Thứ ba, ngày 06/01/2026 19:00 GMT+7
Gia đình 5 đời danh gia vọng tộc, quyền thế bậc nhất Việt Nam: Nhắc đến tên vị giáo sư này ai cũng kính nể
Tào Nga Thứ ba, ngày 06/01/2026 19:00 GMT+7
Sinh ra trong gia đình danh gia vọng tộc, Giáo sư Hồ Đắc Di được nhắc đến với những đóng góp lớn lao cho nền khoa học, giáo dục nước nhà. Chỉ cần đọc tên ông, giới chuyên môn và nhiều thế hệ học trò đều dành sự kính trọng, nể phục.
GS. Hồ Đắc Di – Người đặt nền móng cho giáo dục ngành Y
Giáo sư Hồ Đắc Di sinh ngày 11/5/1900 tại Hà Tĩnh, quê gốc ở làng An Truyền, xã Phú An, huyện Phú Vang, Thừa Thiên – Huế. Ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình danh gia vọng tộc, quyền thế ở cố đô Huế, chịu ảnh hưởng sâu sắc của Nho học. Tuy nhiên, ngay từ nhỏ, Giáo sư Hồ Đắc Di đã được gia đình định hướng theo con đường Tây học. Trong bối cảnh giao lưu, tiếp biến văn hóa Đông – Tây diễn ra mạnh mẽ đầu thế kỷ 20, đây là lựa chọn phù hợp với thời cuộc, mở ra nhiều cơ hội học tập và phát triển.
Ông được gửi ra Hà Nội theo học tại Trường Lycée Albert Sarraut, sau đó du học Pháp từ năm 1918 đến năm 1930. Sau khi hoàn thành chương trình trung học tại Bordeaux, ông theo học Khoa Y, Trường Đại học Tổng hợp Paris và được công nhận là bác sĩ nội trú ngành phẫu thuật.
Sau hơn mười năm học tập ở nước ngoài, Giáo sư Hồ Đắc Di trở về nước với mong muốn đem tri thức phục vụ nhân dân. Tuy nhiên, trong bối cảnh chính quyền thực dân Pháp siết chặt các hoạt động chính trị, tư tưởng sau phong trào Xô Viết – Nghệ Tĩnh, ông làm việc tại Huế với tư cách bác sĩ thực tập và phải chịu nhiều định kiến, khinh miệt từ phía người Pháp, trước khi được điều chuyển vào công tác tại Quy Nhơn.
Năm 1932, Hồ Đắc Di được mời ra công tác tại Trường Đại học Y và Bệnh viện Phủ Doãn. Tại đây, ông kiên trì đấu tranh đòi quyền hành nghề giải phẫu và trở thành người Việt Nam đầu tiên được chính quyền thực dân Pháp cho phép làm bác sĩ phẫu thuật.
Trong và sau Cách mạng Tháng Tám, dưới ảnh hưởng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, cùng nền tảng văn hóa truyền thống và tinh thần yêu nước sâu sắc, nhiều trí thức tiêu biểu như Giáo sư Hồ Đắc Di đã sẵn sàng dấn thân vào sự nghiệp cách mạng và kháng chiến. Đóng góp của đội ngũ trí thức này được ghi nhận xứng đáng khi họ được giao đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong Chính phủ và bộ máy quản lý ở các ngành, các cấp.
Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, bác sĩ Hồ Đắc Di được Chính phủ giao nhiều trọng trách như: Tổng Thanh tra Y tế, Tổng Giám đốc Đại học vụ, Giám đốc Bệnh viện Đồn Thủy.
Những năm tháng ở Việt Bắc là quãng thời gian đầy gian khó. Tuy nhiên, với quyết tâm và lòng yêu nước trong sáng, Giáo sư Hồ Đắc Di cùng với học trò là Giáo sư Tôn Thất Tùng đã trở thành linh hồn của Trường Đại học Y, đào tạo nhiều cán bộ y tế phục vụ trực tiếp cho kháng chiến, góp phần vào thắng lợi của dân tộc năm 1954.
Ngày 6/10/1947, Trường Đại học Y khai giảng khóa đầu tiên tại Chiêm Hóa, Tuyên Quang, với 2 giáo sư và 11 sinh viên, chương trình giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Việt. Giáo sư Hồ Đắc Di được cử làm Hiệu trưởng đầu tiên của Trường. Ông được cử giữ chức Hiệu trưởng đầu tiên của Trường cho đến khi nghỉ hưu năm 1973. Ngôi trường không chỉ là nơi đào tạo cán bộ phục vụ trực tiếp cho kháng chiến và tương lai đất nước, mà còn là cái nôi khơi dậy, cổ vũ tinh thần yêu nước của thanh niên, trí thức trẻ.
Trong sự nghiệp khoa học, Giáo sư Hồ Đắc Di có nhiều công trình nghiên cứu tiêu biểu như: điều trị các biến chứng viêm phúc mạc do thương hàn bằng phương pháp phẫu thuật hiện đại; bài luận phân tích thống kê phẫu thuật viết cùng Giáo sư Huard, đăng trên Y học Viễn Đông (Paris); nghiên cứu về thủng túi mật hiếm gặp đăng trên Tạp chí Viện Hàn lâm Phẫu thuật năm 1937; nghiên cứu viêm phúc mạc do thủng ruột trong thương hàn đăng năm 1939; công trình mổ lấy thai nhi đăng trên Tạp chí Y học Hải ngoại (Pháp); các nghiên cứu về sốc do chấn thương, phẫu thuật điều trị viêm phúc mạc và loét dạ dày – tá tràng ở Bắc Kỳ (1944).
Bên cạnh đó, ông là đại biểu Quốc hội từ khóa II đến khóa V, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội các khóa II, III, IV; từng giữ các chức vụ như Giám đốc Vụ Đại học và Trung học chuyên nghiệp, Ủy viên Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam…
Sau nhiều năm cống hiến cho nền y học nước nhà, Giáo sư Hồ Đắc Di qua đời ngày 25/6/1984 tại Hà Nội, hưởng thọ 84 tuổi. Để tưởng nhớ và tôn vinh ông, Hà Nội đã đặt tên ông cho một con phố – phố Hồ Đắc Di – nối liền với các phố Tôn Thất Tùng, Phạm Ngọc Thạch và Đặng Văn Ngữ, những tên tuổi tiêu biểu của nền y học Việt Nam hiện đại.
Một trong những học trò xuất sắc của Giáo sư Hồ Đắc Di là Giáo sư Tôn Thất Tùng. Khi đã trở thành viện sĩ của nhiều viện hàn lâm trên thế giới, Giáo sư Tôn Thất Tùng vẫn nhớ lời thầy dạy: “Khoa học là sự nổi dậy của tư duy. Đã làm khoa học thì phải luôn đặt lại vấn đề. Nếu không, sẽ chẳng còn gì để tìm kiếm và cũng không thể có phát minh”.
Trong hồi ký của GS.NGND Đào Văn Tiến (1920-1995), nguyên Chủ nhiệm Khoa Sinh học, Đại học Tổng hợp Hà Nội, mô tả Giáo sư Hồ Đắc Di là “người thấp, gầy, mặt xương xương, tóc chải lật ít bạc, ria con tằm, cái miệng hóm hỉnh, riêng đôi mắt sáng nhìn ai như xoáy vào lòng người. Bác luôn ăn mặc chỉnh tề, mùa nắng thì sơ mi và xăng đan, mùa rét thì complê đại cán, đi giày bốt tin đen đánh bóng. Bác thuộc loại người có duyên, khi nói chuyện, cặp mắt cười trước cái miệng, nên dễ hấp dẫn người nghe”.
Gia đình danh gia vọng tộc của Giáo sư Hồ Đắc Di
Giáo sư Hồ Đắc Di sinh trưởng trong một gia đình danh gia vọng tộc, có nhiều thế hệ giữ vị trí quan trọng trong triều đình và đời sống học thuật. Ông nội của Giáo sư là cụ Hồ Đắc Tuấn, từng được phong tước Hầu và đỗ Cử nhân khoa thi năm Tự Đức thứ 23. Bà nội là Công nữ Thức Huấn, con gái của Tùng Thiện Vương Miên Thẩm.
Thân phụ của Giáo sư là cụ Hồ Đắc Trung, đỗ Cử nhân, từng làm quan đến các chức vụ quan trọng như Tổng đốc Nam Ngãi, Thượng thư các Bộ Học, Lễ, Công; Đông các Điện Đại học sĩ, sung Cơ mật đại thần. Thân mẫu là bà Châu Thị Ngọc Lương.
Sáu người con trai của cụ Hồ Đắc Trung đều là những trí thức nổi danh, kết tinh truyền thống Nho học và Tây học của gia đình. Trong đó có Cử nhân Nho học Hồ Đắc Khải, từng giữ chức Thượng thư Bộ Hộ dưới triều vua Bảo Đại. Năm người còn lại đều là “ông nghè Tây”, gồm: Tiến sĩ Luật khoa Hồ Đắc Điềm, Tiến sĩ Y khoa Hồ Đắc Di, Tiến sĩ Địa chất Hồ Đắc Liên, Tiến sĩ Dược khoa Hồ Đắc Ân và Tiến sĩ Điều khiển học Hồ Đắc Thứ. Ngoài ra, trong dòng họ còn có bà Ân phi Hồ Thị Chỉ, chính thất của vua Khải Định.
Vợ của Giáo sư Hồ Đắc Di là bà Vi Kim Phú, con gái Tổng đốc Thái Bình Vi Văn Định. Hai ông bà kết hôn năm 1935. Con gái của giáo sư được nhiều người biết đến là bà Hồ Thể Lan, từng giữ chức Vụ trưởng Vụ Báo chí, Bộ Ngoại giao và là phu nhân của cố Phó Thủ tướng Vũ Khoan. Cháu ngoại của Giáo sư Hồ Đắc Di đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng ở Bộ Ngoại giao.
Đọc thêm
Văn hóa – Giải trí
Nghệ sĩ Ưu tú Kim Phương: “Không đặt nặng kỳ vọng doanh thu Nhà hai chủ”
Văn hóa – Giải trí
Trong “Nhà hai chủ”, Nghệ sĩ Ưu tú Kim Phương vào vai bà Bảy, đánh dấu sự kết hợp thú vị giữa nghệ sĩ gạo cội và dàn diễn viên trẻ.
Chia sẻ
Media
Đình Bắc dứt điểm chính xác, ghi bàn mở điểm cho U23 Việt Nam
Media
Từ tình huống Đình Bắc đá phạt góc, Mohammad Taha đã để bóng chạm tay trong vòng cấm. Trọng tài sau khi tham khảo VAR đã cho U23 Việt Nam hưởng phạt đền. Trên chấm 11m, Đình Bắc dứt điểm chính xác mở điểm cho U23 Việt Nam.
Chia sẻ
Nhà nông
Trồng giống ngô bắp căng tròn, đều tăm tắp, nông dân Phú Thọ thu gần 5 triệu đồng/sào
Nhà nông
Khởi đầu vụ đông 2025 không mấy thuận lợi do mưa ngập, nhưng trồng giống ngô nếp mới TBM135 giúp nhiều hộ dân xã Hoàng Cương (Phú Thọ) có một vụ đông bội thu, với mức gần 5 triệu đồng/sào.
Chia sẻ
Xã hội
Xuất hiện băng giá tại đỉnh núi cao 1.931m tại Cao Bằng
Xã hội
Theo thông tin từ lãnh đạo xã Thành Công, hiện tại, đỉnh Phia Oắc, tỉnh Cao Bằng băng giá dày, cùng đó là nhiệt độ dưới âm độ C.
Chia sẻ
Thời sự
Hà Nội kiến nghị dừng tàu hỏa xuyên tâm qua “phố cà phê đường tàu”
Thời sự
Hà Nội đề xuất điều chỉnh chạy tàu, dừng tuyến xuyên tâm qua khu vực “phố cà phê đường tàu”, tạo dư địa bảo tồn cầu Long Biên và phát triển không gian văn hóa – du lịch.
Chia sẻ
Thời sự
Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Phạm Đức Ấn: Phải làm ngay, làm nhanh để tạo đà tăng trưởng
Thời sự
Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026, Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Phạm Đức Ấn yêu cầu các sở, ngành, địa phương phải làm ngay, làm nhanh, hành động quyết liệt từ đầu năm để tạo đà thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hoàn thành các mục tiêu đã đề ra.
Chia sẻ
Đông Tây – Kim Cổ
Ở thời Từ Hi Thái hậu của nhà Thanh, có quy định khắt khe nào liên quan đến Trữ Tú Cung?
Đông Tây – Kim Cổ
Các thái giám, cung nữ phải tuân thủ những quy tắc khắt khe nào khi túc trực ở cung của Từ Hi Thái hậu?
Chia sẻ
Thể thao
2 tuyển thủ U23 Việt Nam đã trở về nước
Thể thao
Trong quá trình tập huấn tại Qatar chuẩn bị cho VCK U23 châu Á 2026 diễn ra tại Ả-rập Xê-út, hai cầu thủ U23 Việt Nam là Bùi Vĩ Hào và Nguyễn Tân không may gặp chấn thương và không thể tiếp tục đồng hành cùng đội tuyển tại giải đấu lần này.
Chia sẻ
Thế giới
Ukraine tấn công lớn, vươn sâu vào Nga, nổ dữ dội rung chuyển nhiều khu vực
Thế giới
Rạng sáng 6/1, nhiều khu vực của Nga đã phát đi cảnh báo không kích do mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV). Các báo cáo trên mạng xã hội cho biết một kho dầu và một nhà máy đã bị tấn công, các vụ nổ dữ dội được báo cáo tại các tỉnh Lipetsk, Penza cũng như Cộng hòa Bashkortostan.
Chia sẻ
Xã hội
Dịp Tết 2026, cả nước cần 31.000 đơn vị máu, hàng ngàn người bệnh chờ cứu
Xã hội
Ngày 11/1 tới, chương trình hiến máu Chủ nhật Đỏ lần thứ XVIII – năm 2026 sẽ chính thức khai mạc tại Đại học Bách khoa Hà Nội.
Chia sẻ
Nhà nông
Vừa mở cửa mua gạo trở lại, nước mua gạo Việt Nam nhiều nhất đã áp dụng cơ chế thuế quan mới về lúa gạo
Nhà nông
Theo bản tin ngành hàng lúa gạo mới nhất của Trung tâm Thông tin và Dịch vụ Nông nghiệp và Môi trường (Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Philippines, đối tác nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, đã chính thức áp dụng một cơ chế thuế quan mới ngay khi mở cửa thị trường trở lại từ ngày 1/1/2026.
Chia sẻ
Thể thao
Tiền vệ U23 Việt Nam: Cao 1m77, thi đấu chuyên nghiệp từ năm 18 tuổi
Thể thao
Tiền vệ cánh Nguyễn Ngọc Mỹ là cầu thủ thuộc biên chế Đông Á Thanh Hoá, hiện đang khoác áo U23 Việt Nam.
Chia sẻ
Kinh tế
Sở hữu VinFast VF 9: Tiết kiệm gần 170 triệu đồng, hưởng đặc quyền “hạng thương gia” và chi phí vận hành “0 đồng”
Kinh tế
Mang đến trải nghiệm “hạng thương gia” cả về vận hành và tiện nghi nhưng mức chi phí sở hữu chỉ bằng một nửa so với xe xăng, là những đánh giá của người dùng và chuyên gia khi nói về VinFast VF 9 – mẫu xe điện đang dẫn đầu phân khúc SUV cỡ E tại Việt Nam.
Chia sẻ
Xã hội
Lao phổi, người đàn ông vẫn giữ thói quen nguy hại này dẫn đến suy kiệt, suy hô hấp nặng
Xã hội
Người đàn ông nhập viện trong tình trạng suy hô hấp nặng, thể trạng suy kiệt kéo dài. Dù được chẩn đoán lao phổi nhưng bỏ điều trị, hút mỗi ngày 1 bao thuốc.
Chia sẻ
Nhà đất
Gia Lai “mở khóa” các dự án FLC của cựu chủ tịch Trịnh Văn Quyết, tổng vốn đầu tư lên hàng nghìn tỷ đồng
Nhà đất
Sau thời gian dài đình trệ, hàng loạt dự án quy mô lớn của Tập đoàn FLC tại Gia Lai đang được địa phương điều chỉnh chủ trương đầu tư, gia hạn tiến độ và yêu cầu tái khởi động, bám sát các mốc triển khai đã cam kết.
Chia sẻ
Pháp luật
Nóng: Công an Hưng Yên triệt phá đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản và đánh bạc quy mô 9.300 tỷ đồng, bắt 35 đối tượng
Pháp luật
Công an tỉnh Hưng Yên vừa triệt phá thành công chuyên án, bắt giữ và khám xét khẩn cấp 35 đối tượng tại nhiều tỉnh, thành khi các đối tượng đang sử dụng công nghệ cao để lừa đảo chiếm đoạt tài sản và tổ chức đánh bạc trực tuyến.
Chia sẻ
Pháp luật
Cựu Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn Nguyễn Văn Hậu khai sai phạm tại sân bay Nha Trang vì “không thể hiểu hết cả 9 luật”
Pháp luật
Thừa nhận Dự án tại sân bay Nha Trang có sai phạm nhưng Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sơn, Nguyễn Văn Hậu lý giải, doanh nghiệp muốn làm nhanh nhưng khi đầu tư gặp đến 9 luật khác nhau và “không thể hiểu hết cả 9”.
Chia sẻ
Chuyển động Sài Gòn
Khởi tố người đàn ông nhậu say, nôn trên xe, đánh tài xế, đá gãy kính xe công nghệ
Chuyển động Sài Gòn
Mâu thuẫn về phí vệ sinh xe do có khách nôn ói, La Thiên Bảo lao vào hành hung tài xế và đá gãy hai kính chiếu hậu của ô tô.
Chia sẻ
Thế giới
Trung Quốc tuyên bố sẵn sàng hợp tác bảo vệ hòa bình và ổn định ở khu vực Mỹ Latinh
Thế giới
Trong bối cảnh các sự kiện ở Venezuela, Trung Quốc sẵn sàng duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực Mỹ Latinh và Caribe cùng với các nước trong khu vực và cộng đồng quốc tế, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết hôm thứ Ba.
Chia sẻ
Thể thao
TRỰC TIẾP U23 Việt Nam vs U23 Jordan (1-0): VAR, penalty và Nguyễn Đình Bắc ghi bàn
Thể thao
Sau khi check VAR, trọng tài xác định bóng chạm tay cầu thủ U23 Jordan trong vòng 16m50 và cho U23 Việt Nam hưởng quả phạt đền. Nguyễn Đình Bắc đã ghi bàn mở tỷ số cho U23 Việt Nam.
Chia sẻ
Chuyển động Sài Gòn
Khởi tố vụ án lừa đảo đầu tư tiền điện tử, hé lộ đường dây đưa người vượt biên trái phép sang Campuchia
Chuyển động Sài Gòn
Giả danh chuyên gia tài chính để dụ dỗ đầu tư qua sàn giao dịch ảo, các đối tượng đã chiếm đoạt hơn 7,4 tỷ đồng của một người phụ nữ tại TP.HCM. Từ vụ án này, cơ quan công an đã làm rõ một đường dây tổ chức vượt biên trái phép sang Campuchia để phục vụ hoạt động tội phạm.
Chia sẻ
Nhà nông
Những sản phẩm OCOP nào của Đắk Lắk được đề xuất nâng hạng sao?
Nhà nông
Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh Đắk Lắk tổ chức hội nghị chấm điểm, xem xét đề xuất nâng hạng sao cho các sản phẩm thuộc Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) năm 2025. Trong đợt này, Hội đồng tiến hành đánh giá 12 sản phẩm của 6 chủ thể đến từ nhiều địa phương, với các nhóm sản phẩm như cà phê, thực phẩm chế biến và nông sản.
Chia sẻ
Thể thao
Thủ môn Cao Văn Bình: “Nam thần sân cỏ” trẻ nhất lịch sử được bắt chính tại V.League khi mới 18 tuổi
Thể thao
Thủ môn Cao Văn Bình góp mặt trong danh sách U23 Việt Nam tham dự VCK U23 châu Á 2025, mang theo kinh nghiệm thi đấu dày dạn ở các cấp độ trẻ cùng phong độ ổn định, hứa hẹn là chốt chặn đáng tin cậy nơi khung gỗ của đội tuyển.
Chia sẻ
Văn hóa – Giải trí
Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế đề xuất tháo dỡ nhà rường “lạ” tại lăng Hoàng hậu Từ Dụ
Văn hóa – Giải trí
Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế đã có báo cáo đề xuất tháo dỡ ngôi nhà rường “lạ” được xây dựng trong khu vực bảo vệ I lăng Hoàng hậu Từ Dụ.
Chia sẻ
Xã hội
Cô gái New York bị chỉ trích “bệnh công chúa” vì 7 yêu sách hẹn hò khắt khe
Xã hội
Việc tìm kiếm một nửa phù hợp tại các đô thị lớn chưa bao giờ là điều dễ dàng và New York (Mỹ) cũng không ngoại lệ.
Chia sẻ
Thể thao
Xem trực tiếp U23 Việt Nam vs U23 Jordan trên kênh nào?
Thể thao
Ngoài TV360, HTV, VTV5, VTV Cần Thơ và ứng dụng VTVgo cũng là những kênh sẽ phát sóng trực tiếp trận U23 Việt Nam vs U23 Jordan vào lúc 18h30 tối nay.
Chia sẻ
Kinh tế
Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhận diện thách thức năm 2026
Kinh tế
Áp lực điều hành chính sách tài chính, đặc biệt là việc huy động vốn đầu tư xã hội đạt 40% GDP để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, đồng thời duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, là một bài toán không dễ giải quyết đối với Ngành Tài chính năm 2026.
Chia sẻ
Thế giới
“Thời kỳ yếu đuối đã chấm dứt”: Mỹ thẳng thừng tuyên bố Tây Bán cầu là “vùng ảnh hưởng” của Washington
Thế giới
Washington thẳng thừng tuyên bố Tây Bán cầu là “vùng ảnh hưởng” của mình. Thông tin này được Bộ Ngoại giao Mỹ đăng tải trên mạng xã hội X, theo hãng tin Ukrinform.
Chia sẻ
Thể thao
Tin chiều 6/1: U23 Việt Nam đón 2 tin vui
Thể thao
U23 Việt Nam đón 2 tin vui; HLV Ancelotti khuyên Endrick rời Real Madrid; U23 Việt Nam được AI dự đoán có điểm trước U23 Jordan; M.U mất bao nhiêu tiền khi sa thải HLV Amorim? CĐV Espanyol in mặt Joan Garcia lên tiền giả
Chia sẻ