Mỗi khi nhận được những lời nhận xét tiêu cực, chúng ta sẽ cảm thấy bị ghét bỏ, không được yêu thích dẫn đến những cảm xúc như buồn bã, tức giận…
Để thoát khỏi những cảm xúc không thoải mái đó, kiểu người thứ nhất-mềm mại, yếu đuối chọn sống dưới một lớp vỏ bọc, không dám bày tỏ bản thân chân thật để tránh những nhận xét tiêu cực. Kiểu người thứ hai- hung hăng sẽ lườm yêu và lập tức choảng ngay vào mặt người nhận xét: “Tui thích làm gì kệ m** tui. Liên quan à mà lắm điều?”.
Còn một kiểu người thứ ba, họ có khả năng kiểm soát cảm xúc bản thân. Họ xem xét lời nhận xét tiêu cực kia là đúng hay là sai, là góp ý chân thành hay là sự phán xét. Nếu đó là lời góp ý đúng, họ sẽ cảm ơn và coi đó là một bài học để tốt hơn. Nếu là sự phán xét, họ sẽ bỏ qua, không quan tâm. Đây là kiểu người sống rất lý trí, và bộ não của họ khá vất vả.
Theo tâm lý học, não người luôn luôn tìm cách tiết kiệm năng lượng. Tức là nó sẽ luôn ưu tiên những việc tốn ít năng lượng, đơn giản, dễ dàng hơn và ngại những việc quá phức tạp. Vì vậy, khi nhận những lời nhận xét tiêu cực đa số sẽ phản ứng giống kiểu người thứ nhất hoặc kiểu thứ hai.
Kiểu thứ nhất, sống sẽ rất mệt mỏi. Họ thường là những người nhạy cảm có tâm hồn yếu đuối và thiếu tình thương. Họ khát khao nhận được sự yêu thích của người khác nên sẽ làm mọi cách để không bị đánh giá tiêu cực. Họ giấu đi những suy nghĩ chân thực của bản thân, tránh bày tỏ ý nghĩ, mong muốn của mình vì sợ sự phán xét. Nhưng dù làm thế nào chăng nữa, họ cũng không thể làm hài lòng được tất cả mọi người nên chắc chắn vẫn sẽ gặp phải những nhận xét tiêu cực. Họ đánh mất bản thân một cách tốn công vô ích… Họ giống như người đẽo cày giữa đường trong câu chuyện ngụ ngôn xưa. Nếu bạn là kiểu người này, bạn cần học cách yêu thương chính mình. Những nhận xét kiểu body shaming, phân biệt, kỳ thị… thực sự không đáng bạn bỏ thời gian, sức lực quý báu để đau khổ. Hãy giành thời gian, sức lực để nâng cấp bản thân và đánh bóng cho cá tính của mình. Chỉ khi bạn sống đúng với cá tính bản thân, bạn mới có thể thu hút người cùng quan điểm sống với mình. Khi đó, bạn mới có những mối quan hệ lành mạnh và tình yêu thương thực sự.
Trái ngược với kiểu thứ nhất, kiểu người thứ hai họ luôn mạnh dạn, tự tin với những gì mình làm. Nhưng nhiều lúc, vì quá tự tin mà biến thành ngạo mạn. Họ luôn cho rằng mình đúng, bỏ ngoài tai tất cả những điều không hay mà quên mất rằng: “ thuốc đắng dã tật sự thật mất lòng”. Họ thường là những người có ít trải nghiệm, lười tìm hiểu. Họ chưa hiểu rằng vấn đề nhìn ở khía cạnh khác nhau sẽ thấy kết quả khác nhau. Họ giống như những thầy bói xem voi, chỉ thấy một khía cạnh của vấn đề lại tưởng toàn bộ vấn đề chỉ như vậy… Họ khó chịu ra mặt với những đánh giá của người khác, nhưng đồng thời lại thường xuyên đánh giá mọi thứ xung quanh. Họ là người có tính cách thô lỗ thích biện minh cho mình bằng cách nói đó là sự thẳng tính, trời sinh nóng tính. Nếu bạn là kiểu người này, mong bạn hiểu rằng: “nóng giận là bản năng, tĩnh lặng mới là bản lĩnh”. Người ta nhận xét bạn, có thể đúng, có thể sai. Nhưng cách bạn phản ứng sẽ thể hiện bạn là người có tu dưỡng hay không. Chân thật luôn là tốt, nhưng tuyệt vời biết mấy khi sự chân thật ấy đẹp đẽ như một đoá hoa chứ không phải một nắm phân hôi thối. Nếu sự chân thật bạn đang nắm giữ là một nắm phân, xin hãy trồng hoa vào đó trước khi đem tặng người…
Kiểu người thứ ba, não bộ sẽ vất vả một chút nhưng quả ngọt mà họ nhận được sẽ là một phần quà xứng đáng. Họ suy nghĩ cặn kẽ, nhìn nhận vấn đề trên nhiều khía cạnh trước khi hành động nên ít khi mắc sai lầm trong cuộc sống. Kiểu người này sẽ không bao giờ phán xét người khác. Bởi họ hiểu sự phán xét là không hữu ích, nó chỉ gây ra tổn thương cho người bị phán xét, nó làm tăng khoảng cách giữa người với người. Nếu nhận xét ai đó, dù là với ý tốt, họ cũng chỉ nói một hai lần vì biết nói nhiều sẽ khiến đối phương không thoải mái và tạo tâm lý phản kháng. Họ là những người sinh ra đã thông tuệ. Hoặc cũng chính là kiểu người thứ nhất và thứ hai sau khi thực sự trưởng thành về tâm lý.
Theo góc nhìn cá nhân, mình thấy xã hội hiện tại có rất nhiều người kiểu thứ hai. Internet phát triển làm chúng ta tiếp xúc với nhiều nguồn thông tin, nhiều lối sống mới. Những cuộc chiến chống phân biệt đối xử, chống kỳ thị đạt được những thành tựu đáng kể. Nhưng đi kèm theo đó là nhiều lầm tưởng rằng những tính cách không hoàn thiện (nóng nảy, tham lam, ích kỷ, lãng phí…) đáng ra có thể sửa chữa lại được tôn vinh một cách mù quáng vì cho rằng đó là tự do cá nhân. Chúng ta đang sống trong một xã hội mà mọi người bằng cách trực tiếp hoặc gián tiếp luôn liên kết với nhau. Cũng giống như những tế bào trong một cơ thể lớn. Tế bào có thể chỉ làm điều mình thích, mặc kệ hết xung quanh sao? Có thể! Chỉ là sau đó nó trở thành tế bào ung thư, gây hại cho cả cơ thể, gây hại cho chính nó mà thôi.
Thực ra, không có ai thoải mái khi bị nhận xét tiêu cực cả. Nhưng cái gì cũng có hai mặt của nó, có thể nó làm chúng ta tổn thương nhưng đồng thời cũng khiến chúng ta mạnh mẽ và hoàn thiện hơn. Nếu bạn là người bị đánh giá, mong bạn bỏ chút thời gian xem xét lời đó đúng hay sai rồi mới quyết định làm gì tiếp theo. Nếu bạn là người đi đánh giá người khác, hãy đảm bảo đó là những lời giúp người khác tốt hơn và nhớ hãy cẩn thận trong cách truyền đạt nhé.
Cám ơn vì bạn đã đọc hết bài viết này
-Lương-
