Đào tạo phải đi trước một bước để đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp trong kỷ nguyên biến động

Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và những biến động của kinh tế toàn cầu đang đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với giáo dục đại học, nhà trường cần gắn chặt hơn với doanh nghiệp để đào tạo nguồn nhân lực có khả năng thích ứng, đáp ứng nhu cầu xã hội.

Trong bối cảnh doanh nghiệp đang đối mặt với những biến động ngày càng khó lường từ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, biến đổi khí hậu đến đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, yêu cầu đối với các cơ sở đào tạo không còn dừng ở việc cung cấp nguồn nhân lực có chuyên môn mà phải chuẩn bị cho người học năng lực thích ứng, đổi mới và chống chịu trước những thay đổi liên tục của thị trường lao động.

Đây cũng là một trong những thông điệp được đặt ra tại Hội thảo quốc tế “Các vấn đề đương đại trong quản trị và kinh doanh” lần thứ 4 với chủ đề “Chuyển đổi bền vững doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên bất định: ESG, số hóa và năng lực chống chịu” do Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức mới đây.

Các chuyên gia cho rằng chuyển đổi của doanh nghiệp sẽ không thể thành công nếu thiếu sự đồng hành của hệ thống giáo dục và đào tạo.

Theo đó, thế giới đang bước vào giai đoạn mà biến động trở thành trạng thái bình thường. Doanh nghiệp không chỉ cần những lao động làm việc hiệu quả mà cần đội ngũ có khả năng học hỏi liên tục, thích ứng nhanh, ra quyết định trong điều kiện thiếu thông tin và sẵn sàng đổi mới sáng tạo. Đây chính là những năng lực ngày càng được thị trường lao động coi trọng.

Các chuyên gia nhận định, điều này đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với các trường đại học và cơ sở đào tạo. Nếu trước đây chương trình đào tạo chủ yếu tập trung truyền đạt kiến thức chuyên môn thì hiện nay cần chuyển sang phát triển năng lực toàn diện, giúp người học có thể thích ứng với nhiều vị trí việc làm khác nhau trong suốt quá trình nghề nghiệp.

Theo PGS.TS Phan Chí Anh, Viện trưởng Viện Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội, doanh nghiệp hiện đại không thể dùng những dữ liệu của quá khứ để dự báo cho tương lai, mà phải rèn luyện khả năng phản ứng nhanh theo thời gian thực. Chống chịu không phải là cam chịu hay cầm cự ngắn hạn, mà là năng lực hấp thụ cú sốc và tái cấu hình nguồn lực để tiếp tục phát triển.

Phân tích thêm về năng lực chống chịu của doanh nghiệp, ông Phan Chí Anh nói rằng năng lực chống chịu không phải là một khái niệm trừu tượng mà là một hệ thống năng lực động, được định hình qua 5 bước liên hoàn: Dự báo (Anticipate) – Hấp thụ (Absorb) – Thích ứng (Adapt) – Phục hồi (Recover) – Chuyển đổi (Transform). Thay vì chỉ chờ đợi khủng hoảng xảy ra rồi xử lý, một doanh nghiệp có sức đề kháng cao sẽ biết nhận diện tín hiệu sớm, giảm thiểu tác động, khôi phục thần tốc và dùng chính khủng hoảng làm đòn bẩy để đổi mới.

Hội thảo nhấn mạnh bốn nhóm năng lực doanh nghiệp cần xây dựng gồm: khả năng chống chịu của con người, hệ thống vận hành, chuỗi cung ứng và tài chính. Trong đó, yếu tố con người được xem là nền tảng, bởi dù công nghệ phát triển đến đâu thì khả năng học hỏi, hợp tác, đổi mới và thích ứng của đội ngũ nhân lực vẫn là yếu tố quyết định sức cạnh tranh của tổ chức.

Theo các chuyên gia, điều này đồng nghĩa chương trình đào tạo cần tăng cường các học phần về tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, quản trị rủi ro, phân tích dữ liệu, kỹ năng số, làm việc liên ngành và học tập suốt đời, thay vì chỉ chú trọng kiến thức chuyên môn.

Bên cạnh đổi mới nội dung đào tạo, việc tăng cường gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp cũng trở thành yêu cầu cấp thiết. Doanh nghiệp không chỉ là đơn vị sử dụng lao động mà cần tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng chương trình, góp ý chuẩn đầu ra, tổ chức thực tập và đánh giá năng lực sinh viên. Qua đó, chương trình đào tạo sẽ bám sát hơn với nhu cầu thực tiễn, giảm khoảng cách giữa kiến thức trong nhà trường và yêu cầu của thị trường lao động.

Đọc thêm