Thời tiết lạnh có thực sự khiến con người dễ ốm hơn?

Số ca mắc cúm gia tăng nhanh vào mùa đông, cùng với các đợt không khí lạnh kỷ lục xuất hiện, nhiều người cho rằng chính thời tiết lạnh là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu (Mỹ) cho thấy, vấn đề không đơn giản như vậy.

Bản thân nhiệt độ thấp không trực tiếp gây nhiễm trùng, song không khí lạnh lại góp phần quan trọng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Thời tiết lạnh tác động đồng thời đến nhiều yếu tố sinh học, môi trường và thói quen sinh hoạt xã hội, từ đó làm gia tăng các bệnh về đường hô hấp.

Theo các nghiên cứu tại Mỹ, một trong những lý do khiến con người dễ bị sổ mũi và cảm cúm vào mùa đông là do virus có thể tồn tại lâu hơn và duy trì khả năng lây nhiễm tốt hơn trong điều kiện lạnh và khô. Những tác nhân gây bệnh phổ biến như virus cúm hay rhinovirus lây lan chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp và dễ dàng truyền từ người sang người.

Không khí khô hanh vào mùa đông còn khiến các giọt nhỏ li ti từ ho hoặc hắt hơi nhanh chóng bay hơi, tạo thành các hạt siêu nhỏ có thể lơ lửng lâu trong không khí, làm tăng nguy cơ bị hít phải. Bên cạnh đó, môi trường khô lạnh còn làm khô niêm mạc mũi và họng, khiến lượng dịch nhầy suy giảm. Dù gây khó chịu, dịch nhầy lại đóng vai trò quan trọng trong việc giữ lại và đào thải virus ra khỏi đường hô hấp.

Hệ thống miễn dịch của cơ thể cũng chịu ảnh hưởng khi tiếp xúc với không khí lạnh. Việc hít thở không khí lạnh có thể gây co mạch, làm thu hẹp các mạch máu và giảm lưu lượng máu đến đường hô hấp. Điều này khiến phản ứng miễn dịch suy yếu, làm giảm khả năng phát hiện và tiêu diệt virus ngay từ sớm.

Ngoài ra, vào mùa đông, con người có xu hướng sinh hoạt trong nhà nhiều hơn và thường xuyên tiếp xúc gần với người khác. Không gian kín, đông người tạo điều kiện để virus tích tụ và lây lan dễ dàng hơn. Cùng với đó, việc thiếu hụt vitamin D, do ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời cũng ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng miễn dịch.

Các nghiên cứu cũng cho thấy, những người mắc bệnh hô hấp mạn tính như hen suyễn thường có triệu chứng nặng hơn khi thời tiết trở lạnh.

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc ra ngoài trời lạnh, không mặc đủ ấm hay ngủ trong phòng lạnh không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh. Đây là sự kết hợp của nhiều yếu tố môi trường và sinh lý khiến cơ thể dễ bị virus tấn công hơn trong mùa đông.

Đọc thêm