KHOẢNG CÁCH TRONG CÁC MỐI QUAN HỆ: NÊN HAY KHÔNG NÊN?

Khoảng cách tối thiểu giữa bạn và tôi…

Người đầu tiên đưa ra khái niệm không gian cá nhân là nhà nhân văn học người Mỹ Edward T. Hall. Ông đưa ra bốn loại hình sử dụng không gian của con người trong cuốn The Hidden Dimension và tìm ra con số cụ thể sau khi tiến hành thí nghiệm về khoảng cách cần thiết giữa người với người.

– Đầu tiên là khoảng cách thân mật (Intimate Distance Zone): Từ 0 cm đến 46 cm là khoảng cách xuất hiện các hành vi như trao nhau yêu thương, đánh nhau, an ủi hay bảo vệ… Các giác quan như xúc giác, khứu giác là phương tiện giao tiếp chính thay vì âm thanh. Khoảng cách này xuất hiện trong các mối quan hệ có mức độ thân mật cao nhất như gia đình, người yêu. Đây là khoảng cách tối thiểu để tự vệ và chúng ta không nên tùy tiện xâm phạm.

– Sau đó là khoảng cách cá nhân (Personal Distance Zone) trong khoảng từ 46 cm đến 1,2 m. Đây cũng là khoảng cách có thể động chạm vào đối phương nếu vươn tay ra. Khoảng cách này xuất hiện trong mối quan hệ với người đem đến cảm giác gần gũi như bạn bè. Ở khoảng cách này, mọi người nói chuyện với nhau nhiều hơn là tiếp xúc, tuy thân mật nhưng vẫn giữ một chừng mực nhất định.

– Khoảng cách xã hội (Social Distance Zone) là khoảng cách vượt qua ranh giới chi phối và nằm trong khoảng từ 1,2 m đến 3,6 m. Mọi người thực hiện các công việc không mang tính chất riêng tư, rạch ròi giữa việc công và việc tư. Ở khoảng cách này, không có những hành động tiếp xúc hay hỏi câu hỏi mang tính cá nhân, nên cần có sự trang trọng kể cả trong giao tiếp. Đây là khoảng cách thường xuất hiện trong các cuộc họp hay buổi tụ tập của một nhóm nhỏ diễn ra ở một không gian rộng rãi hay tại văn phòng công ty.

– Cuối cùng là khoảng cách công cộng (Public Distance Zone) thuộc khoảng từ 3,6 m đến 7,5 m. Khoảng cách công cộng là khoảng cách giữa cá nhân và đám đông, khoảng cách này cần có một phương tiện truyền dẫn phi ngôn ngữ như tư thế, cử chỉ điệu bộ… cùng với giọng nói to rõ. Đây là khoảng cách cần thiết trong các tiết học hoặc buổi thuyết giảng giữa giảng viên và người nghe, giữa ca sĩ và khán giả, giữa giáo sư và học sinh.

Edward T. Hall đưa ra bốn loại khoảng cách và giải thích rằng khoảng cách này có sự thay đổi tùy theo sự khác biệt giữa các nền văn hóa hay mỗi cá nhân. Vậy khoảng cách tối thiểu cần thiết trong mối quan hệ của bản thân với gia đình, với người mình thương yêu, với bạn bè và với đồng nghiệp trong công ty là bao nhiêu? Làm thế nào chúng ta có thể trưởng thành và cảm thấy hạnh phúc trong các mối quan hệ? Chúng ta cần giảm thiểu, cần xóa bỏ điều gì trong các mối quan hệ?

Ma thuật giữ khoảng cách…

Chắc chắn tồn tại một khoảng cách tối thiểu đủ gần mà không đau đớn, đủ xa mà không cô đơn. Chúng ta thường ngừng nỗ lực cải thiện các mối quan hệ nếu bị tổn thương khi tiến lại gần đối phương một, hai lần, bởi chúng ta lo sợ sẽ tiếp tục bị tổn thương khi tiến lại gần thêm lần nữa. Nhưng nếu không dám đón nhận tổn thương, chúng ta không thể gần gũi hơn với đối phương, càng không thể trao đi cũng như nhận lại yêu thương theo cách bản thân muốn.

“Cách để sống và tin bản thân là sự tồn tại đáng trân quý nhất là gì? Chúng ta biết rõ điều đó. Đó là việc tỏ tường như giọt nước, như tấm kính, là trạng thái thành thật với chính mình, không sợ hãi người khác biết được điều bản thân giấu giếm, có thể dõng dạc tuyên bố không có gì là không thể. Những người đã thử làm sẽ biết, nhưng điều đó làm trái tim chúng ta run rẩy. Vì đó là điều vĩ đại nhất bản thân có thể làm cho đến thời khắc này. Vì đó là việc không thể xảy ra nếu không tin vào nó. Phải đến lúc ấy tôi mới biết dũng khí là sức mạnh sinh ra từ một cơ thể run rẩy không ngừng.”

Giữ khoảng cách không phải là đem chúng ta ra xa nhau. Bởi khi chúng ta tôn trọng lẫn nhau, việc giữ khoảng cách ngược lại sẽ khiến mối quan hệ giữa hai người tốt đẹp hơn, tuy nhiên không có nghĩa là chúng ta không quan tâm, không hề chú ý tới bất kỳ điều gì đối phương làm. Chúng ta cần can ngăn khi những người chúng ta yêu thương đi sai đường. Hãy chỉ ra tại sao đối phương không nên đi theo con đường ấy, còn lựa chọn cuối cùng là nhiệm vụ của đối phương. Dù đối phương có quyết định như thế nào, chúng ta vẫn sẽ đồng hành bên cạnh, đây mới là ý nghĩa chân chính của hành động giữ khoảng cách. Khiến cho cả mình và đối phương tôn trọng nhau hơn, đây mới là giữ khoảng cách. Vậy nên hãy dũng cảm dù đớn đau. Chúng ta hãy cùng nhau làm quen với việc giữ khoảng cách.

Kể từ bây giờ, bạn và đối phương hãy đứng ở một khoảng cách nhất định. Khoảng cách giữa hai người không chỉ giúp đôi bên tự do, mà còn khiến chúng ta nhớ về nhau. Một mình cũng hạnh phúc, ở cùng nhau cũng hạnh phúc. Còn gì tốt hơn thế nữa.

—————

Trích từ cuốn ĐỦ GẦN MÀ KHÔNG ĐAU ĐỚN, ĐỦ XA MÀ KHÔNG CÔ ĐƠN- Cuốn sách giúp chữa lành tổn thương trong các mối quan hệ.

Tác giả:

Chuyên gia tâm lý học Hyenam Kim: Có kinh nghiệm làm việc 12 năm tại Viện sức khỏe tâm thần Quốc gia. Từng là giáo sư thỉnh giảng tại nhiều trường đại học danh tiếng, sau này trở thành viện trưởng của bệnh việc thần kinh do chính và thành lập. Năm 2006, bà nhận được giải thưởng học thuật từ Hội Tâm lý học Hàn Quốc.

Post Views: 1,086

Leave a Reply Cancel reply