Thứ ba, ngày 09/12/2025 12:14 GMT+7
Gia Khiêm Thứ ba, ngày 09/12/2025 12:14 GMT+7
Những ngày qua, không khí Hà Nội và một số tỉnh lân cận ô nhiễm, có lúc ở mức rất xấu. Trước vấn đề này, chuyên gia đã nêu rõ nguyên nhân đồng thời cảnh báo một số nhóm đối tượng đặc biệt dễ bị tổn thương khi mức độ ô nhiễm không khí gia tăng.
Vì sao chất lượng không khí ở Hà Nội, Hưng Yên ở mức rất xấu?
Sáng 9/12, nhiều trạm quan trắc tại Hà Nội và Hưng Yên ghi nhận chỉ số chất lượng không khí ở ngưỡng rất xấu, có nơi vượt 240. Cụ thể, lúc 7h, trạm quan trắc của Cục Môi trường tại Đại học Bách khoa Hà Nội trên đường Giải Phóng ghi nhận chỉ số AQI đạt 204, tương đương mức rất xấu.
Chất lượng không khí tại trạm này trở lại ngưỡng rất xấu từ 5h, sau khi giảm về mức kém và xấu từ rạng sáng 8/12. Trạm 556 Nguyễn Văn Cừ thời điểm rạng sáng duy trì AQI khoảng 190, trạm khu vực Khuất Duy Tiến trên 150.

Hệ thống quan trắc của thành phố Hà Nội sáng nay hiển thị ba trạm nhưng trùng địa chỉ và chỉ số với hệ thống của Cục Môi trường. Không chỉ Hà Nội, tại phường Thái Bình, tỉnh Hưng Yên, chất lượng không khí cũng lên mức rất xấu từ sáng sớm, đến 8h chỉ số AQI đạt 246. Một số địa phương như Ninh Bình, Thái Nguyên ghi nhận không khí ở mức xấu.
Theo trang tổng hợp dữ liệu IQAir, sáng nay Hà Nội đứng thứ 9 trong danh sách các thành phố ô nhiễm không khí trên thế giới với chỉ số 199, đứng đầu là Kolkata của Ấn Độ với chỉ số 262. Trên hệ thống này, nhiều khu vực nội thành Hà Nội ở mức rất xấu như Tây Hồ 227, Trấn Vũ 204, Hoàng Quốc Việt 203.

Cục Môi trường dự báo trong ngày mai, chất lượng không khí tại Hưng Yên, Ninh Bình, Hải Phòng có thể ở mức rất xấu. Hà Nội, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Phú Thọ ở mức xấu.
Theo hệ thống dự báo chất lượng không khí của Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), miền Bắc đang trong đợt ô nhiễm kéo dài từ ngày 8 đến 14/12, đỉnh ô nhiễm rơi vào khoảng ngày 11 đến 12/12 trước khi giảm dần khi không khí lạnh tăng cường.
Liên quan đến vấn đề này, lãnh đạo Phòng quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) cho hay, ô nhiễm không khí gia tăng vào dịp cuối năm do tổng hòa nhiều nguyên nhân. Do thường về cuối năm lượng xe tăng đột biến, các hoạt động như xây dựng, sản xuất, làng nghề… cũng hoạt động hết công suất và kết hợp với thời tiết bất lợi không khuếch tán được các chất gây ô nhiễm.
Theo lãnh đạo Phòng quản lý môi trường, đơn vị đã tham mưu thành phố tăng cường công tác vệ sinh đường phố, thu gom vận chuyển xử lý rác thải sinh hoạt. Trong đó cũng đã đưa ra quy trình rửa xe ra vào công trường, hoạt động xây dựng… để giảm nồng độ bụi PM2.5.
“Trước mắt Hà Nội sẽ tập trung vào bốn nhóm giải pháp đó là tăng cường giám sát chất lượng vệ sinh môi trường, xử phạt các hoạt động đốt rác và chất thải không đúng quy định, kiểm tra công trình xây dựng để kịp thời chấn chỉnh hành vi vi phạm, đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân cùng chung tay bảo vệ môi trường”, lãnh đạo Phòng quản lý môi trường nói.
4 nhóm đối tượng đặc biệt dễ bị tổn thương khi Hà Nội ô nhiễm không khí ở mức rất xấu
Trao đổi với PV Dân Việt, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam chia sẻ, có 4 nhóm đối tượng đặc biệt dễ bị tổn thương khi mức độ ô nhiễm không khí ở Hà Nội gia tăng. Theo đó có trẻ em (đặc biệt trẻ dưới 5 tuổi), người trên 60 tuổi, người có bệnh nền hô hấp, tim mạch và phụ nữ mang thai.

“Mỗi hạt PM2.5 thường mang theo kim loại nặng (chì, cadimi), hợp chất hữu cơ độc hại và cả độc tố vi khuẩn. Chúng giống như những phương tiện tí hon chở đầy chất độc, âm thầm đi tới nhiều cơ quan trong cơ thể”, bác sĩ Hoàng mô tả.
Tại cấp tế bào, PM2.5 kích hoạt stress oxy hóa, làm tổn thương ty thể và ADN. Cơ thể phản ứng bằng cách giải phóng các chất gây viêm, khiến tình trạng viêm lan rộng từ phổi sang tim mạch và nhiều bộ phận khác.

Ở cơ quan hô hấp, bụi mịn kích ứng đường thở ho, khò khè, khó thở, nặng ngực, làm gia tăng bệnh hô hấp mạn tính như hen phế quản, COPD; tăng nguy cơ tim mạch như các bệnh xơ vữa mạch, hình thành cục máu đông, nhồi máu cơ tim, đột quỵ. Ảnh hưởng lên não, thận, hệ thần kinh khi độc chất theo máu lan tỏa. Trẻ em có thể bị ảnh hưởng sự phát triển phổi và não, dẫn đến hậu quả sức khỏe lâu dài”, bác sĩ Hoàng cảnh báo.
Đối với những người có sức khỏe bình thường, bác sĩ Hoàng cũng khuyến cáo không nên tập thể dục ngoài trời trong lúc thành phố đang mù mịt bụi.
Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), ô nhiễm không khí còn gây tổn thương mắt, da, giảm miễn dịch và ảnh hưởng sức khỏe tâm thần. Nhóm người cần đặc biệt cẩn trọng là trẻ em, người già, người mắc bệnh tim mạch, hô hấp, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch yếu hoặc phải làm việc ngoài trời.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, trong khi chờ các giải pháp vĩ mô phát huy hiệu quả, mỗi gia đình có thể chủ động bảo vệ sức khỏe bằng 3 thói quen đơn giản:
Xem chỉ số AQI trước khi ra đường:
Mỗi sáng, hãy mở ứng dụng (IQAir, AirVisual, PAM Air…) xem màu sắc chất lượng không khí.
Nếu AQI trên 150 (màu đỏ), nên tránh hoàn toàn việc chạy bộ, đạp xe, tập thể dục ngoài trời.
Ưu tiên tập trong nhà, ở nơi có không khí sạch hơn.
Đeo khẩu trang đúng chuẩn khi buộc phải ra ngoài:
Đừng tin rằng khẩu trang vải hay khẩu trang y tế mỏng manh có thể bảo vệ bạn khỏi bụi mịn. Trong ngày ô nhiễm nặng, hãy coi khẩu trang N95/KN95 là “áo giáp bắt buộc”. Đeo đúng cách để che kín mũi, miệng, không để hở hai bên má.
Tạo “vùng sạch” trong nhà và rửa sạch đường thở mỗi ngày:
Đầu tư máy lọc không khí HEPA cho phòng ngủ hoặc phòng sinh hoạt chung. Khi ô nhiễm cao, đóng cửa và để máy chạy đủ lâu. Ngay khi về nhà, hãy rửa mũi và súc họng bằng nước muối sinh lý để “gột bớt” bụi bám trong ngày.