Lời kể của người chỉ điểm nơi tìm thấy hài cốt 24 liệt sĩ giữa mê cung hang đá ở Gia Lai

Từ một lần vào rừng bắt dơi, người đàn ông Ba Na ở Gia Lai tình cờ phát hiện một hang sâu chứa nhiều di vật và hài cốt bộ đội. Manh mối đặc biệt này sau đó đã giúp lực lượng chức năng quy tập được 24 liệt sĩ tại khu vực núi Chư Pa – nơi từng là căn cứ cách mạng trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Phát hiện hang sâu với dấu tích bộ đội giữa rừng già Gia Lai

Tranh thủ giờ nghỉ trưa, anh A Hải (32 tuổi, trú tại làng Doch 1, xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) kể lại câu chuyện tìm thấy bộ hài cốt đầu tiên. Mùa mưa 8 năm trước, A Hải cùng người anh vợ A Na và một người bạn trong làng đến bãi cỏ dưới chân núi Chư Pa để chăn bò.

Anh A Hải (32 tuổi, trú tại làng Doch 1, xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai)- người chỉ điểm hang sâu, giúp quy tập 24 liệt sĩ giữa núi rừng Gia Lai.

Như mọi lần, A Hải cùng A Na vào hang bắt dơi làm thức ăn, còn người bạn kia ở lại trông coi đàn bò.

“Hang này tôi vào rất nhiều lần, bên trong tối đen, sâu hun hút, nhiều ngóc ngách như một mê cung kéo dài hàng trăm mét. Mỗi chuyến đi, chúng tôi lại qua một ngóc ngách khác để bắt dơi. Chính hôm đó tôi và người anh họ đã chọn ngóc ngách khác nên phát hiện những vật lạ trong hang”, anh A Hải kể lại.

Không khí trong hang ẩm lạnh, nền đá trơn trượt. Khi đi sâu vào khoảng vài chục mét, ánh đèn pin chiếu xuống một hố sâu chừng 2 mét, nơi có nhiều mảnh vải nằm rải rác. Linh cảm có điều bất thường, anh Hải quyết định trèo xuống kiểm tra.

Nhờ Anh A Hải (32 tuổi, trú tại làng Doch 1, xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) chỉ điểm, đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 phát hiện nhiều hài cốt liệt sỹ trong hang đá ở núi Chư Pa, Gia Lai.

Dưới đáy hố là một khoảng không gian khá rộng, giống như một căn hầm nằm sâu trong lòng núi. Trên nền đất, anh phát hiện hàng loạt vật dụng đã cũ kỹ: Những mảnh tăng, võng, vải dù, cúc áo, đế dép cao su, dây thông tin… Xen lẫn là các vật dụng sinh hoạt như bát sắt, bàn chải đánh răng, lọ thuốc và đặc biệt là nhiều mảnh xương đã mục theo thời gian.

Những dấu tích này khiến người đàn ông dân tộc Ba Na không khỏi bàng hoàng. Anh linh cảm đây có thể là nơi từng có bộ đội trú ẩn hoặc sinh hoạt trong thời chiến tranh.

Trở về làng, anh Hải kể lại câu chuyện với người thân và hàng xóm. Tuy nhiên, chi tiết về một “hang bí mật” chứa nhiều hài cốt giữa núi rừng khiến nhiều người bán tín bán nghi. “Mọi người nghĩ tôi nói chuyện không có thật”, anh Hải nhớ lại.

Đêm hôm đó, anh có một giấc mơ kỳ lạ về một người lính. Giấc mơ ấy lặp đi lặp lại trong 3 lần khác nhau. Hình ảnh ấy khiến anh trăn trở. Chính vì thế, anh và người anh vợ quyết định quay lại hang, mang theo hương, hoa và ít lễ vật. Tại đây, anh cẩn thận thu gom một phần hài cốt cùng các di vật gói gọn trong mảnh tăng, đưa đi chôn cách đó khoảng 20 mét.

Từ đó, mỗi lần đi qua khu vực này, anh đều dừng lại thắp hương cho người lính vô danh mà anh gọi bằng cái tên gần gũi: “chú bộ đội”. Hành động lặng lẽ ấy kéo dài suốt nhiều năm giữa núi rừng heo hút, ít người biết đến.

Từ manh mối của người dân, tìm thấy 24 liệt sĩ

Câu chuyện tưởng chừng chỉ dừng lại ở ký ức cá nhân cho đến năm 2020, khi lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong quá trình tiếp cận địa bàn đã tình cờ nghe người dân nhắc lại việc anh Hải từng phát hiện hài cốt trong hang núi.

Từ nguồn tin này, lực lượng chức năng tìm đến gặp anh Hải. Không chút do dự, người đàn ông này đã trực tiếp dẫn đường vào rừng, vượt qua những cung đường hiểm trở để đến đúng vị trí hang đá và nơi anh từng chôn cất hài cốt năm xưa.

Qua khảo sát, khu vực núi Chư Pa được xác định từng là căn cứ hoạt động cách mạng trong thời chiến. Tổ công tác sau đó tiến hành mở rộng phạm vi tìm kiếm, không chỉ ở vị trí chôn cất ban đầu mà còn trong toàn bộ hệ thống hang động mà anh Hải đã phát hiện.

Kết quả, lực lượng chức năng đã quy tập được 6 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật liên quan. Những hiện vật như tăng, võng, dép cao su, dụng cụ sinh hoạt… góp phần khẳng định đây từng là nơi trú ẩn, chiến đấu của bộ đội trong những năm tháng khốc liệt.

Tuy nhiên, công tác tìm kiếm không hề dễ dàng. Địa hình núi đá hiểm trở, cây cối rậm rạp, đặc biệt vào mùa mưa, nước đọng trong các hang sâu khiến việc tiếp cận gặp nhiều nguy hiểm. Có thời điểm, việc quy tập buộc phải tạm dừng để đảm bảo an toàn.

Đến tháng 4 vừa qua, Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 tiếp tục mở rộng tìm kiếm tại khu vực hang đá núi Chư Pa. Sau nhiều ngày kiên trì, đơn vị đã quy tập thêm 18 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật liên quan.

Như vậy, từ một manh mối ban đầu của người chăn bò, tổng cộng 24 liệt sĩ đã được tìm thấy. Tính từ năm 2020 đến nay, lực lượng chức năng đã quy tập được 64 hài cốt liệt sĩ tại khu vực núi Chư Pa.

Theo Thượng tá Giang Lê Sáng, Chính trị viên Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, quá trình tìm kiếm diễn ra trong điều kiện vô cùng gian nan. “Các cán bộ, chiến sĩ phải len lỏi vào những hang sâu hun hút, mang theo dây thừng, đèn pin, di chuyển từng bước thận trọng để đảm bảo an toàn”, ông Sáng cho biết.

Cũng theo ông, căn cứ tài liệu lịch sử, khu vực núi Chư Pa từng là nơi hoạt động của một số đơn vị thuộc Mặt trận Tây Nguyên (B3) trong giai đoạn 1966–1969. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm trong thời gian tới.

Hiện nay, tỉnh Gia Lai có 119 nghĩa trang liệt sĩ với hơn 41.000 phần mộ. Thời gian tới, địa phương sẽ tiến hành lấy hơn 11.000 mẫu hài cốt tại 113 nghĩa trang, đồng thời hoàn thiện cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và thân nhân, từng bước xây dựng ngân hàng gen nhằm phục vụ công tác xác định danh tính.

Từ một phát hiện tình cờ giữa rừng sâu, câu chuyện của anh A Hải không chỉ góp phần giúp nhiều liệt sĩ được tìm thấy, mà còn là minh chứng cho nghĩa tình và sự tri ân thầm lặng của người dân đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Đọc thêm