Thứ sáu, ngày 05/06/2026 15:40 GMT+7
Nguyệt Minh Thứ sáu, ngày 05/06/2026 15:40 GMT+7
Chỉ một tuần sau khi chủ quan bỏ qua triệu chứng sưng đau vùng mang tai, một người đàn ông tại TP.HCM bất ngờ sốt cao và sưng đau tinh hoàn, khiến anh lo lắng bị vô sinh.
Cơn đau bất ngờ và nỗi ám ảnh vô sinh
Chiều 5/6, Bệnh viện Nhân dân Gia Định thông tin vừa tiếp nhận bệnh nhân N.H.H (33 tuổi, ngụ TP.HCM) đến thăm khám trong tình trạng sốt cao kèm sưng đau vùng tinh hoàn trái.
Qua kiểm tra lâm sàng cẩn trọng, bác sĩ ghi nhận tinh hoàn trái của bệnh nhân sưng to rõ rệt, tuy nhiên hoàn toàn không xuất hiện các dấu hiệu điển hình của bệnh lý nhiễm khuẩn đường tiết niệu như tiểu buốt hay tiểu đau.
Khai thác sâu về bệnh sử, các bác sĩ phát hiện một chi tiết mang tính “chìa khóa”: Khoảng một tuần trước đó, anh H. từng bị sưng đau tuyến mang tai hai bên nhưng lại chủ quan nghĩ là bệnh nhẹ nên không đi khám. Từ các biểu hiện này, y bác sĩ nhận định người bệnh có biểu hiện lâm sàng phù hợp với tình trạng viêm tinh hoàn do biến chứng quai bị.

Điều khiến bệnh nhân trăn trở và áp lực nhất chính là nguy cơ biến chứng ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh sản. Anh H. bộc bạch rằng gia đình mới có một bé và hai vợ chồng vẫn đang mong muốn có thêm em bé thứ hai.
Do đó, khi nghe bác sĩ giải thích virus quai bị có thể tấn công tinh hoàn, anh không giấu được sự bất an. Rất nhanh chóng, người bệnh được chỉ định xét nghiệm kháng thể quai bị, can thiệp điều trị triệu chứng như hạ sốt, giảm đau, nâng đỡ bìu, và theo dõi sát sao diễn tiến tổng trạng. Sau khi sức khỏe dần ổn định, anh H. được hẹn tái khám và đặc biệt được yêu cầu phải theo dõi tinh dịch đồ sau giai đoạn điều trị để đánh giá chính xác chức năng sinh sản.
Hiểm họa từ thói quen tự chữa bệnh
Bác sĩ Nguyễn Gia Kỳ, công tác tại Phòng khám Nam khoa, Khoa Ngoại thận – Tiết niệu giải thích, quai bị vốn là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, lây lan chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp, nước bọt hoặc tiếp xúc gần với người mang bệnh.
Rất nhiều người hiện nay vẫn lầm tưởng đây chỉ là căn bệnh của trẻ em, nhưng thực tế y khoa chứng minh người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm vaccine vẫn hoàn toàn có nguy cơ nhiễm virus. Với nam giới đã qua tuổi dậy thì, tình trạng sưng đau tinh hoàn xuất hiện sau đợt sốt hoặc sưng mang tai là dấu hiệu cảnh báo đỏ của viêm tinh hoàn do quai bị.

Bác sĩ Gia Kỳ đặc biệt nhấn mạnh, khi nam giới bị sưng đau tinh hoàn sau một đợt nghi ngờ mắc quai bị, tuyệt đối không được giữ tâm lý chủ quan chờ bệnh tự hết. Bệnh nhân cần đi khám sớm để bác sĩ đánh giá đúng nguyên nhân, bởi nếu đó là các bệnh lý cấp cứu ngoại khoa như xoắn tinh hoàn, sự chậm trễ sẽ để lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng.
Do viêm tinh hoàn vì mắc quai bị hiện chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus, việc điều trị chủ yếu là giảm triệu chứng, uống đủ nước và theo dõi sát sao. Trong trường hợp có sốt cao, đau tinh hoàn tăng nhanh, bìu sưng đỏ, đau kèm buồn nôn hoặc nôn ói, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức để loại trừ cấp cứu.
Đáng lo ngại là không ít người tự ý xử trí tại nhà bằng cách đắp lá, bôi thuốc truyền miệng hoặc tự mua kháng sinh. Những cách làm phản khoa học này không giúp trị đúng bệnh mà còn làm chậm thời điểm vàng can thiệp y tế và bỏ sót bệnh nặng.
Đừng chờ mất bò mới lo làm chuồng
Nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, các chuyên gia khuyến cáo khi có dấu hiệu nghi mắc quai bị, người bệnh cần nghỉ ngơi, theo dõi sức khỏe và hạn chế tối đa tiếp xúc với nhóm nhạy cảm như trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hay người chưa rõ tình trạng miễn dịch.
Người bệnh bắt buộc phải đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên và không dùng chung các vật dụng cá nhân có thể dính nước bọt. Việc nghỉ ngơi không đơn giản chỉ là “nằm yên cho qua bệnh”, mà quan trọng hơn là để cơ thể hồi phục, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và đi khám đúng lúc nhằm tránh lây lan.

Thông qua trường hợp của bệnh nhân H., bệnh viện khuyến cáo người dân cần quan tâm sát sao hơn đến việc tiêm chủng. Vaccine phòng quai bị, thường nằm trong mũi phối hợp sởi – quai bị – rubella, giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng liên quan. Trẻ em cần được tiêm đầy đủ, trong khi người trưởng thành chưa tiêm hoặc không nhớ rõ tiền sử miễn dịch nên chủ động nhờ nhân viên y tế tư vấn phác đồ phù hợp.
Bác sĩ Kỳ gửi gắm thông điệp: Quai bị là bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa, vì vậy đừng để đến khi sưng đau tinh hoàn và nơm nớp lo sợ hiếm muộn, nam giới mới bắt đầu nghĩ đến vaccine. Việc đi khám sớm không chỉ giúp chẩn đoán đúng, điều trị kịp thời mà còn bảo vệ lâu dài sức khỏe sinh sản.