Thi vào lớp 10 chuyên: Những điều cha mẹ cần làm cùng con để chinh phục mục tiêu mong muốn

Thi vào lớp 10 chuyên: Tiến sĩ có con giành giải học sinh giỏi “mách” phụ huynh 3 điều sau

Khi thời gian thi vào lớp 10 chuyên không còn nhiều, việc ôn luyện cho học sinh không thể tiếp tục theo kiểu dàn trải hay cảm tính mà đòi hỏi phải có mục tiêu rõ ràng, chiến lược bài bản và sự đồng hành đúng cách.

Hà Nội vừa chính thức công bố Tiếng Anh là môn thi thứ 3 vào lớp 10. Thông tin này không chỉ hoàn thiện cấu trúc kỳ thi năm nay mà còn là dấu mốc cho thấy kỳ thi đang đến rất gần, giai đoạn chuẩn bị đã bước vào chặng nước rút.

Là người quan tâm đến giáo dục và có con đang học trường chuyên, Tiến sĩ Phạm Mạnh Hùng và Tiến sĩ Ma Thế Ngàn (Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội), đã chia sẻ 3 điều cha mẹ cần “nằm lòng” để cùng con chinh phục ngôi trường chuyên.

Hiện thầy Hùng có 2 con đang học lớp chuyên tại Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Cụ thể con gái đang học 11 chuyên Toán, vừa đạt giải Ba Học sinh giỏi Toán toàn quốc và con trai học lớp 12 chuyên Tin, đạt giải Ba Tin cấp Đại học Quốc gia Hà Nội, điểm SAT đạt 1560.

Thầy Ngàn có con đang học lớp 5 và chuẩn bị thi vào trường THCS chất lượng cao của Hà Nội.

Cả 2 Tiến sĩ đều cho biết: Cha mẹ cần cùng con xác định mục tiêu rõ ràng và phù hợp. Mục tiêu mơ hồ không chỉ là một vấn đề mà thường là gốc rễ khiến nỗ lực bị chệch hướng, khiến con dễ bỏ cuộc khi vấp ngã. Khi con không thật sự biết mình muốn gì, việc học dễ dàn trải, còn thất bại dễ trở thành cái cớ để dừng lại. Con giống như một con thuyền không bánh lái: xoay vòng theo sóng, không biết khi nào tới bờ và cũng chẳng biết đâu là đích đến.

Nhiều học sinh nghĩ rằng mình đã có mục tiêu khi nói: “Con muốn vào trường top”, “Con muốn giỏi tiếng Anh” hay “Con muốn thành công trong tương lai” nhưng đó chưa phải là mục tiêu mà mới chỉ là những mong muốn mơ hồ. Mong muốn là điều mình thích có; còn mục tiêu là điều cam kết đạt được bằng một kế hoạch cụ thể, có thước đo, thời hạn rõ ràng và kỷ luật thực hiện mỗi ngày.

Mục tiêu rõ ràng và phù hợp là nền tảng quan trọng: vừa là đích đến để con tập trung, vừa là bản đồ để con biết mình cần làm gì và phải đánh đổi điều gì để tới nơi. Mục tiêu càng lớn, mức độ đánh đổi càng cao, đòi hỏi nhiều thời gian và kỷ luật bền bỉ hơn.

Khi con chưa rõ mục tiêu, cha mẹ cần cùng con viết mục tiêu cụ thể, đo lường được, có thời hạn rõ ràng và phù hợp với tố chất, năng lực của con; tránh tâm lý “cứ cố gắng rồi sẽ đến đâu đó”. Cũng cần tránh hai thái cực: đặt mục tiêu quá cao vượt quá khả năng khiến con dễ sốc, bỏ cuộc; hoặc quá thấp, không phát huy hết tiềm năng của con. Mục tiêu không cần lộng lẫy để ngắm nhìn, mà cần đủ rõ để bước tới.

Để xác định mục tiêu phù hợp, cần trả lời thấu đáo các câu hỏi: Mục tiêu cụ thể của con là gì? Hiện tại con đang ở đâu so với mục tiêu? Thời gian còn lại bao lâu? Mức độ quyết tâm và chăm chỉ của con ra sao? Con tiến bộ nhanh hay bình thường?…

Cụ thể, với học sinh lứa 2011 muốn thi chuyên Toán Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên, THPT Chuyên Sư phạm hay THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam, cần tìm hiểu kỹ đề thi và điểm chuẩn các năm gần nhất của từng trường để nắm được ngưỡng đỗ và cấu trúc đề, từ đó xác định mục tiêu phù hợp.

Việc nắm được ngưỡng đỗ đặc biệt quan trọng, bởi khi con đã đạt và vượt ngưỡng, chuyện đỗ đồng thời 2–3 trường chuyên là hoàn toàn bình thường. Khi đó, dù con có sơ sẩy ở một trường nào đó, vẫn còn các lựa chọn khác.

Cho con làm thử 3 đề thi thật của 3 năm gần nhất. Nếu kết quả chỉ quanh quẩn mức 4–5 điểm, mục tiêu nên là đạt ngưỡng đỗ, chứ không thể đặt mục tiêu thủ khoa hay top 10, top 20. Ví dụ, đề thi chuyên Toán hoặc chuyên Tin Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên (thi bằng môn Toán) có câu hình học và tổ hợp rất khó, chỉ dành cho một số ít cá nhân xuất sắc và cần thời gian dài khổ luyện, không thể đạt được trong thời gian ngắn.

Lập chiến lược, chiến thuật ôn luyện bài bản

Khi đã xác định rõ mục tiêu và ngưỡng đỗ, cha mẹ và con cần xây dựng chiến lược, chiến thuật ôn luyện bài bản để tiến vững vàng tới mục tiêu.

Trước hết, cần chọn môn thi chuyên theo sở trường, thế mạnh của con, chứ không phải theo sở thích của phụ huynh hay trào lưu. Bởi điểm môn chuyên tính hệ số 2, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng điểm nên phát huy sở trường sẽ gia tăng đáng kể cơ hội trúng tuyển.

Cho con làm thử các đề thi những năm gần đây để xác định điểm mạnh, điểm yếu và có phương án cải thiện phù hợp. Nếu con thừa thời gian mà vẫn không làm hết bài, có thể con đang hổng kiến thức ở một số dạng nhất định. Nếu con cần nhiều thời gian mới làm xong, điều đó cho thấy tốc độ tư duy và tính toán còn chậm. Nếu con biết cách làm nhưng sai kết quả, chứng tỏ con chưa đủ cẩn thận.

Việc nhận diện rõ lỗi sai sau mỗi lần luyện đề sẽ giúp con tiến bộ vững chắc hơn từng ngày. Với trường hợp hổng kiến thức nặng, phụ huynh nên mời gia sư kèm, kết hợp học với những thầy cô uy tín, giàu kinh nghiệm.

Với những con tư duy chậm hoặc hay “lòng vòng”, cần luyện nhiều đề, tiếp xúc đa dạng dạng bài để nâng cao khả năng ứng biến và cải thiện tốc độ làm bài một cách tự nhiên.

Với những con làm bài ẩu, cần rèn thói quen làm việc tỉ mỉ, có trách nhiệm với từng phép tính, từng bước làm. Hãy bắt đầu từ việc soát lại bài, kiểm tra từng chi tiết nhỏ để hình thành tính kỷ luật và sự chính xác.

Với những con tập trung kém, phụ huynh nên trao đổi với thầy cô để sắp xếp cho con ngồi bàn đầu, gần giáo viên, giúp con dễ tập trung và theo kịp bài học. Nếu không nghe giảng và không hiểu bài, con sẽ dễ bị trượt dài, dẫn đến chán nản và mất động lực.

Với những con tâm lý yếu, cần cho con tham gia nhiều kỳ thi, bài kiểm tra, thi thử để làm quen với áp lực, rèn bản lĩnh và giữ được tâm lý vững vàng khi bước vào kỳ thi thật.

Lựa chọn thầy ôn luyện phù hợp là yếu tố then chốt – chọn đúng thầy, không chỉ chọn trung tâm. Con nên được học trực tiếp với những thầy cô đã có nhiều học sinh đỗ chuyên trong các năm trước. Đồng thời, cần chọn thầy phù hợp với từng giai đoạn. Có thể học song song hai thầy để tận dụng thế mạnh mỗi người, nhưng không nên học quá nhiều để tránh rối phương pháp và quá tải.

Rèn luyện tinh thần kỷ luật, kiên trì đến phút chót

Mục tiêu rõ ràng giúp con biết mình đang đi đâu; chiến lược bài bản giúp con tiến nhanh hơn nhưng kỷ luật và kiên trì mới là yếu tố đưa con đến đích.

Việc học là hành trình dài, tiệm tiến, giống như đi cầu thang bộ – từng bước một, không thể nhảy cóc. Không có chuyện “sáng cấy, chiều gặt”, mà cần sự đều đặn, bền bỉ mỗi ngày.

Ban đầu, con thường hào hứng nhưng khi gặp khó khăn, dễ nản chí. Vì vậy, cần kỷ luật thép và sự kiên trì đến phút chót. Dù thích hay không, con vẫn phải hoàn thành bài tập theo kế hoạch đã đề ra.

Khi con thiếu tính tự giác, cha mẹ cần tạo ra môi trường kỷ luật từ bên ngoài, giống như trong môi trường quân đội: dù có ý thức hay không vẫn phải tuân thủ quy định. Nhờ đó, con dần hình thành thói quen kỷ luật và trách nhiệm. Con có thể muốn “buông”, nhưng cha mẹ không được “thả”.

“Để con chạm đích trong cuộc đua đầy thách thức này, tố chất thôi chưa đủ. Cần cả quá trình khổ luyện bền bỉ của con và sự đồng hành sát sao của cha mẹ – với mục tiêu rõ ràng, chiến lược bài bản và tinh thần kỷ luật đến phút chót.

Để rồi sau này, khi nhìn lại quãng thời gian ôn luyện đầy thử thách ấy, con có thể tự hào nói rằng: trong những lúc khó khăn nhất, người con nghĩ đến đầu tiên để tìm chỗ dựa chính là bố mẹ”, Tiến sĩ Phạm Mạnh Hùng và Tiến sĩ Ma Thế Ngàn nhấn mạnh.

Đọc thêm