Trẻ bị bạo hành tử vong: Bộ Y tế đề nghị khẩn, chuyên gia tội phạm chỉ dấu hiệu nhận biết trẻ bị xâm hại

Chỉ trong vòng 2 ngày liên tiếp (2-3/5), tại TP.HCM và Hà Nội xảy ra vụ việc 2 trẻ nhỏ bị chính mẹ ruột và người tình của mẹ bạo hành, trong đó có bé nguy kịch, có bé tử vong khiến dư luận không khỏi xót xa và phẫn nộ. Liên quan đến việc này, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức đã công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố về việc bảo vệ trẻ em, phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ.

Liên tiếp trẻ nhỏ bị bạo hành, xâm hại: Bộ Y tế đề nghị các tỉnh, thành thực hiện 5 nhiệm vụ nóng

Ngày 8/5, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức đã công văn gửi UBND các tỉnh, thành phố về việc bảo vệ trẻ em, phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ.

Theo Bộ Y tế, những ngày qua, một số vụ việc bạo lực trẻ em do chính cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em gây ra với hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Cụ thể, chỉ trong vòng 2 ngày liên tiếp (2-3/5), tại TP.HCM và Hà Nội xảy ra vụ việc 2 trẻ nhỏ bị chính mẹ ruột và người tình của mẹ bạo hành trong đó có bé nguy kịch, có bé tử vong khiến dư luận không khỏi xót xa và phẫn nộ trước hành vi tàn ác của những người được xem là thân cận nhất với trẻ nhỏ.

Nhằm bảo đảm quyền trẻ em, tăng cường công tác phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em, giảm tối đa các tổn hại cho trẻ em, Bộ Y tế đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tập trung thực hiện tổ chức quán triệt sâu sắc và triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả các Chỉ thị, Nghị quyết, Kết luận, văn bản chỉ đạo của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em.

Thứ 2, đẩy mạnh công tác phòng ngừa đồng bộ với các giải pháp trong công tác phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em; phát triển, nâng cao chất lượng các dịch vụ bảo vệ, chăm sóc trẻ em; tăng cường công tác truyền thông, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân, các cấp, các ngành trong việc phát hiện, báo cáo và xử lý các vụ việc vi phạm quyền trẻ em; phổ biến kiến thức, kỹ năng về bảo vệ trẻ em cho cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em và các thành viên trong gia đình.

Thứ 3, thực hiện kịp thời, hiệu quả việc tiếp nhận, xử lý thông tin, thông báo, tố giác nguy cơ, hành vi xâm hại trẻ em và can thiệp, hỗ trợ cho trẻ em khi bị xâm hại; bảo đảm mọi điều kiện tốt nhất để hạn chế tối đa các hậu quả gây tổn thương cho trẻ em; xử lý nghiêm cơ quan, tổ chức, cá nhân che giấu, không thông báo, tố giác hành vi bạo lực, xâm hại trẻ em hoặc thiếu trách nhiệm trong việc xử lý các vụ việc bạo lực, xâm hại trẻ em.

Thứ 4, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định của pháp luật về bảo vệ trẻ em, phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em trên địa bàn quản lý; xác định rõ những tồn tại, bất cập, khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện nhiệm vụ; xây dựng kế hoạch, giải pháp khắc phục cụ thể, phù hợp với tình hình địa phương. Trường hợp cần thiết, kịp thời đề xuất với Bộ Y tế về phương án sửa đổi các quy định nhằm bảo đảm hiệu quả và chất lượng trong công tác bảo vệ trẻ em, phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em.

Thứ 5, chỉ đạo việc xây dựng, trình Hội đồng nhân dân ban hành theo thẩm quyền chính sách bố trí người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã thực hiện nhiệm vụ theo quy định tại Điều 53, Điều 72 Luật Trẻ em và Nghị định số 56/2017/NĐ- CP; có đường dây nóng bảo vệ trẻ em hoạt động 24/7; bảo đảm ngân sách hằng năm của địa phương phù hợp để thực hiện các chính sách, mục tiêu, chỉ tiêu, giải pháp trong các chương trình, đề án, kế hoạch hành động vì trẻ em, đặc biệt liên quan đến phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em.

Dấu hiệu nhận biết trẻ bị bạo hành, xâm hại

Trao đổi với PV Dân Việt, Thượng tá, TS. Đào Trung Hiếu – chuyên gia tội phạm học cho rằng, thực trạng trẻ em bị bạo hành, xâm hại ngay trong chính gia đình mình là một vấn đề rất nhức nhối và đáng báo động. Từ hai vụ việc liên tiếp vừa xảy ra tại TP.HCM và Hà Nội, điều đau lòng nhất là nơi lẽ ra phải an toàn nhất đối với trẻ lại trở thành nơi tiềm ẩn nguy cơ tổn thương lớn nhất.

Dưới góc độ tội phạm học, thượng tá Hiếu cho rằng, đây là dạng tội phạm có độ ẩn rất cao, bởi hành vi thường diễn ra trong không gian kín, kéo dài âm thầm và bị che giấu bằng nhiều lớp tâm lý, quan hệ gia đình, danh dự và sự lệ thuộc của trẻ vào người lớn.

“Nhiều đứa trẻ không đủ khả năng tự bảo vệ mình, cũng không đủ ngôn ngữ để diễn đạt rằng các em đang bị tổn thương. Có em bị đánh đập trong thời gian dài nhưng nghĩ đó là “dạy dỗ”. Có em bị xâm hại tình dục nhưng bị đe dọa, thao túng tâm lý hoặc sống trong trạng thái sợ hãi đến mức không dám lên tiếng. Trong tội phạm học hiện đại, đây được gọi là “vòng tròn im lặng” quanh nạn nhân. Khi sự im lặng ấy kéo dài, hậu quả không chỉ là thương tích trước mắt mà còn là sang chấn tâm lý có thể đeo bám đứa trẻ suốt cuộc đời”, Thượng tá Hiếu nhấn mạnh.

Theo Thượng tá Hiếu, để nhận diện trẻ bị bạo lực hoặc xâm hại tình dục, người lớn cần đặc biệt chú ý tới những thay đổi bất thường về tâm lý và hành vi.

Một đứa trẻ vốn hoạt bát nhưng bỗng trở nên thu mình, sợ hãi, né tránh tiếp xúc, thường xuyên hoảng loạn, mất ngủ, kết quả học tập giảm sút hoặc có biểu hiện chống đối cực đoan thì đó đều có thể là tín hiệu cảnh báo. Với trẻ bị xâm hại tình dục, nhiều em có tâm lý sợ hãi một người cụ thể, ám ảnh bất thường về giới tính hoặc rơi vào trạng thái trầm cảm, tự cô lập.

“Trẻ em thường không “kêu cứu” bằng lời nói trực tiếp, mà phát tín hiệu thông qua hành vi và cảm xúc. Theo tôi, muốn tạo “lá chắn” bảo vệ trẻ em thì phải bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức xã hội. Không thể coi bạo lực với trẻ là chuyện riêng của mỗi gia đình. Trẻ em là chủ thể có quyền được bảo vệ về thân thể, nhân phẩm và cảm xúc. Đồng thời, cần dạy kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ từ sớm, giúp các em hiểu đâu là hành vi xâm hại, biết cách từ chối, cầu cứu và tìm kiếm sự hỗ trợ. Quan trọng hơn, xã hội phải có cơ chế can thiệp nhanh.

Nhiều vụ việc đau lòng xảy ra không phải vì không ai biết, mà vì biết nhưng không biết báo ai, không dám can thiệp hoặc thiếu quy trình xử lý hiệu quả. Nếu có hệ thống phản ứng đủ nhanh giữa nhà trường, bệnh viện, công an, chính quyền địa phương và các tổ chức bảo vệ trẻ em, nhiều bi kịch có thể được ngăn chặn sớm hơn”, Thượng tá Hiếu nhấn mạnh.

Chuyên gia tội phạm học đánh giá cao mô hình phối hợp liên ngành giữa bệnh viện, công an, luật sư, hội phụ nữ, báo chí và các tổ chức xã hội trong bảo vệ trẻ em hiện nay. Đây là hướng đi rất đúng, bởi một đứa trẻ bị bạo hành không chỉ cần được cứu về mặt y tế, mà còn cần được bảo vệ pháp lý, hỗ trợ tâm lý và đồng hành xã hội lâu dài. Khi các lực lượng cùng phối hợp, chúng ta mới có thể tạo ra một “hành lang an toàn” đủ mạnh để bảo vệ trẻ.

“Tuy nhiên, trong quá trình truyền thông, cũng cần đặc biệt lưu ý nguyên tắc bảo vệ danh tính và nhân phẩm của trẻ em. Trẻ không thể trở thành “nhân vật trung tâm” của sự tò mò hay giật gân truyền thông. Điều các em cần nhất sau tổn thương là được chữa lành, được bảo vệ và được trao lại cảm giác an toàn để tiếp tục lớn lên như một con người bình thường”, Thượng tá Hiếu chia sẻ thêm.

Đọc thêm