Cách đây 2 năm, nếu mình không nhầm, rất hot những video Douyin những chú mascot hình gấu do người đóng, thậm chí được reup rất nhiều trên Youtube. Rất nhiều bình luận đại loại như đáng yêu, dễ thương,… Câu hỏi đặt ra là: Tại sao chúng ta biết rõ những hình thú đó không có thật và do một người lớn không dễ thương tới thế chút nào, nhưng trong bộ đồ đó, mình lại thấy nó dễ thương?
Nhưng mình quá lười để tìm hiểu.
Cho tới đợt dịch này, những video các nhân viên y tế mặc đồ bảo hộ trùm kín người nhảy múa cũng được mọi người khen đáng yêu và chính mình cũng thấy đáng yêu, mình quyết định là tìm hiểu xem sao.
1/ Tại sao chúng ta thấy một thứ đáng yêu?
Không giống như nhiều loài động vật mới sinh khác, con người phụ thuộc lâu hơn vào cha mẹ của chúng.
Nói thêm về phần này, tổ tiên loài linh trưởng của chúng ta có bộ xương phát triển để đi bằng bốn chân và cái đầu tương đối nhỏ. Khi điều chỉnh sang dáng thẳng đứng khiến hông cua phụ nữ bị hẹp lại, chèn ép đường sinh. Vì vậy mà chết khi sinh nở trở thành mối nguy hiểm lớn với phụ nữ. Những phụ nữ sinh non, khi não và đầu của trẻ sơ sinh vẫn tương đối nhỏ và mềm thì vượt cạn tốt hơn và tăng cơ hội sống sót. Chọn lọc tự nhiên vì vậy ủng hộ việc sinh non. So với những loài động vật khác, con người được sinh sớm khi nhiều bộ phận quan trọng vẫn chưa phát triển, phụ thuộc nhiều năm vào bố mẹ để nhận được sự nuôi dưỡng, bảo vệ và giáo dục. Điều này góp phần rất nhiều vào năng lực mang tính xã hội của loài người khi một bà mẹ đơn độc khó kiếm đủ thức ăn cho mình và con cái; việc nuôi còn đòi hỏi sự giúp đỡ từ các thành viên khác trong gia đình. Hầu hết bào thai của động vật có vú giống như đất nung đã tráng men trong lò, mọi nỗ lực ép vào khuôn sẽ làm xước hoặc phá hỏng chúng. Còn bào thai người giống như thủy tinh nóng chảy trong lò, có thể định hình dễ dàng hơn.
Từ quan điểm sinh học tiến hóa, toàn bộ mục đích của chúng ta trên hành tinh này là lai tạo và bảo vệ những con non của chúng ta để tiếp nối thế hệ sau. Lý do chính khiến con người thấy con mình đáng yêu là vì nó truyền cảm hứng cho phản ứng nuôi dưỡng, khuyến khích người lớn chăm sóc thế hệ trẻ.
Vậy tại sao chúng ta vẫn thấy một chú mèo đáng yêu, một đồ vật đáng yêu, hay thậm chí là một bạn gái đáng yêu dù đó không phải con mình hay một đứa trẻ?
“Những đặc điểm như trẻ con khiến một đứa trẻ trở nên ngọt ngào và khiến chúng ta xây dựng mối quan hệ. Điều đó thậm chí có tác dụng khi chúng ta nhìn thấy những thứ gợi nhớ chúng ta về một em bé hoặc chỉ một phần của nó ”.
“Điều đó có nghĩa là những đặc điểm này có thể được chuyển giao và áp dụng một cách có ý thức”
Một vài đặc điểm của những thứ dễ thương:
- Tỷ lệ kích thước đầu trên cơ thể lớn. Đối với trẻ sơ sinh, đó là khoảng 1: 4, trong khi đối với người lớn là 1: 8. Nó cho biết thêm: “Các nhân vật dễ thương cần có đầu to và tròn”
- Đôi mắt và đôi tai được đặt thấp hơn trong hộp sọ, tạo ra một vầng trán lớn. Chúng cách nhau rộng hơn so với ở người lớn và tương đối lớn so với phần còn lại của khuôn mặt. Chúng ta có xu hướng tìm những thứ có đôi mắt nhìn về phía trước dễ thương hơn.
- Mũi mềm, nhỏ, chưa phát triển hoàn thiện.
- Những cái miệng nhỏ hơn thì dễ thương hơn, vì trong tiềm thức chúng ta coi những cái lớn hơn là đe dọa hoặc nguy hiểm. Nó cũng phải gần mắt hơn so với khuôn mặt của người lớn.
- Cơ thể thường tròn và mềm. Chân tay không được quá dài và đặc biệt là chân phải “ngắn và đầy đặn”. Tương tự như vậy, các ngón tay phải ngắn và mập mạp.
À há, câu trả lời rồi đấy.
2/ Não bộ sẽ phản ứng như thế nào khi chúng ta thấy một thứ dễ thương?
Khi tiếp xúc với những điều dễ thương, càng nhiều càng có nhiều hoạt động được tìm thấy trong trung tâm khoái cảm của não được gọi là “Nucleus Accumbens”, sự dễ thương khi đó làm bùng nổ trung tâm khoái cảm – Cảm giác sung sướng được tạo ra do giải phóng dopamine.
Bộ não của chúng ta thậm chí còn được tưởng thưởng khi chúng ta nhìn thấy một thứ gì đó đáng yêu, bởi vì chất hóa học thúc đẩy tâm trạng dopamine được tiết ra để khiến chúng ta cảm thấy hạnh phúc.
Nhưng chúng ta không thể chịu đựng quá nhiều bất kỳ cảm xúc nào dù tích cực hay tiêu cực, bộ não của chúng ta không biết phải làm gì với quá nhiều cảm xúc đó, vì vậy nó buộc chúng ta phải làm bất cứ điều gì để có thể khôi phục nó về trạng thái bình thường.
Khái niệm này gọi là “cute aggression” – đó là lý do khiến bạn muốn ôm, siết chặt hay véo những thứ dễ thương để cân bằng lại trạng thái cảm xúc bình thường.
Nguồn:
- Alexandru Micu, 2021, “What makes things cute?”, https://www.zmescience.com/science/cute-things-feature/
- PetersBARK, 2020, “Why Do We Find Things Cute?”, https://stpetersbark.com/why-do-we-find-things-cute/
- University of Oxford, “How cute things hijack our brains and drive behaviour”, https://stpetersbark.com/why-do-we-find-things-cute/
- Yual Noah Harari, 2014, “Lược sử loài người”
