Hội chứng sợ Tết ở người trẻ với loạt câu hỏi: Bao giờ lấy chồng, lương bao nhiêu?

Tết luôn được gắn với những mỹ từ như sum vầy, đoàn viên, khởi đầu mới. Thế nhưng, theo thạc sĩ Tâm lý lâm sàng Hoàng Quốc Lân, phía sau không khí rộn ràng ấy, với không ít người đặc biệt là giới trẻ Tết lại trở thành giai đoạn cảm xúc “quá tải”, khi niềm vui bị pha trộn bởi áp lực vô hình.

Hội chứng sợ Tết ở người trẻ

Theo thạc sĩ Tâm lý lâm sàng Hoàng Quốc Lân – Thành viên Hội Tâm lý trị liệu Việt Nam, Tết là thời điểm nhiều cảm xúc bị dồn nén suốt cả năm có xu hướng “trỗi dậy” cùng lúc. Nghe thì vui, nhưng Tết thực ra là giai đoạn rất nhạy cảm về mặt tâm lý.

Những năm gần đây, khái niệm detox cảm xúc được giới trẻ nhắc tới ngày càng nhiều, như một cách “dọn dẹp bên trong” sau những chuỗi ngày căng thẳng.

Thạc sĩ Lân từng tư vấn tâm lý cho một cô gái 28 tuổi, bị chẩn đoán có dấu hiệu của rối loạn stress cấp tính (Acute Stress Disorder) mỗi khi Tết đến gần. Nguyên nhân là những câu hỏi mang tính “sát thương” về chuyện chồng con, lương bao nhiêu?.

Mỗi khi nghe đến đây, cơ thể cô gái này phản ứng rất dữ dội. “Cứ nghe ai nhắc đến từ “mai mối” hay “lấy chồng”, cô ấy lại đau đầu dữ dội và trào ngược dạ dày. Đặc biệt, nhiều bạn trẻ đang mắc hội chứng sợ Tết”, thạc sĩ Lân cho hay.

Thạc sĩ Lân cho biết, không khó để bắt gặp những chia sẻ rất đời thường của người trẻ: “Đầu óc em đầy dung lượng rồi, cho em xóa bớt drama để thở”. Hay những thói quen giản dị nhưng hiệu quả như viết nhật ký, mỗi tối ghi ra những điều khiến mình buồn, để sáng hôm sau thức dậy với cảm giác nhẹ nhõm hơn.

Ở góc độ tâm lý học, detox cảm xúc là quá trình nhận diện – xử lý – giải phóng những cảm xúc bị mắc kẹt, thay vì kìm nén hay phớt lờ. Cảm xúc không biến mất chỉ vì mình không nhìn vào nó. Ngược lại, càng ép xuống, nó càng âm ỉ và có thể bùng lên vào lúc mình yếu nhất.

Theo chuyên gia tâm lý Hoàng Quốc Lân, nhiều người nhầm lẫn detox cảm xúc với việc cố gắng quên đi hoặc làm ngơ những cảm xúc tiêu cực. Thực chất, đó là hai cách hoàn toàn khác nhau. Các nghiên cứu tâm lý cho thấy, việc kìm nén cảm xúc kéo dài làm gia tăng stress, giảm cảm giác hạnh phúc và ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe tinh thần.

Detox cảm xúc, ngược lại, bắt đầu từ việc thừa nhận cảm xúc, gọi tên chúng và lựa chọn cách xử lý an toàn: viết ra giấy, trò chuyện với người đáng tin cậy, thực hành thở – thiền, hoặc thay đổi góc nhìn để cảm xúc “nhẹ lại”. Nhiều nghiên cứu ở thanh thiếu niên cho thấy, khi biết điều hòa cảm xúc đúng cách, nguy cơ lo âu và trầm cảm giảm đáng kể.

“Bao giờ lấy chồng? Lương bao nhiêu?” không đáng sợ bằng cách diễn giải chúng trong đầu

Theo thạc sĩ Tâm lý lâm sàng Hoàng Quốc Lân, gánh nặng lớn nhất của Tết không nằm ở mâm cỗ hay nhà cửa mà ở những kỳ vọng quá cao chúng ta tự đặt lên mình. Khi luôn muốn xuất hiện hoàn hảo, vui vẻ, thành đạt, đủ đầy, não bộ dễ rơi vào trạng thái căng thẳng và so sánh.

Chuyên gia cũng cho rằng áp lực từ những câu hỏi như “Bao giờ lấy chồng?”, “Lương bao nhiêu?”… thực chất không đáng sợ bằng cách ta diễn giải chúng trong đầu. Khi tách câu hỏi khỏi giá trị bản thân và tin vào hành trình của chính mình, sự bình thản sẽ đến tự nhiên hơn.

“Khi tâm mình chưa sẵn sàng, chỉ một câu hỏi cũng đủ tạo áp lực lớn”, thạc sĩ Lân nói. Detox cảm xúc giúp mỗi người nhận ra cảm giác thật của mình trước khi phản ứng. Thay vì cáu gắt, cãi lại hoặc bỏ đi, việc hiểu rằng “à, mình đang bối rối” hay “mình đang bị chạm tự ái” sẽ giúp phản ứng chậm lại và bình tĩnh hơn.

Đây là một kỹ năng điều hòa cảm xúc quan trọng, đặc biệt ở lứa tuổi vị thành niên và người trẻ, đã được nhiều nghiên cứu chứng minh có lợi cho sức khỏe tâm thần cũng như các mối quan hệ gia đình.

Khi nền cảm xúc ổn định, việc đặt ranh giới cũng trở nên dễ dàng hơn, chẳng hạn như nhẹ nhàng nói: “Con chưa muốn nói nhiều về chuyện này, mình đổi chủ đề nhé”. Hoặc đôi khi chỉ cần một câu đùa khéo cũng đủ để không khí bớt căng thẳng.

Ngoài ra, theo chuyên gia, việc duy trì những hoạt động gia đình mang tính kết nối – như cùng ăn bữa cơm truyền thống, chụp ảnh đầu năm, đi chùa hay đơn giản là ngồi lại trò chuyện không áp lực có thể tạo ra cảm xúc tích cực, giúp những va chạm nhỏ trong Tết trở nên dễ chịu hơn rất nhiều.

“Tết không phải cuộc thi thành tích. Đó là dịp để “detox cảm xúc”, để thừa nhận mình mệt thì nghỉ, quá tải thì từ chối, buồn thì tìm người an toàn để chia sẻ. Một cái Tết đủ đầy nhất không phải là hoàn hảo trong mắt người khác mà là nhẹ lòng trong chính mình.

Tết không phải là cuộc thi để chứng minh mình đã làm được bao nhiêu điều. Chỉ cần bạn không bỏ quên cảm xúc của chính mình, biết nghỉ khi mệt và mỉm cười khi đủ đầy – thế là đã có một mùa xuân thật sự an yên. Chỉ cần bạn được là chính mình, Tết đã đủ tròn đầy”, thạc sĩ Hoàng Quốc Lân chia sẻ thêm.

Đọc thêm