Thứ sáu, ngày 06/02/2026 14:19 GMT+7
Giáo sư nhận giải thưởng Toán học cao quý nhất thế giới Ngô Bảo Châu sẽ rời Mỹ đến nước nào?
Tào Nga Thứ sáu, ngày 06/02/2026 14:19 GMT+7
Giáo sư Ngô Bảo Châu vừa chia sẻ thông tin sẽ đầu quân cho Đại học Hong Kong, Trung Quốc, từ tháng 6 tới, chính thức rời Đại học Chicago sau 15 năm làm việc.
University of Hong Kong (HKU) mới đây đã chính thức thông báo Giáo sư Ngô Bảo Châu, người Việt Nam đầu tiên giành Huy chương Fields năm 2010, sẽ gia nhập Khoa Toán thuộc Trường Khoa học của trường, bắt đầu từ tháng 6/2026 với vị trí Giáo sư chính (Chair Professor).
Hiệu trưởng HKU, Giáo sư Xiang Zhang, nhận định việc Giáo sư Ngô Bảo Châu gia nhập là một “khoảnh khắc quan trọng” trong nỗ lực theo đuổi học thuật đỉnh cao. Ông tin rằng điều này sẽ thúc đẩy các hướng nghiên cứu mới, củng cố vị thế của HKU như một trung tâm học thuật toàn cầu nơi Đông – Tây gặp gỡ và kiến tạo tri thức.
Giáo sư Ngô Bảo Châu bày tỏ mong muốn được làm việc trong môi trường kết nối toàn cầu và thúc đẩy nghiên cứu liên ngành, phối hợp với các nhà khoa học xuất sắc để không chỉ phát triển toán học mà còn định hình tương lai của ngành trong nhiều thập kỷ tới.

Ngô Bảo Châu sinh năm 1972 trong gia đình có truyền thống làm khoa học. Bố anh là GS.TSKH Ngô Huy Cẩn (sinh năm 1941), từng du học ở Nga (chuyên ngành cơ học) và nhiều năm công tác ở Viện cơ học. Ông nguyên là cán bộ Ủy ban Khoa học kỹ thuật Nhà nước. Mẹ anh là PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền, nguyên cán bộ Viện Y học cổ truyền Trung ương.
GS Ngô Bảo Châu là giáo sư Toán học nổi tiếng và có nhiều giải thưởng danh giá của thế giới. Năm 1988 và 1989 (16, 17 tuổi), GS Ngô Bảo Châu đã giành được huy chương Vàng Olympic Toán học Quốc tế.
Năm 2004, GS Ngô Bảo Châu được trao tặng Giải thưởng Toán học Clay cùng với Giáo sư người Pháp Gérard Laumon vì đã có công trình chứng minh Bổ đề Cơ bản thuộc Chương trình Langlands. Năm 33 tuổi, Giáo sư được đặc cách phong hàm Giáo sư tại Việt Nam và trở thành vị giáo sư trẻ nhất của Việt Nam khi nhận danh hiệu này.
GS Ngô Bảo Châu – nhà Toán học Việt Nam đầu tiên giành huy chương Fields, giải thưởng Toán học cao quý nhất thế giới – dành nhiều tâm huyết cho sự phát triển của toán học nói riêng và khoa học nói chung tại Việt Nam. Danh hiệu này của GS Ngô Bảo Châu đã đưa Việt Nam trở thành quốc gia châu Á thứ hai sau Nhật có nhà toán học đoạt giải thưởng này.
Nhiều năm qua, ngoài đảm nhiệm vị trí Giám đốc khoa học Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM), ông tham gia, chủ trì nhiều hội thảo học thuật, xuất bản sách, và đóng góp ý kiến cho các chủ trương, chính sách phát triển khoa học trong nước.
Giáo sư Ngô Bảo Châu và tình yêu với Toán
Kể về con đường đến với môn Toán, GS Ngô Bảo Châu cho biết, ban đầu chọn học chuyên Toán là do sức ép từ gia đình, nhưng sau đó càng đi sâu, ông càng thích thú với môn học này. Giáo sư Ngô Bảo Châu kể về việc học thời cấp 2: “Vào năm lớp 6 tôi không được giỏi lắm. Trước đó, tôi học trường thực nghiệm và bố mẹ muốn đưa tôi ra học trường khác. Thú thực, lúc đó tôi học hơi đặc biệt, biết mỗi thứ một ít và tự tin, vui vẻ, khám phá. Khi lên cấp hai, tôi thi vào chuyên Toán thì bị trượt. Tôi không biết mình có giỏi hay không nhưng lúc nào tôi cũng cực kỳ “máu”. Và càng học càng cảm thấy mình kém, càng học càng thấy… sướng.
Tôi còn nhớ lúc học lớp 6, ngoài việc đi học thêm, tôi có vài quyển sách. Lúc đầu không làm được bài nào cả, tôi ức ghê lắm. Một bài toán trông rất đơn giản nhưng một tiếng cũng giải không được, hai tiếng cũng không được. Đến lúc nản quá, phải len lén mở trang cuối xem lời giải thế nào”.
GS Châu cũng chia sẻ thêm, mỗi lần trải qua cảm giác khó chịu, bứt rứt vì không giải được giúp ông học giỏi hơn. Ông nhớ có lần một người bạn cho 3 cuốn sách. Cuốn đầu tiên là “Định lý hình học và các biện pháp chứng minh”, ông phải chiến đấu đến 6 tháng trời mới làm hết quyển đó. Mỗi lần cố làm không được lại lén xem bài giải.
Sau cuốn đó, hai cuốn còn lại là “Dựng hình”, được ông đọc trong vòng 2 tuần. Và cuốn cuối cùng thì trong 1 tuần là xong. “Như vậy, sau khi tự luyện một cách nghiêm túc, luôn cảm thấy mình dốt thật thì tôi mới tiến bộ được. Nhờ lúc nào cũng có sự nhiệt huyết như vậy nên lên lớp 7, lớp 8, tôi đã học tốt tất cả các môn, trong khi trước đó, vào năm lớp 6 và lớp 7 tôi đã rất vất vả”, GS Châu kể.
Gia đình Giáo sư Ngô Bảo Châu dạy con như thế nào?
Khi Giáo sư Ngô Bảo Châu được vinh danh trên trường quốc tế, không ít người tìm đến gia đình ông với mong muốn khám phá “công thức” nuôi dạy con thành tài. Nhiều người cho rằng, đằng sau thành công ấy hẳn phải là một phương pháp giáo dục đặc biệt, thậm chí là mô hình đào tạo thần đồng. Nhưng thực tế lại khiến chính những người trong cuộc… lúng túng.
Giáo sư Ngô Huy Cẩn từng chia sẻ, trong những năm tháng nuôi dạy con, vợ chồng ông chưa bao giờ đặt ra một chiến lược giáo dục cụ thể nào. Việc chăm sóc, dạy dỗ con diễn ra tự nhiên, giản dị, trong điều kiện còn nhiều khó khăn của xã hội thời bấy giờ. Theo ông, họ chỉ cố gắng tạo cho con một môi trường sống bình thường, không áp lực, không kỳ vọng sớm.
PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền cũng khẳng định, gia đình bà không hề áp dụng bất kỳ mô hình “huấn luyện thiên tài” nào. Ngô Bảo Châu thuở nhỏ là một đứa trẻ giống như bao bạn bè cùng trang lứa, không nổi bật về ngoại hình hay cá tính. Ngay cả khi nhận ra con có năng khiếu đặc biệt với Toán học, cha mẹ cũng không thúc ép hay can thiệp sâu, mà để con phát triển theo nhịp điệu riêng.
Trái với xu hướng cho con học trước chương trình đang khá phổ biến, gia đình GS Cẩn không cho con tiếp cận kiến thức sớm hơn lứa tuổi. Chỉ đến khi Châu học khoảng lớp 3, lớp 4 và bộc lộ khả năng giải toán vượt trội, cha mẹ mới bắt đầu định hướng con theo con đường học tập chuyên sâu về Toán.
Theo PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền, việc cho trẻ học sớm chẳng khác nào ép trái cây chín non. Có thể trẻ sẽ “đi trước” bạn bè một quãng ngắn, nhưng về lâu dài lại tiềm ẩn nhiều hệ lụy. Học tập là hành trình bền bỉ, đòi hỏi nền tảng vững chắc và sự phát triển hài hòa, chứ không phải cuộc đua nước rút. Sự nóng vội của người lớn đôi khi vô tình lấy đi tuổi thơ hồn nhiên – điều quý giá nhất của trẻ nhỏ. Ở bậc tiểu học, theo bà, điều quan trọng nhất là trẻ nắm vững kỹ năng cơ bản như đọc, viết và các phép tính đơn giản. Không cần thiết phải học thêm dày đặc hay mang bài tập về nhà quá nhiều. Chỉ cần học tập nghiêm túc, hiệu quả ngay trên lớp đã là đủ để tạo nền móng cho chặng đường dài phía trước.