Tại sao lại gọi là pate Cột Đèn, pate Cột Đèn sản xuất ở Hải Phòng hay Hạ Long?

Từ một món ăn đường phố gắn với ký ức của người Hải Phòng, pate Cột Đèn bỗng trở thành chủ đề được nhắc tới nhiều trên mạng xã hội.

Nguồn gốc tên gọi pate Cột Đèn

Pate vốn là món ăn có xuất xứ từ Pháp, theo chân người Pháp vào Việt Nam trong thời kỳ thuộc địa. Trải qua thời gian, người Việt đã điều chỉnh cách chế biến để phù hợp khẩu vị bản địa. Ở Hải Phòng, pate không chỉ là món ăn quen thuộc mà còn được nâng tầm thành một “đặc sản ký ức”, gắn với những con phố và địa danh rất riêng.

Tên gọi “pate Cột Đèn” thực chất bắt nguồn từ chợ Cột Đèn, khu vực nay thuộc phố Chùa Hàng (quận Lê Chân cũ). Đây từng là nơi buôn bán pate nhộn nhịp và nổi tiếng bậc nhất Hải Phòng. Trong số nhiều hàng quán, quầy pate nằm đối diện số 1 Chùa Hàng được người dân nhắc đến nhiều nhất, lâu dần cái tên “pate Cột Đèn” trở thành cách gọi quen miệng, dùng để chỉ riêng hương vị pate ở khu vực này.

Trên thực tế, nơi chế biến pate không nằm ngay tại phố Chùa Hàng mà ở cách đó khoảng 3km, trên đường Hoàng Minh Thảo. Ban ngày, khách muốn mua thường phải gọi điện đặt trước và nhận hàng tại số 1 Chùa Hàng, rất hiếm người được tận mắt thấy khu bếp. Chính sự “nửa kín nửa hở” ấy lại càng làm món ăn thêm phần hấp dẫn.

Điểm đặc biệt của pate Cột Đèn nằm ở cách xử lý mỡ. Thay vì xay nhuyễn mỡ cùng gan và thịt, người làm thái mỡ thành sợi dài, lót một lớp mỏng dưới đáy nồi rồi đem hầm suốt khoảng 6 tiếng. Phần mỡ tan ra vừa đủ để giữ cho pate mềm, béo nhưng không ngấy. Khi úp ngược nồi, lớp mỡ còn lại mỏng, trong, gần như hòa cùng màu pate – chi tiết nhỏ nhưng làm nên khác biệt lớn về hương vị.

Quán pate Cột Đèn “chính gốc” không biển hiệu lớn, không mở cả ngày, thường chỉ bán từ khoảng 19h đến 2-3h sáng. Một chiếc bánh mì pate có giá khoảng 15.000 đồng; bánh bao pate khoảng 25.000 đồng; pate bán riêng theo hộp 0,5kg khoảng 110.000 đồng. Ở Hà Nội hay nhiều tỉnh thành khác, không khó để bắt gặp biển hiệu “bánh mì pate Cột Đèn Hải Phòng”, nhưng để nếm đúng hương vị nguyên bản, người sành ăn vẫn tìm về Hải Phòng.

Thực hư chuyện “pate Cột Đèn” bị tẩy chay: Cần phân biệt rõ

Trên mạng xã hội xuất hiện thông tin người tiêu dùng quay lưng với “pate Cột Đèn”, khiến không ít người hiểu lầm rằng món pate truyền thống ở Chùa Hàng đang gặp vấn đề. Thực tế, làn sóng tẩy chay không nhắm vào pate Cột Đèn thủ công, mà liên quan đến sản phẩm pate Cột Đèn Hải Phòng đóng hộp do Công ty CP Đồ hộp Hạ Long sản xuất.

Nguyên nhân xuất phát từ vụ việc cơ quan điều tra phát hiện hơn 120 tấn thịt heo nhiễm dịch tả heo châu Phi tại kho của doanh nghiệp này. Đáng chú ý, trong danh mục sản phẩm của công ty có pate Cột Đèn Hải Phòng dạng đồ hộp – mặt hàng từng bán rất chạy trên các sàn thương mại điện tử, siêu thị, đặc biệt trong giai đoạn người dân có xu hướng tích trữ thực phẩm.

Sản phẩm pate Cột Đèn Hải Phòng đóng hộp do Công ty CP Đồ hộp Hạ Long sản xuất

Sau khi thông tin bị phanh phui, tâm lý lo ngại lan rộng. Nhiều người bày tỏ nghi ngờ về khả năng đã sử dụng phải sản phẩm liên quan đến nguồn thịt nhiễm bệnh, trong khi các lô hàng cụ thể vẫn đang được cơ quan chức năng làm rõ. Không ít người thậm chí chủ động bỏ đi những hộp pate còn lại vì không dám tiếp tục dùng.

Halong Canfoco được thành lập từ năm 1957 tại Hải Phòng, từng đưa ra thị trường nhiều dòng sản phẩm cá, thịt, xúc xích tiệt trùng, chả giò… và xuất khẩu sang nhiều khu vực trên thế giới. Doanh nghiệp này cũng từng nhận các danh hiệu như Top 50 Thương hiệu mạnh ASEAN 2024, Hàng Việt Nam Chất lượng cao 2024. Theo báo cáo tài chính quý III/2025, doanh thu đạt 179,6 tỷ đồng, giảm 11% so với cùng kỳ.

Tuy cả 2 sản phẩm đều sản xuất ở Hải Phòng nhưng cần tách bạch rõ ràng: pate Cột Đèn truyền thống, món ăn thủ công gắn với phố Chùa Hàng hoàn toàn khác với pate Cột Đèn Hải Phòng đóng hộp của doanh nghiệp. Việc đánh đồng hai khái niệm không chỉ gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng, mà còn ảnh hưởng đến một đặc sản lâu đời của đất Cảng, vốn tồn tại chủ yếu nhờ uy tín truyền miệng và hương vị được giữ gìn qua nhiều thế hệ.

Đọc thêm