Ông Olof Palme sinh năm 1927, từng đảm nhiệm cương vị Thủ tướng Thụy Điển trong giai đoạn 1969-1976 và 1982-1986. Được ca ngợi là “kiến trúc sư” của đất nước Thụy Điển hiện đại, ông Olof Palme còn được biết đến là người lên tiếng phản đối mạnh mẽ cuộc chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam, nạn phân biệt chủng tộc ở Nam Phi hay chạy đua vũ khí hạt nhân.
Hung thủ bí ẩn
Thủ tướng Olof Palme thường được thấy đi lại không có sự che chở của vệ sĩ, và đêm mà ông ta bị ám sát cũng vậy. Từ một rạp cinema đi bộ về nhà với bà vợ Lisbet Palme trên đường phố Sveavägen ở trung tâm Stockholm, lúc gần nửa đêm ngày 28.2.1986, cặp vợ chồng này đã bị một tay súng tấn công. Palme đã trúng viên đạn chí tử từ lưng lúc gần 23 giờ 21 (giờ CET). Một phát súng thứ hai làm cho bà Lisbet Palme bị thương. Cảnh sát cho biết một người tài xế taxi đã dùng máy radio di động của mình để báo động. Hai cô gái trẻ ngồi trong một xe gần nơi tai nạn cũng đã tới cứu giúp thủ tướng. Ông được đưa gấp vào bệnh viện Sabbatsberg (Sabbatsbergs sjukhus) nhưng đã được loan báo là đã từ trần khi tới bệnh viện, lúc 00 giờ 06 (giờ CET) ngày 1.3.1986. Bà Palme chỉ bị thương, đã được chữa lành.
Sự kiện đau lòng này đã làm rúng động đất nước Bắc Âu một cách nặng nề. Tuy nhiên, mọi thứ diễn ra ngày một tồi tệ hơn khi các cuộc điều tra bị kéo dài và không thể tìm được hung thủ. Cảnh sát Thụy Điển lúc bấy giờ được cho là đã mắc phải nhiều sai lầm như không phong tỏa hiện trường ngay, khiến nhiều bằng chứng pháp y bị hủy hoại, hay các nhân chứng, thay vì được thẩm vấn ngay, lại được cho phép rời hiện trường. Đây được xem là lý do khiến danh tính thủ phạm của vụ án trở thành một ẩn số trong suốt mấy chục năm qua.
Nhiều giả thuyết
Không những vậy, vụ ám sát bí ẩn này còn sản sinh ra hàng loạt thuyết âm mưu, những vụ điều tra độc lập phức tạp do người dân Thụy Điển cảm thấy bất bình trước sự chậm chạp của cảnh sát.
Nổi tiếng nhất phải kể đến bộ hồ sơ điều tra khổng lồ của nhà văn Stieg Larsson, tác giả của bộ tiểu thuyết Thiên niên kỷ, bao gồm các tác phẩm Cô gái có hình xăm rồng, Cô gái đùa với lửa và Cô gái chọc tổ ong bầu nổi tiếng trên toàn thế giới và đã được dựng thành phim Hollywood. Thời gian đầu, ông điều tra từ những nhóm cựu hữu cho tới các tổ chức cực đoan, và dần chuyển hướng điều sang cựu quân nhân Thụy Điển Bertil Wedin vì tìm được nhiều nguồn tin cho biết người này làm việc cho tình báo Nam Phi từ thập niên 1970, là một “sát thủ chuyên nghiệp” và bị tình nghi là chủ mưu vụ ám sát bạn của Thủ tướng Palme, ông Ruth First vào năm 1982.
Việc công bố hồ sơ do nhà văn Larsson thu thập được đã mở lại một hướng điều tra từng được đặt ra trước đây. Tuy nhiên, chỉ dựa vào đó vẫn cực kỳ khó để khẳng định hung thủ thực sự. Đây được xem là vụ án hình sự quy mô nhất, tốn kém nhất lịch sử Thụy Điển. Việc điều tra gặp nhiều khó khăn vì có quá nhiều giả thuyết được đặt ra với chủ mưu đến từ… nhiều châu lục.
Các chuyên gia nhận định, ông Olof Palme là một chính trị gia thiên tả và muốn xây dựng Thụy Điển theo hướng đó, tăng cường sự kiểm soát của nhà nước đối với nền kinh tế. Về đối ngoại, ông không ngại công khai phản đối Mỹ về chiến tranh Việt Nam, chỉ trích chế độ Apartheid của Nam Phi, tuyên bố Đảng Công nhân Kurd (PKK) là khủng bố hoặc kêu gọi châu Âu giải trừ vũ khí hạt nhân… Chính vì vậy, ông luôn có nhiều kẻ thù.
Kết luận cuối cùng
Ngày 10/06/2020, các công tố viên Thụy Điển đã chính thức khép lại cuộc điều tra vụ sát hại Thủ tướng Olof Palme năm 1986. Công tố viên trưởng Krister Petersson nêu đích danh nghi can là Stig Engstrom, từng là nhân viên thiết kế đồ họa của công ty bảo hiểm Skandia (còn được gọi là người đàn ông Skandia). Engstrom là một công dân Thụy Điển phản đối các chính sách cánh tả của Thủ tướng Palme. Tuy nhiên, do nghi phạm Engstrom đã tự sát vào năm 2000, cơ quan chức năng không thể buộc tội đối tượng và do vậy quyết định kết thúc cuộc điều tra kéo dài 34 năm.
Nguồn: Báo Quốc Tế.
Ảnh: Bia tưởng niệm nơi cố Thủ tướng Thụy Điển Olof Palme bị sát hại vào đêm ngày 28/2/1986 tại thủ đô Stockholm.
