Nữ PGS Phẫu thuật Tạo hình đầu tiên nhắn gì cho bác sĩ nội trú Y Hà Nội trước ngày Matching Day?

Trước ngày lựa chọn chuyên ngành tại Matching Day, PV Dân Việt đã có cuộc trao đổi với PGS.TS, BS Phạm Thị Việt Dung, Trưởng Bộ môn Phẫu thuật tạo hình, Trường Đại học Y Hà Nội, kiêm Trưởng khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ, Bệnh viện Bạch Mai để có những lời khuyên tới các tân bác sĩ nội trú.

“Chọn chuyên ngành mới chỉ là điểm khởi đầu, năng lực và sự nỗ lực mới quyết định một bác sĩ sẽ đi được bao xa”

Chỉ còn chưa đầy một ngày trước cơ hội lựa chọn chuyên ngành tại Matching Day, theo bác sĩ, các thí sinh nên chuẩn bị điều gì?

– Theo tôi, đến thời điểm này các em không nên để mình bị chi phối bởi quá nhiều ý kiến bên ngoài. Sau 6 năm học y và quá trình chuẩn bị cho kỳ thi nội trú, hầu hết các em đã có thứ tự ưu tiên khá rõ. Matching Day không phải lúc bắt đầu lựa chọn, mà là thời điểm đưa ra quyết định cuối cùng từ một quá trình dài cân nhắc đã diễn ra từ trước. Điều cần làm lúc này là rà soát lại thứ tự ưu tiên của mình và kiên định với thứ tự ưu tiên đó.

Nếu chuyên ngành mong muốn nhất hết chỉ tiêu ngay trước lượt chọn, bác sĩ khuyên các em như thế nào?

Khi nguyện vọng thứ nhất không còn, hãy tiếp với lựa chọn tiếp theo. Và tình huống căng thẳng nhất là không còn quyền lựa chọn những chuyên ngành mà mình yêu thích thì có thể dừng lại.

– Đây có lẽ là tình huống buồn và xáo trộn nhất trong Matching Day. Tuy nhiên, trên thực tế, kể cả tôi khi mới ra trường cũng từng ấp ủ một số chuyên ngành yêu thích. Tôi nghĩ các em cũng thế. Mỗi em cũng nên chuẩn bị trước cho mình không chỉ một mà một vài lựa chọn theo thứ tự ưu tiên. Khi nguyện vọng thứ nhất không còn, hãy tiếp với lựa chọn tiếp theo. Và tình huống căng thẳng nhất là không còn quyền lựa chọn những chuyên ngành mà mình yêu thích thì có thể dừng lại.

Còn nhiều con đường khác để học tập và phát triển trong lĩnh vực mà mình yêu thích dù rằng con đường đó nhiều khó khăn, thử thách và tới đích chậm hơn. Không chọn được nguyện vọng đầu tiên chắc chắn có tiếc nuối, nhưng không đồng nghĩa với thất bại. Đây mới chỉ là điểm khởi đầu, năng lực và sự nỗ lực trong quá trình làm nghề sau đó mới quyết định một bác sĩ sẽ đi được bao xa.

Có phải tương lai của một bác sĩ được quyết định trong vài chục giây trên sân khấu Matching Day?

– Tôi không nghĩ như vậy. Vài chục giây trên sân khấu chỉ là thời điểm một quyết định được công bố. Phía sau quyết định ấy là 6 năm đại học, quá trình tiếp xúc với các chuyên ngành, ảnh hưởng từ những người thầy và sự tự nhận thức của mỗi người về chuyên ngành mình muốn theo đuổi. Và quan trọng hơn, phía sau Matching Day còn là vài chục năm hành nghề. Vì vậy, đừng đặt toàn bộ sức nặng của tương lai vào vài chục giây lựa chọn. Điều quyết định hơn là các em sẽ làm thế nào với lựa chọn ấy trong những năm sau đó.

Có nên lựa chọn một chuyên ngành vì đang “hot”, có nhiều cơ hội việc làm và thu nhập tốt?

– Cơ hội nghề nghiệp và thu nhập là những yếu tố chính đáng khi lựa chọn một chuyên ngành. Nhưng với một nghề sẽ theo mình vài chục năm, tôi không nghĩ đó nên là yếu tố quyết định.

Vậy theo bác sĩ, giữa “thích” và “phù hợp”, yếu tố nào quan trọng hơn?

– Tôi nghiêng về sự yêu thích. Tất nhiên mỗi chuyên ngành đòi hỏi những tố chất nhất định. Nhưng ở tuổi 24–25, tôi không nghĩ nên quá sớm đóng khung rằng một người “phù hợp” hay “không phù hợp” với một chuyên ngành. Nhiều kỹ năng có thể được hình thành và phát triển qua đào tạo và thực hành. Một người hôm nay chưa khéo tay, chưa đủ quyết đoán hay chưa có nhiều kinh nghiệm lâm sàng không có nghĩa vài năm sau vẫn như vậy. Sự yêu thích tạo động lực, còn năng lực phần lớn được hình thành bằng một quá trình rèn luyện nghiêm túc.

Nếu không chọn được nguyện vọng số một, liệu đó có phải là một bất lợi cho sự nghiệp sau này?

– Không nên nhìn Matching Day theo cách đó. Kết quả kỳ thi tạo ra thứ tự lựa chọn chuyên ngành tại một thời điểm. Nó không phải dự báo về năng lực hay thành công nghề nghiệp của một bác sĩ trong tương lai. Người có thứ hạng cao có một khởi đầu thuận lợi hơn về quyền lựa chọn. Nhưng sau đó, mỗi người lại bước vào một quá trình đào tạo và phát triển rất dài. Thứ hạng có giá trị tại Matching Day nhưng năng lực nghề nghiệp được chứng minh trong cả quá trình hành nghề.

“Hãy chọn chuyên ngành mình thực sự yêu thích, nhưng khi đã chọn thì phải nghiêm túc với lựa chọn ấy”

Sự quan tâm rất lớn của mạng xã hội đối với Matching Day có tạo thêm áp lực cho các thí sinh?

– Chắc chắn có. Việc Matching Day được xã hội quan tâm là điều tích cực, bởi nó cho thấy sự trân trọng đối với một kỳ thi khó và những bác sĩ trẻ có năng lực, nó cũng góp phần khích lệ sự nỗ lực cố gắng của các thế hệ tiếp sau. Nhưng một khi sự chú ý ấy trở thành áp lực khiến thí sinh lựa chọn theo kỳ vọng của người khác, theo “trend”, theo định hướng của dư luận thì lại không còn tích cực.

Các em cần nhớ rằng sự chú ý của truyền thông hay mạng xã hội chỉ diễn ra trong một thời gian rất ngắn. Còn chuyên ngành mình lựa chọn là công việc mình sẽ làm trong nhiều năm. Vì vậy, lựa chọn đó trước hết phải thuộc về chính mình.

Mỗi chuyên ngành có vai trò riêng trong hệ thống y tế và đều cần những bác sĩ giỏi. Bản thân tôi và các đồng nghiệp rất trân trọng, ngưỡng mộ các thầy cô, các đồng nghiệp và các đàn em là những người đã, đang làm việc trong các chuyên ngành ít “hot” trong ngày lựa chọn chuyên ngành trong những năm qua. Nhiều người trong số họ thật sự nhiệt huyết, giỏi, uyên bác và đóng góp rất nhiều cho ngành Y tế.

Những chuyên ngành hết chỉ tiêu sớm có phải là những chuyên ngành “tốt nhất”?

– Không. Thời điểm một chuyên ngành hết chỉ tiêu chỉ phản ánh mức độ quan tâm của một nhóm thí sinh trong một năm cụ thể, chứ không phải thước đo giá trị của chuyên ngành đó. Mỗi chuyên ngành có vai trò riêng trong hệ thống y tế và đều cần những bác sĩ giỏi. Bản thân tôi và các đồng nghiệp rất trân trọng, ngưỡng mộ các thầy cô, các đồng nghiệp và các đàn em là những người đã, đang làm việc trong các chuyên ngành ít “hot” trong ngày lựa chọn chuyên ngành trong những năm qua. Nhiều người trong số họ thật sự nhiệt huyết, giỏi, uyên bác và đóng góp rất nhiều cho ngành Y tế.

Là người làm Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ, tôi vui khi chuyên ngành mình được nhiều bác sĩ trẻ quan tâm. Nhưng tôi mong các em lựa chọn vì hiểu đúng bản chất của nghề, chứ không chỉ vì sức hút hiện tại. Phía sau những kết quả thẩm mỹ mà xã hội dễ nhìn thấy còn là một chuyên ngành ngoại khoa với những ca tái tạo phức tạp, những cuộc mổ kéo dài và trách nhiệm rất lớn đối với người bệnh.

Một chuyên ngành có thể được quan tâm nhiều ở một thời điểm, nhưng không có nghĩa là vẫn sẽ “hot” trong tương lai vì chế độ, chính sách, luật lệ và xu hướng xã hội luôn thay đổi. Trong khi đó, nghề y đòi hỏi quá trình đào tạo dài, không dễ gì thay đổi để chạy theo xu hướng đó. Với cá nhân tôi, sự yêu thích vẫn là điểm xuất phát quan trọng nhất. Khi thực sự yêu thích một chuyên ngành, người ta có động lực để học sâu, làm tốt và vượt qua những giai đoạn khó khăn của chuyên ngành.

Nếu một học trò nói: “Ngày mai em vẫn chưa biết nên chọn ngành nào”, bác sĩ sẽ khuyên gì?

– Tôi sẽ không chọn giúp được. Tôi có thể giúp em phân tích đặc điểm của từng chuyên ngành, những thuận lợi, khó khăn và yêu cầu nghề nghiệp ở thời điểm hiện tại. Nhưng quyết định cuối cùng phải là của chính các em. Có lẽ các em nên tự trả lời một câu khá đơn giản: Nếu tạm bỏ qua thu nhập, xu hướng, kỳ vọng của gia đình và ý kiến của những người xung quanh, mình thực sự muốn làm công việc nào?

Nếu chỉ được gửi một lời khuyên tới các bác sĩ trẻ trước Matching Day, bác sĩ sẽ gửi gắm điều gì?

– Tôi vẫn giữ quan điểm của mình: Hãy chọn chuyên ngành mình thực sự yêu thích, nhưng khi đã chọn thì phải nghiêm túc với lựa chọn ấy. Không cần quá lo lắng liệu quyết định ngày mai có phải là lựa chọn hoàn hảo hay không. Trong nghề nghiệp, rất ít quyết định có thể được chứng minh là hoàn hảo ngay tại thời điểm chúng ta đưa ra. Có người ngày mai sẽ chọn được nguyện vọng đầu tiên, có người phải lựa chọn phương án thứ hai hoặc thứ ba. Nhưng sau Matching Day, tất cả đều bước vào một chặng đường mới: học nghề và làm nghề. Ba năm nội trú rất quan trọng, nhưng chỉ là khởi đầu. Đúng sai vẫn là câu trả lời ở tương lai.

Xin trân trọng cảm ơn những ý kiến chia sẻ rất tâm huyết của PGS.TS, BS Phạm Thị Việt Dung!

Đọc thêm