Mùa thu không về bằng một cơn gió lạnh. Mùa thu về bằng màu quả chín. Có những năm tháng, người ta mải miết đi tìm một loài hoa thật quý, một dáng cây thật lạ để đặt vào góc vườn.
Rồi đi hết một vòng đời, mới nhận ra, thứ làm cho một khu vườn trở nên có hồn, có ký ức, lại chính là một cây cho quả ngọt. Cây cảnh cho quả này không chỉ cho bóng mát, cho trái thơm, mà còn cho người ta một chốn để đi về trong tâm tưởng.
Mùa thu này, có ba cái tên được người yêu cây cảnh nhắc đi nhắc lại, săn lùng từ vườn ươm ra đến những phiên chợ cây cảnh cuối tuần.
Không phải vì chúng hiếm, mà vì chúng mang trong mình một vẻ đẹp vừa rực rỡ vừa trầm mặc, vừa là quả, vừa là hoa, vừa là cả một miền ký ức: cây hồng ăn quả, cây thị và cây lựu.

1. Cây cảnh: Hồng ăn quả – Ngọn đèn lồng đỏ treo sự bình an trước hiên nhà
Hình ảnh một cây hồng già, lặng lẽ đứng ở góc sân là hình ảnh mà nhiều người cảm thấy xúc động và trân trọng nhất khi trông ngóng về quê nhà
Cây hồng (Diospyros kaki), thuộc chi Thị (Diospyros), là loài cây thân gỗ lâu năm có gốc gác từ miền Đông Á.
Cây cảnh có thể sống đến vài trăm năm, thân xù xì, mốc thếch theo năm tháng, nhưng sức sống thì bền bỉ lạ kỳ. Người ta trồng hồng không chỉ để ăn quả, mà còn để trồng một sự an yên.
Xuân sang, hồng đẹp một cách dịu dàng và kín tiếng. Từ những cành khẳng khiu tưởng như đã ngủ quên sau đông, những búp non xanh mướt nhú lên, e ấp.

Lá hồng non mỏng, mềm, xanh như vừa được gột rửa. Cây cảnh không vội vàng khoe sắc, chỉ lặng lẽ bén rễ, tắm mình trong nắng mưa.
Hè về, hồng xòe tán. Tán lá sum suê, xanh thẫm, tạo thành một vòm mát rượi. Đó là nơi bà kê chiếc chõng tre cho cháu ngủ trưa, là nơi cha treo chiếc võng đọc báo, là nơi cả nhà quây quần tránh cái nắng oi ả. Bóng mát của cây hồng là bóng mát hiền lành.
Rồi thu chạm ngõ. Và đó là lúc cây hồng rực rỡ nhất trong đời mình. Gió heo may về, lá xanh ngọc bích ngả dần sang vàng mơ.
Trên những cành cây, những quả hồng từ màu xanh chát chuyển sang vàng ươm, rồi đỏ dần lên như được mặt trời rót mật. Quả tròn trịa, căng mọng, nặng trĩu khiến cành cây oằn xuống.

Nhìn từ xa, cả cây như được treo hàng trăm chiếc đèn lồng đỏ nhỏ xíu, lấp lánh. Cái sân gạch vốn trầm mặc, ảm đạm bỗng chốc bừng sáng, ấm áp và sống động lạ thường.
Quả hồng chín mềm, vỏ mỏng tang. Chỉ cần khẽ bóc, phần thịt bên trong đã ứa mật, trong veo, ngọt thanh mà không hề ngấy, tan chảy nơi đầu lưỡi. Vị ngọt của hồng là vị ngọt của nắng thu đã được ủ chín.
Ăn tươi đã ngon, đem sấy thành hồng dẻo lại càng quí, miếng hồng mềm mại, dẻo thơm, là thức quà chiều cho lũ trẻ, là món nhâm nhi cho người già bên ấm trà.
Ý nghĩa phong thủy của cây hồng
Trong phong thủy, cây hồng là một trong những cây cảnh cao cấp bậc nhất cho biệt thự và sân vườn.

Theo người xưa, một cây hồng sai trĩu quả đỏ trong vườn mang ý nghĩa “vạn sự như ý”, “sự sự cát tường”.
Màu đỏ của quả hồng là màu của hỏa, của may mắn, của tài lộc, xua đi những điều không may. Trồng một cây hồng ở sân trước, nơi có nhiều ánh sáng, là trồng một lời cầu chúc cho gia đình quanh năm bình an, con cháu sum vầy, phúc lộc đầy nhà.
Cây cảnh càng lâu năm, gốc càng cổ thụ, quả càng sai, thì phúc khí càng dày. Trồng hồng trong vườn, là trồng một người bạn trầm ổn.
Năm này qua năm khác, cây cảnh này vẫn ở đó, cho bóng mát và cho niềm tin rằng, dù cuộc đời có đổi thay thế nào, vẫn sẽ có một mùa quả đỏ trở về.

2. Cây ảnh: Thị – Mùi hương cổ tích và của những tháng năm không thể quên
Nếu cây hồng là màu của thịnh vượng, thì cây thị là mùi hương của ký ức. Diospyros decandra – cây thị thơm, loài cây nhiệt đới thuộc họ Thị, đã đi vào tâm thức người Việt không phải bằng sự rực rỡ, mà bằng một câu chuyện cổ tích.
Ai trong chúng ta mà chưa từng nghe bà kể chuyện Tấm chui ra từ quả thị? Bởi vậy, trong vườn nhà có một cây thị, là có cả một miền cổ tích cho con cháu.
Cây thị dáng cao, tán tròn, lá xanh quanh năm. Thị lớn chậm, mười mấy năm mới bắt đầu cho trái bói. Nhưng một khi đã ra hoa kết trái, cây sẽ gắn bó với gia đình như một người thân.
Hoa thị nhỏ xíu, trắng ngà, nấp sau kẽ lá, hương thơm không nồng nàn mà thoang thoảng, tinh khiết.

Đến cuối hè đầu thu, thị bắt đầu chín. Quả thị tròn dẹt, khi xanh màu xanh ngọc, khi chín vàng ươm như mặt trăng rằm tháng tám. Điều kỳ diệu nhất của thị không nằm ở vị, mà nằm ở hương.
Một quả thị chín có thể thơm cả một gian nhà. Mùi thơm của thị không gắt, nó ngọt ngào, mộc mạc, vấn vít, khiến người ta nhớ đến mùi tóc của bà, mùi chiếc gối bông phơi nắng, mùi của những buổi trưa hè yên ả.
Ngày xưa, bà thường hái vài quả thị, đặt lên đĩa sứ trắng trên ban thờ, rồi lại đặt một quả vào túi vải cho cháu gái mang đi học.

Cả lớp học thoang thoảng mùi thị, cả tuổi thơ thơm mùi thị. Thị không ăn nhiều, chỉ bổ ra nhấm nháp chút thịt vàng mềm, chát nhẹ nơi đầu lưỡi rồi ngọt hậu, nhưng chủ yếu người ta nâng niu thị để ngửi, để ngắm, để nhớ.
Cành thị trĩu quả vàng, năm nay trở thành “hoa” được các cô gái Hà Nội săn lùng. Một bình gốm nâu cắm vài cành thị, đặt ở góc phòng, vừa là trang trí, vừa là máy khuếch tán hương thơm tự nhiên. Nhìn những đốm vàng tròn xoe đung đưa trên cành, lòng người tự nhiên mềm lại.
Ý nghĩa phong thủy của cây thị
Về phong thủy, cây thị là cây của sự gìn giữ và nhân hậu. Thị gắn với hình ảnh người phụ nữ Việt tần tảo, phúc hậu, với chữ Tâm trong sáng như cô Tấm.

Trồng cây thị trong vườn, ở góc vườn phía sau nhà, nơi yên tĩnh, được cho là sẽ mang lại sự bình yên, giữ nếp nhà, hóa giải những điều thị phi.
Quả thị tròn đầy, màu vàng kim tượng trưng cho sự viên mãn, đủ đầy. Hương thị thơm thanh khiết được tin là có thể thanh lọc không gian, mang lại năng lượng an lành, giúp tâm trí con người trở nên tĩnh tại.
Đó là thứ phong thủy không phô trương, không cầu kỳ, mà thấm đẫm tình người.
Trồng một cây thị, là trồng lại tuổi thơ. Để mỗi mùa thu về, ta lại được hít hà mùi hương của bà, của mẹ, của những ngày tháng chưa từng biết buồn.

3. Cây cảnh: Lựu – Đốm lửa son và lời chúc trăm con nghìn cháu
Nếu vườn đã có sự trầm ổn của hồng và sự hoài niệm của thị, thì phải có thêm một cây lựu để vườn có tiếng cười.
Cây lựu – Punica granatum – hay còn gọi là thạch lựu, có nguồn gốc từ Tây Nam Á. Cây thân gỗ nhỏ, cao trung bình 5-8 mét, dáng dấp mảnh mai nhưng vô cùng dẻo dai. Thân cây có phần gai góc, lá nhỏ xanh bóng.
Nhưng đến mùa hoa, cả cây bừng lên như một đốm lửa. Hoa lựu đỏ son, cánh mỏng như giấy lụa, rực rỡ và kiêu hãnh.
Rồi hoa rụng, kết thành những quả lựu tròn xinh. Quả lựu non xanh pha chút hồng, lớn dần căng mọng, vỏ chuyển sang đỏ au, nứt ra để lộ những hạt ngọc bên trong.

Tách một quả lựu chín, hàng trăm hạt mọng nước, trong veo như thạch anh hồng xếp chồng lên nhau, ngọt lịm và thanh mát. Lũ trẻ con đứa nào cũng mê mẩn.
Cành lựu cắm bình đẹp một cách đặc biệt. Một cành lựu dáng bonsai, lá xanh thẫm, điểm vài quả đỏ lúc lỉu và vài bông hoa còn sót, cắm trong bình gốm trắng, mang vẻ đẹp trù phú, sung túc, vừa cổ điển lại vừa rất nghệ thuật. Nó là biểu tượng của mùa màng bội thu.
Ý nghĩa phong thủy của cây lựu
Trong phong thủy, không có cây nào mang ý nghĩa sum vầy, con đàn cháu đống rõ ràng như cây lựu. Một quả lựu chứa hàng trăm hạt, nên từ ngàn đời nay, lựu tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở, đông con nhiều phúc.

Người ta thường trồng lựu trước sân, gần hiên nhà để cầu chúc gia đình hạnh phúc, con cháu đề huề, tình cảm vợ chồng gắn kết son sắt.
Màu đỏ của hoa và quả lựu thuộc hành Hỏa, mang năng lượng dương mạnh mẽ, giúp thu hút tài lộc, may mắn và xua đuổi tà khí.
Nhiều gia đình trẻ ngày nay chọn trồng lựu hạnh – giống lựu cho hoa đỏ rực quanh năm, như một lời chúc cho hôn nhân luôn nồng thắm.
Giá trị của cây cảnh này trong khu vườn hiện đại còn là giá trị của sự sống động. Cây nhỏ gọn, dễ tạo dáng, hợp với cả vườn đất rộng lẫn ban công chung cư.
Đặt một cây lựu ở ban công hướng nắng, mỗi sáng thức dậy thấy những nụ hoa đỏ hé nở, thấy chim chóc về ríu rít quanh quả chín, tự nhiên thấy đời sống có thêm nhiều hy vọng.

Cuối cùng, một khu vườn đẹp không phải là khu vườn có nhiều cây đắt tiền nhất. Một khu vườn đẹp là khu vườn có một cây hồng để ta ngóng đợi sự viên mãn, có một cây thị để ta nhớ về cội nguồn, và có một cây lựu để ta mỉm cười với tương lai.
Ba loài cây ấy, cho quả ngọt để nuôi dưỡng thân thể, cho hương thơm để vỗ về tâm hồn, và cho bóng mát để lưu giữ ký ức của cả một gia đình.
Những cây cảnh này lớn lên cùng chúng ta, già đi cùng chúng ta, và lặng lẽ chứng kiến những đứa trẻ lớn lên, những người già an yên.
Trồng một cây cho quả ngọt trong vườn, suy cho cùng, là trồng một miền thương nhớ, để dù đi đâu xa, mỗi độ thu về, ta vẫn nhớ mình còn có một chốn để trở về, nơi có những chùm đèn lồng đỏ, những quả trăng vàng thơm và những đốm lửa son đang đợi.