung được cá nhân hoá một cách rất chọn lọc đến mức, nếu quan điểm của tôi được hình thành chỉ dựa vào thông tin tôi nhận từ Faccebook, tôi sẽ cho rằng không có người nào vote cho Trump cả. Bernie từng có ý định dọn sạch những cuộc bầu cử sơ bộ, và tất cả đều đã bị xử lý.

Cá nhân hoá nội dung là một công cụ cực kỳ hữu ích giúp các công ty cung cấp cho khách hàng nội dung và sản phẩm mà họ có thể ưa thích. Cách mà Facebook thao túng các cuộc tranh luận chính trị có cơ chế vận hành tương tự như cách mà Netflix lựa chọn nên đề cử những bộ phim nào trên trang chủ vậy. Nhưng đôi lúc, mọi việc có thể đi quá qua.

Thuật toán của Facebook sẽ thiết kế New Feed sao cho chỉ tập trung vào những câu chuyện có thể thu hút từng người dùng một, dựa vào sự tương tác với bạn bè và những đường dẫn mà họ nhấp vào. Nói theo cách nào đó thì, hệ thống này bắt chước cách sống của chúng ta, cách mà chúng ta chọn người để nói chuyện hay điểm cần tập trung. Và đó là một vấn đề to bự. Mỗi ngày, một lượng thông tin khổng lồ được bơm đầy lên internet, mà người dùng chỉ được tiếp cận với một phần rất nhỏ của đống nội dung đó.

Vài tuần trước, Mark Zuckerberg có đi gặp một nhóm nhà bảo thủ cấp cao để bàn luận về cáo buộc rằng Facebook đã thao túng phần “Những chủ đề nóng hổi” (Trending Topics) để chặn một số tin tức từ phe bảo thủ. Sau khi kết thúc buổi họp, một số nhà bảo thủ đạt được cam kết về việc Facebook sẽ chú tâm đến những lo ngại trên. Nhưng việc sửa phần “Những chủ đề nóng hổi” không thật sự giải quyết được vấn đề: Thuật toán cơ bản là chỉ kiểm duyệt thông tin để nâng cao trải nghiệm người dùng.

Trong một buổi Ted Talk, Eli Pariser – nhà đồng sáng lập và giám đốc điều hành của Upworthy – đã gọi những không gian trực tuyến bị kiểm duyệt là “Bong bóng lọc” (Filter bubbles).

Trải nghiệm trực tuyến được cá nhân hoá đến nỗi, những thông tin mâu thuẫn với các giá trị mà bạn tin tưởng sẽ bị xoá bỏ. Điều đáng nói là, bạn không bao giờ biết được mình đã bỏ lỡ điều gì.

Pariser nói là “Không còn cái gọi là chuẩn mực Google nữa, bạn không thể biết được kết quả tìm kiếm của mình khác biệt thế nào với những người khác.” Mỗi khi bạn tưởng rằng mình đã nhìn ra bức tranh toàn cảnh, kể cả với những thứ khách quan về mặt lý thuyết như công cụ tìm kiếm, thực ra thì chúng ta đều bị thao túng bởi thứ công nghệ sinh ra để làm hài lòng khách hàng hơn là cung cấp sự thật.

Theo như FiveThirtyEight, Donald Trump đang liên tục dẫn đầu về số phiếu của Đảng Cộng hoà trong suốt kỳ bầu cử. Nhưng trên Facebook feed của tôi, tiếng nói của những người ủng hộ Trump hoàn toàn bị đưa về chế độ câm lặng. Liệu việc kiểm duyệt như vậy có phải là điều đúng đắn (Or perhaps muted is a better way to put it). Tôi đã phải tốn công đi lần mò để đọc các bài báo về những người ủng hộ Trump và tại sao họ lại làm thế. Nếu không tự nỗ lực để giáo dục bản thân, chắc Facebook vẫn tiếp tục củng cố những thành kiến của tôi về ổng. Và thậm chí nếu tôi không từng nhấp vào các bài báo chính trị, News Feed của tôi chắc sẽ toàn mấy cái clip nựng mèo. Việc này đang diễn ra trong một nền dân chủ, nơi mà chúng ta quyết định chọn người đại diện dựa vào quan điểm của toàn dân.

Làm sao để tranh luận lành mạnh khi mà chúng ta không được tiếp cận những ý kiến trái chiều?

Đã quá đủ, khi những thành kiến của bản thân được củng cố thông qua bạn bè, công việc và thành phố mà tôi sống. Tôi thường ra quyết định dựa trên những giá trị mà bản thân tin tưởng, xây dựng lẽ sống dựa trên những điều tôi cho quan trọng. Nhưng tuân thủ nguyên tắc riêng khác hoàn toàn với chỉ được đọc những gì bản thân cho là đúng. Để trở nên thật sự hiểu biết, chúng ta nhìn nhận tổng thể câu chuyện, hoặc nhiều nhất có thể. Tôi không muốn thế giới quan của bản thân được củng cố một cách mù quáng. Tôi muốn được biết chuyện quái gì đang thật sự diễn ra ngoài kia.

Tác giả: Contently

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *