Bão mặt trời – Bão địa từ ngày 12/12 có làm tối 7 ngày 7 đêm?

Những ngày qua, mạng xã hội lan truyền tin đồn rằng ngày 12/12 sẽ xảy ra bão Mặt trời gây mất điện và gián đoạn liên lạc. Thông tin này khiến nhiều người lo lắng, trong khi các chuyên gia khẳng định cần đánh giá dựa trên dữ liệu khoa học thay vì tin vào đồn đoán.

Bão Mặt Trời ảnh hưởng như thế nào đến Trái Đất?

Bão Mặt Trời xảy ra khi Mặt Trời phóng ra năng lượng, bức xạ, và các hạt mang điện thông qua các hiện tượng như tia lửa mặt trời (solar flares) và phun trào vật chất vành nhật hoa (CME). Khi những hạt này va chạm với từ quyển Trái Đất, chúng gây ra sự xáo trộn từ trường — hiện tượng được gọi là bão địa từ.

Hậu quả của bão địa từ có thể bao gồm: nhiễu sóng vô tuyến, gián đoạn GPS/vệ tinh, ảnh hưởng đến truyền thông, và trong trường hợp bão rất mạnh có thể ảnh hưởng đến hệ thống lưới điện, đặc biệt các đường dây tải điện và trạm biến áp.

Theo các cơ quan nghiên cứu và ngành năng lượng thì dòng điện cảm ứng sinh ra bởi biến động từ trường trong bão địa từ có thể chạy dọc đường dây truyền tải, làm quá tải hoặc làm hỏng các biến áp và thiết bị truyền tải, dẫn đến sự cố mất điện.

Bão mặt trời ngày 12/12 có làm tối 7 ngày 7 đêm không?

Những ngày gần đây, mạng xã hội lan truyền thông tin cho rằng Trái Đất sắp hứng chịu một trận bão Mặt trời “siêu mạnh”, đủ làm hành tinh chìm trong bóng tối suốt nhiều ngày liền, gây mất điện hàng loạt và làm tê liệt toàn bộ hệ thống viễn thông. Tin đồn này khiến không ít người lo lắng, chuẩn bị đèn pin, tích trữ thực phẩm. Vậy thực hư ra sao?

Bão Mặt trời hình thành khi Mặt trời phóng ra một lượng lớn bức xạ và hạt mang điện. Khi những hạt năng lượng cao này tương tác với từ quyển Trái Đất, chúng tạo nên hiện tượng bão địa từ. Hiện tượng này có thể gây tác động ở tầng khí quyển trên cao và lên các hệ thống công nghệ như vệ tinh, thông tin liên lạc vô tuyến, tín hiệu GPS hay một số thiết bị điện tử. Trong một số trường hợp hiếm gặp, nó có thể gây áp lực lên lưới điện.

Tuy vậy, theo phân tích của các chuyên gia khí tượng không gian, phần lớn các trận bão Mặt trời được ghi nhận trong lịch sử chỉ tạo ra những ảnh hưởng ở mức nhẹ đến trung bình: nhiễu tín hiệu radio, GPS không ổn định, hoặc gây lỗi nhỏ trên một số vệ tinh. Những tác động này không làm thay đổi ánh sáng ban ngày hay khiến bầu trời “tối sầm lại” như tin đồn lan truyền.

Về mặt lý thuyết, một cơn bão địa từ cực mạnh có thể khiến lưới điện chịu tải bất thường hoặc hư hại cục bộ. Tuy nhiên, để xảy ra hiện tượng mất điện diện rộng hàng ngày trời, bão phải hội tụ đồng thời nhiều yếu tố về cường độ, hướng phóng và thời gian kéo dài — điều mà lịch sử quan sát hiện đại hầu như chưa từng ghi nhận.

Trao đổi với báo chí ngày 8/12, TS Phạm Thu Hồng – Viện Các khoa học Trái đất, Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam – khẳng định thông tin” bão Mặt trời làm tối 7 ngày 7 đêm” đây là tin đồn thất thiệt, thiếu căn cứ khoa học và thiếu hiểu biết về bão từ.

Cho tới thời điểm hiện tại, không có bất kỳ công bố khoa học hay dữ liệu nào xác nhận có bão từ mạnh vào ngày 12/12/2025 như nhiều tin đồn, do đó kịch bản kéo dài nhiều ngày mất điện/ tối đen là vô căn cứ.

“Thực chất, bão từ gây ra tác động lên trường từ Trái đất, gây ra tác động trên khí quyển tầng cao và gây ra mất tín hiệu vô tuyến, giảm độ chính xác của vệ tinh, gây ra hiện tượng cực quang ở vùng vĩ độ cao, không gây ra hiện tượng tối ngày tối đêm, mà Mặt trời vẫn chiếu sáng như bình thường. Người dân không nên tin vào những tin đồn thất thiệt này” – TS Phạm Thu Hồng nói.

Đồng thời, hoạt động mặt trời có chu kỳ 11 năm. Năm 2025 đang nằm trong giai đoạn mặt trời hoạt động cực đại của chu kỳ 25, nên hoạt động bão mặt trời gia tăng là bình thường.

Đọc thêm