Cảnh giác 6 dấu hiệu trầm cảm ở tuổi trung niên, dự báo chứng mất trí nhớ sau này

Từ lâu, giới khoa học đã ghi nhận mối liên hệ giữa trầm cảm và nguy cơ phát triển chứng mất trí nhớ (sa sút trí tuệ) khi về già.

Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc University College London (Anh) thực hiện, trong bối cảnh số ca sa sút trí tuệ trên toàn cầu được dự báo sẽ tăng mạnh trong những năm tới. Theo ước tính, nếu không có các biện pháp can thiệp hiệu quả, số ca chẩn đoán mới có thể đạt tới 1 triệu ca mỗi năm vào năm 2060.

Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả đã phân tích dữ liệu sức khỏe của 5.811 người tham gia ở độ tuổi trung niên (từ 45 đến 69 tuổi), phần lớn là nam giới và người da trắng. Tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu, tất cả người tham gia đều chưa mắc chứng mất trí nhớ.

Các triệu chứng trầm cảm được ghi nhận thông qua bảng câu hỏi tiêu chuẩn, sau đó tình trạng sức khỏe của họ được theo dõi liên tục trong suốt 25 năm. Kết quả cho thấy, trong thời gian theo dõi, khoảng 10% số người tham gia đã được chẩn đoán mắc chứng mất trí nhớ.

Khi phân tích sâu hơn, các nhà nghiên cứu phát hiện những người được phân loại là mắc trầm cảm ở độ tuổi trung niên có nguy cơ phát triển chứng mất trí nhớ cao hơn 27% so với những người không có biểu hiện trầm cảm.

Điều đáng chú ý là sự gia tăng nguy cơ này không đến từ toàn bộ các biểu hiện trầm cảm, mà chủ yếu bắt nguồn từ sáu triệu chứng cụ thể xuất hiện ở người dưới 60 tuổi. Sáu triệu chứng đó bao gồm:

– Mất niềm tin, thiếu tự tin vào bản thân

– Không có khả năng đối mặt và giải quyết vấn đề

– Không cảm nhận được sự ấm áp, gắn kết tình cảm với người khác

– Thường xuyên lo lắng, căng thẳng

– Không hài lòng với cách bản thân thực hiện công việc

– Khó tập trung

Trong số này, hai triệu chứng được đánh giá có tác động mạnh nhất là mất tự tin và khó khăn trong việc đối phó với vấn đề. Những người có các biểu hiện này ở tuổi trung niên có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ cao hơn tới 50%.

Ngược lại, các triệu chứng trầm cảm khác như tâm trạng buồn chán kéo dài, rối loạn giấc ngủ hay ý nghĩ tự tử lại không cho thấy mối liên hệ lâu dài với nguy cơ sa sút trí tuệ trong nghiên cứu này.

Theo tác giả chính của nghiên cứu, tiến sĩ Philipp Frank (Anh), nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ không liên quan đến toàn bộ trầm cảm nói chung mà gắn với một số triệu chứng cụ thể. Tìm hiểu về các dấu hiệu này giúp chúng ta nhận diện sớm những người có nguy cơ cao, thậm chí hàng chục năm trước khi bệnh sa sút trí tuệ phát triển.

Nhóm nghiên cứu cho rằng những triệu chứng như mất tự tin, kém khả năng đối phó với vấn đề hay suy giảm khả năng tập trung có thể dẫn đến tình trạng cô lập xã hội và giảm các hoạt động kích thích trí não. Đây là hai yếu tố quan trọng làm suy giảm “khả năng phục hồi nhận thức” của não bộ, từ đó làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ khi về già.

Chứng mất trí nhớ không chỉ ảnh hưởng đến khả năng nhận thức mà còn kéo theo nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác như tăng nguy cơ nhiễm trùng, té ngã, bệnh tim mạch, suy dinh dưỡng và thậm chí làm trầm trọng thêm chính tình trạng trầm cảm.

Giáo sư Gill Livingston (Anh), đồng tác giả nghiên cứu về phòng ngừa chứng mất trí nhớ, nhận định: “Đây là một cách tiếp cận mới về mối liên hệ giữa trầm cảm và sa sút trí tuệ. Nó cho thấy trầm cảm là một khái niệm rất rộng”.

Nhóm tác giả thừa nhận nghiên cứu vẫn còn những hạn chế nhất định, đặc biệt là việc đối tượng tham gia chủ yếu là nam giới và người da trắng. Do đó, cần thêm các nghiên cứu tiếp theo để xác định liệu sáu triệu chứng trầm cảm nói trên có mang giá trị dự báo tương tự đối với phụ nữ và các nhóm dân tộc thiểu số hay không.

Hiện nay, vẫn chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn chứng mất trí nhớ. Tuy nhiên, các biện pháp điều trị, chăm sóc và liệu pháp phù hợp có thể giúp kiểm soát triệu chứng, cải thiện chất lượng sống và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu nguy cơ từ tuổi trung niên được kỳ vọng sẽ mở ra những cơ hội mới trong phòng ngừa sa sút trí tuệ trong tương lai.

Đọc thêm