Từ vụ giáo viên bị tố bắt học sinh tiểu học liếm đất ở Phú Thọ: Bắt trẻ liếm đất là một hình thức làm nhục công khai

Theo chuyên gia, bắt trẻ liếm đất là một hình thức làm nhục công khai. Trong tâm lý học giáo dục, sự xấu hổ cưỡng ép (toxic shame) có thể để lại dấu ấn lâu dài lên nhân cách.

Mới đây, mạng xã hội Facebook xôn xao hình ảnh kèm nội dung phản ánh liên quan đến một cô giáo được cho là công tác tại một trường tiểu học ở Phúc Yên Phú Thọ khiến dư luận đặc biệt bức xúc.

Theo nội dung chia sẻ, cô giáo này đã yêu cầu học sinh trong lớp phải liếm đất như một hình phạt. Một số em không thực hiện hành vi trên, song phần lớn học sinh đã phải cúi đầu sát mặt đất vì quá sợ hãi. Thông tin đi kèm cho biết sau đó giáo viên chủ nhiệm có lời xin lỗi học sinh và phụ huynh, song vụ việc vẫn gây phẫn nộ trong cộng đồng mạng.

Ngay khi xuất hiện trên mạng xã hội, sự việc đã nhanh chóng thu hút hàng nghìn lượt bình luận và chia sẻ. Phần lớn ý kiến bày tỏ sự phẫn nộ, cho rằng nếu đúng như phản ánh, đây là hành vi phản giáo dục, đi ngược hoàn toàn với chuẩn mực sư phạm và môi trường giáo dục an toàn, gây tổn thương tâm lý nghiêm trọng cho học sinh.

Nhiều phụ huynh đề nghị các cơ quan chức năng và ngành giáo dục địa phương sớm vào cuộc xác minh, làm rõ sự việc để bảo vệ quyền lợi cho học sinh.

Trước thông tin gây xôn xao này, trao đổi với báo chí một lãnh đạo địa phương cho hay đang xác minh vụ việc.

Cũng trong tháng 2, trên mạng xã hội Facebook xuất hiện một đoạn clip được cho là ghi lại hình ảnh một giáo viên nhiều lần dùng tay tác động vào mặt một nữ sinh ngay trong giờ học tại Trường THCS Vân Hán. Đoạn clip nhanh chóng lan truyền, thu hút nhiều lượt xem, bình luận và chia sẻ, gây bức xúc trong dư luận, đặc biệt là các bậc phụ huynh.

Theo tìm hiểu, sự việc xảy ra tại Trường THCS Vân Hán (xã Văn Hán, tỉnh Thái Nguyên). Đoạn clip được một học sinh dùng điện thoại di động giấu dưới gầm bàn ghi lại, sau đó được phụ huynh học sinh đăng tải lên mạng xã hội nhằm phản đối hành vi bạo lực của giáo viên đối với con em mình.

Giáo dục là kiến tạo nhân cách trong một môi trường an toàn và nhân văn

Trao đổi với PV báo Dân Việt, Tiến sĩ Vũ Việt Anh, Chuyên gia tâm lý học đường, Cố vấn giáo dục và phát triển con người, bày tỏ: “Nếu thông tin phản ánh là xác thực – việc giáo viên yêu cầu học sinh liếm đất vì ghế bị bẩn – thì đây không đơn thuần là một biện pháp kỷ luật sai cách. Đó là hành vi vi phạm nghiêm trọng đạo đức nghề nghiệp, đồng thời có dấu hiệu ngược đãi trẻ em dưới góc nhìn của tâm lý học và pháp luật về bảo vệ trẻ em.

Thứ nhất về bản chất hành vi: Bắt trẻ liếm đất là một hình thức làm nhục công khai. Trong tâm lý học giáo dục, sự xấu hổ cưỡng ép (toxic shame) có thể để lại dấu ấn lâu dài lên nhân cách. Trẻ không chỉ sợ cô giáo mà còn sợ môi trường học đường, sợ phát biểu, sợ mắc lỗi. Niềm tin – nền móng của quá trình học tập – bị phá vỡ. Một lớp học không còn là không gian an toàn tâm lý mà trở thành nơi tiềm ẩn đe dọa. Đó là tổn thương vô hình nhưng hậu quả rất hữu hình.

Thứ hai về nguy cơ sức khỏe: Đất cát chứa vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng. Yêu cầu nhiều học sinh thực hiện hành vi này là coi thường sự an toàn thân thể của trẻ. Trong khoa học giáo dục hiện đại, bất kỳ hình thức kỷ luật nào gây nguy cơ tổn hại thể chất đều bị xem là vượt ngưỡng cho phép.

Thứ ba về phản ứng xử lý: Một lời xin lỗi, dù thiện chí, là chưa đủ. Khi hành vi thể hiện lệch chuẩn tư duy sư phạm, cần có biện pháp kỷ luật và tái đào tạo rõ ràng. Trách nhiệm không chỉ thuộc cá nhân mà còn nằm ở cơ chế giám sát văn hóa học đường. Một lớp học đông học sinh tham gia mà không có cảnh báo, không có can thiệp – đó là dấu hiệu của lỗ hổng quản trị.

Việc cơ quan chức năng địa phương nhanh chóng xác minh là cần thiết và đúng hướng. Trong bối cảnh mạng xã hội lan truyền thông tin với tốc độ ánh sáng, điều quan trọng nhất là minh bạch, khách quan – bảo vệ học sinh, đồng thời tránh kết luận vội vàng nếu có sai lệch.

Ở góc nhìn giáo dục hiện đại, kỷ luật dựa trên sợ hãi và nhục mạ đã lỗi thời. Một người thầy thực sự thương học sinh sẽ xây dựng giới hạn bằng sự tôn trọng và phương pháp khoa học. Giáo dục không phải là trừng phạt để răn đe. Giáo dục là kiến tạo nhân cách trong một môi trường an toàn và nhân văn.

Đồng quan điểm, Thạc sĩ, Luật sư Hoàng Hà, thuộc Đoàn Luật sư TP.HCM cho hay: “Hành vi bắt trẻ em liếm đất không thể được coi là một “biện pháp giáo dục”. Đây là hành vi ngược đãi. Việc giáo viên lên tiếng xin lỗi và nói rằng “vì thương học sinh” không phải là căn cứ để miễn trừ trách nhiệm pháp lý bởi lẽ phương pháp này hoàn toàn phản giáo dục và gây nguy hiểm về vệ sinh, sức khỏe, gây sang chấn tâm lý kéo dài cho trẻ em đang trong độ tuổi hình thành nhân cách.

Nhà trường và Phòng Văn hóa – Xã hội địa phương cần đình chỉ ngay công tác của giáo viên này để phục vụ điều tra. Nếu có dấu hiệu bệnh lý tâm thần hoặc hành vi lệch lạc, cần có sự can thiệp của chuyên gia y tế và cơ quan tư pháp để đảm bảo môi trường học đường an toàn”.

Đọc thêm