PGS.TS Nguyễn Quang và hành trình 30 năm giữ

Hơn ba thập kỷ gắn bó với dao mổ, PGS.TS Nguyễn Quang không chỉ tiên phong đặt nền móng cho Nam học và Y học giới tính Việt Nam vươn ra thế giới, mà còn bền bỉ xóa bỏ định kiến xã hội, giúp người bệnh gìn giữ “bản lĩnh” và bảo vệ hạnh phúc trọn vẹn.

“Hơn 30 năm cầm dao mổ, điều khiến tôi trăn trở nhất không phải là một ca phẫu thuật khó, mà là câu hỏi: Sau tất cả mình sẽ để lại gì cho đời?”- Đó là tâm sự thực lòng của một bác sĩ – người Thầy thuốc đã dành gần như cả cuộc đời mình cho chuyên ngành Tiết niệu – Nam khoa tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

Ông là Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ cao cấp Nguyễn Quang, Giám đốc Trung tâm Nam học, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức; Trưởng Bộ môn Ngoại Tiết niệu – Nam học và Y học Giới tính, Trường Đại học Y Dược – Đại học Quốc gia Hà Nội; Chủ tịch Hội Y học Giới tính Việt Nam (VSSM).

Chặng đường trở thành chuyên gia Nam học và Tiết niệu hàng đầu của Việt Nam bắt đầu từ năm 1994 khi ông tốt nghiệp Trường Đại học Y Hà Nội. Đến năm 1998, ông tốt nghiệp Bác sĩ nội trú chuyên ngành Phẫu thuật đại cương, Trường Đại học Y Hà Nội, đồng thời nhận bằng BSCKI. Năm 1999, ông đi tu nghiệp tại Đài Loan. Năm 2001, ông tốt nghiệp Thạc sĩ tại Trường Đại học Y Hà Nội. Đến năm 2008, ông sang Hoa Kỳ tu nghiệp và năm 2010 bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ tại Học viện Quân y. Năm 2011, ông tiếp tục tu nghiệp tại Hàn Quốc. Ngoài công tác khám chữa bệnh và giảng dạy, ông cũng đã công bố hơn 100 bài báo trên các tạp chí y học trong và ngoài nước, đồng thời chủ biên nhiều tài liệu chuyên ngành.

Tôi có may mắn được quen biết và đồng hành trong công việc với ông trong nhiều năm. Ông là người uyên bác nhưng rất dễ gần, tận tụy với công việc và luôn cởi mở với mọi người, dù đó là đồng nghiệp, thuộc cấp, học trò hay bệnh nhân. Điều khiến tôi trân trọng nhất không chỉ là các thành tựu chuyên môn, mà còn là cách ông làm nghề. Trước một kỹ thuật hay phương pháp điều trị mới, ông thường đặt những câu hỏi rất căn bản: Bằng chứng đã đủ mạnh chưa, phù hợp với người bệnh nào, hiệu quả và nguy cơ ra sao, giới hạn nằm ở đâu? Ông sẵn sàng nói rằng một vấn đề chưa có đủ dữ liệu và điều chỉnh quan điểm khi xuất hiện bằng chứng mới. Chính sự trung thực ấy tạo nên uy tín bền vững hơn mọi lời ca ngợi.

“Hơn ba thập kỷ. Đó là một hành trình dài, đủ để một chàng trai trẻ tóc xanh trở thành một người thầy tóc đã điểm bạc. Hành trình đó không chỉ được đo bằng hàng ngàn ca mổ, mà còn bằng những đêm trắng không ngủ, những lần đối mặt với lằn ranh sinh tử và cả những khoảnh khắc bất lực trước sự hữu hạn của y học.

Nhưng cũng chính hành trình đó đã cho tôi những món quà vô giá: Niềm hạnh phúc vỡ òa khi cứu sống một bệnh nhân, ánh mắt biết ơn của người nhà và niềm tự hào khi nhìn thấy những thế hệ học trò mình dìu dắt ngày càng trưởng thành, vững vàng.

Tôi nhận ra, di sản lớn nhất của một người thầy thuốc không nằm ở những kỹ thuật mổ phức tạp sẽ dần được thay thế bởi công nghệ. Di sản thực sự nằm ở những giá trị vô hình: Ngọn lửa đam mê được truyền lại, bài học về lòng trắc ẩn trước nỗi đau của người bệnh và một triết lý làm nghề được bồi đắp bằng cả máu và nước mắt” – PGS.TS Nguyễn Quang từng bộc bạch.

Thưa PGS.TS Nguyễn Quang, với văn hóa truyền thống của người Việt, những câu chuyện xung quanh “chăn gối” dường như vẫn là chủ đề ít nhiều gây ngần ngại. Tuy nhiên, xã hội cũng ngày càng thấu hiểu và do đó cởi mở hơn với lĩnh vực đặc biệt này. Vậy có thể hiểu một cách ngắn gọn Nam học là gì?

– Nam học là ngành khoa học và y học chuyên nghiên cứu, dự phòng, chẩn đoán, điều trị và phục hồi các vấn đề liên quan đến chức năng sinh sản và chức năng tình dục của nam giới, trong cả trạng thái sinh lý và bệnh lý.

Phạm vi của Nam học vì thế rất rộng, bao gồm sự phát triển và cấu trúc của cơ quan sinh dục nam, hoạt động nội tiết sinh dục, quá trình sinh tinh và khả năng sinh sản, cũng như ham muốn, chức năng cương, xuất tinh và cực khoái. Người bệnh đến khám Nam học không chỉ vì rối loạn tình dục mà còn có thể do vô sinh, bất thường cơ quan sinh dục, suy sinh dục, rối loạn dậy thì hoặc những vấn đề tâm lý và quan hệ đôi lứa ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, tình dục.

Tuy nhiên, trong suy nghĩ của nhiều người, Nam học vẫn thường bị đồng nhất với “yếu sinh lý”. Chính cách hiểu bó hẹp ấy khiến không ít nam giới cảm thấy e ngại, thậm chí khép kín khi được khuyên đi khám, như thể đó là sự đánh giá về “bản lĩnh đàn ông”. Thực ra, khám Nam học cũng là một nhu cầu chăm sóc sức khỏe hoàn toàn bình thường như khám bất kỳ chuyên khoa nào khác.

Sức khỏe tình dục là một hợp phần quan trọng của Nam học, nhưng Nam học không đồng nhất với Y học giới tính. Y học giới tính là lĩnh vực liên ngành nghiên cứu và chăm sóc sức khỏe tình dục, các rối loạn chức năng tình dục ở cả nam và nữ, đồng thời xem xét đầy đủ các yếu tố sinh học, tâm lý, quan hệ đôi lứa và xã hội. Lĩnh vực này có sự giao thoa với sức khỏe sinh sản, nhưng không nên được hiểu đơn thuần là chăm sóc sức khỏe sinh sản cho cả hai giới.

Quả là không dễ để vượt qua các định kiến, nhất là trong lĩnh vực nhạy cảm như thế này. Người chuyên môn sâu như ông nhìn nhận định kiến xã hội với ngành Nam học và Y học giới tính như thế nào?

– Theo tôi, định kiến lớn nhất là nhiều người vẫn đồng nhất Nam học và Y học giới tính với những trục trặc trong “chuyện phòng the”, với khái niệm “yếu sinh lý”, thậm chí thu gọn cả một lĩnh vực y học vào một viên thuốc như Viagra. Trong khi đó, Nam học còn bao gồm sức khỏe sinh sản, nội tiết sinh dục, sự phát triển và bệnh lý của cơ quan sinh dục nam; còn Y học giới tính quan tâm đến sức khỏe và chức năng tình dục ở cả nam và nữ trên các phương diện sinh học, tâm lý, quan hệ đôi lứa và xã hội.

Cách nhìn giản lược ấy khiến không ít người cảm thấy xấu hổ, sợ bị đánh giá về “bản lĩnh” hoặc đời sống riêng tư. Vì vậy, họ thường trì hoãn việc đi khám, giấu bệnh, tự mua thuốc hoặc tìm đến những quảng cáo thiếu căn cứ. Hệ quả không chỉ là bỏ lỡ thời điểm điều trị phù hợp mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, sức khỏe tinh thần và hạnh phúc gia đình. Riêng trong vô sinh, định kiến đôi khi còn khiến trách nhiệm mặc nhiên bị đặt lên người phụ nữ, trong khi nguyên nhân có thể đến từ người chồng, người vợ hoặc cả hai.

Hẳn là ông đã gặp không ít trường hợp “dở khóc dở cười”?

– Trong trang cá nhân của tôi thường xuyên có những “lời đề nghị” như:

BS nên đăng số Viber/ Signal/ wathsApp để anh em gọi cho nó bảo mật. Nhiều anh em còn tự ti lắm. Tôi vẫn nói vui : “tiền tỉ trong thẻ nhưng về nhà là trốn… vợ”. Ngoài đường thét ra lửa, ký hợp đồng vài tỉ bạc không chớp mắt. Nhưng tối về đến cửa phòng ngủ là mồ hôi hột đổ ra, kiếm cớ đau lưng, mệt mỏi, nhậu say để… trốn “trả bài” cho vợ. Đó là bệnh của rất nhiều anh giám đốc, sếp lớn độ tuổi 35-40 mà tôi gặp mỗi ngày ở phòng khám. Sự nghiệp vĩ đại đến mấy, tiền chất cao như núi, cũng không thể khỏa lấp được sự bất lực, rụt rè của các anh khi cởi bỏ bộ vest ra và đối diện với người phụ nữ của đời mình.

Hoặc là, hơn 30 năm gắn bó với chuyên ngành Tiết niệu – Nam học, điều khiến tôi trăn trở nhất mỗi khi khám cho các bác, các chú, các anh lớn tuổi bị phì đại tuyến tiền liệt, đó là câu hỏi: “Bác sĩ ơi, mổ xong tôi có bị mất chức năng đàn ông không? Có bị xuất tinh ngược không?”. Nỗi sợ đó hoàn toàn chính đáng. Rất nhiều bệnh nhân thà chịu đựng cảnh đêm lục đục dậy đi vệ sinh 5-7 lần, tiểu rắt, dòng tiểu yếu… còn hơn là đánh đổi “bản lĩnh” của mình. Đó cũng là lý do vì sao tôi thực sự tâm đắc và hào hứng với công nghệ Rezūm- đang được giới chuyên môn chúng tôi đánh giá là một “tiêu chuẩn vàng” mới. Thay vì phải cắt mô tuyến tiền liệt như trước đây, chúng tôi sử dụng năng lượng nhiệt hơi nước để làm teo nhỏ các mô phì đại một cách tự nhiên.

Đứng ở góc độ bác sĩ điều trị, tôi đánh giá rất cao phương pháp này ở 3 điểm: Thứ nhất, thời gian can thiệp rất ngắn, chỉ khoảng 10-15 phút; Thứ hai, bệnh nhân không cần gây mê toàn thân, hạn chế tối đa xâm lấn và có thể về nhà rất sớm; Và điều quan trọng nhất: Đây là phương pháp ưu việt giúp bảo tồn chức năng sinh lý cho nam giới. Giải quyết dứt điểm bệnh tật mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng sống và hạnh phúc gia đình.

Ngay trong ngành Y tế, Nam học và Y học giới tính đôi khi cũng chưa được nhìn nhận đúng mức, bởi nhiều người cho rằng đây là những vấn đề “không cấp bách” so với ung thư, tim mạch hay những bệnh trực tiếp đe dọa tính mạng. Nhưng y học không chỉ có nhiệm vụ kéo dài sự sống mà còn phải bảo vệ chức năng, phẩm giá và chất lượng sống của con người. Hơn nữa, một số rối loạn tình dục còn có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh tim mạch, chuyển hóa hoặc nội tiết

Thay đổi định kiến không thể diễn ra trong một sớm một chiều. Trách nhiệm trước hết thuộc về những người làm chuyên môn: Phải truyền đạt kiến thức một cách khoa học, dễ hiểu và tôn trọng người bệnh; đồng thời xây dựng dịch vụ khám chữa bệnh chính thống, minh bạch và dựa trên bằng chứng. Khi cộng đồng hiểu rằng đây là những vấn đề sức khỏe thực sự, người bệnh sẽ bớt mặc cảm và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ sớm hơn.

Tức là Hội Y học Giới tính Việt Nam mà ông là Chủ tịch nhiệm kỳ III và được tín nhiệm suốt cả nhiệm kỳ, rồi được bầu lại làm Chủ tịch nhiệm kỳ IV có nhiều việc phải làm để thay đổi những định kiến đó?

– Đúng vậy. Nhưng tôi cho rằng đây là trách nhiệm của cả tập thể Hội, chứ không phải của riêng Chủ tịch. Việc được các hội viên tín nhiệm tiếp tục giao nhiệm vụ trong nhiệm kỳ IV đối với tôi vừa là một vinh dự, vừa là cam kết phải cùng đồng nghiệp biến những mục tiêu của Hội thành các hoạt động cụ thể và có ích cho cộng đồng.

Từ khi được thành lập năm 2010, Hội Y học Giới tính Việt Nam xác định một trong những sứ mệnh quan trọng nhất là nâng cao nhận thức của người dân về sức khỏe sinh sản và sức khỏe tình dục. Chúng tôi mong cộng đồng không thu hẹp sức khỏe giới tính vào chuyện quan hệ tình dục, “yếu sinh lý” hay một vài loại thuốc. Đây là một bộ phận của sức khỏe toàn diện, có thể liên quan đến mỗi người ở những giai đoạn khác nhau của cuộc đời.

Khi có kiến thức đúng, người dân sẽ nhận biết vấn đề sớm hơn, cởi mở hơn khi tìm kiếm sự trợ giúp và tiếp cận được các dịch vụ y tế khoa học, an toàn, tôn trọng. Ngược lại, sự thiếu hiểu biết và tâm lý e ngại rất dễ khiến người bệnh tự điều trị, tin vào những quảng cáo thổi phồng hoặc sử dụng các sản phẩm không rõ căn cứ. Vì vậy, giá trị của Hội cuối cùng không được đo bằng số lượng hội nghị đã tổ chức, mà bằng việc người dân có được chăm sóc đúng đắn hơn hay không.

Nhiệm vụ thứ hai là đào tạo và cập nhật kiến thức cho đội ngũ thầy thuốc. Y học giới tính là một lĩnh vực chuyên sâu, liên ngành và phát triển rất nhanh; liên quan đến Nam học, Tiết niệu, Sản phụ khoa, Nội tiết, Tâm lý – Tâm thần, Y học sinh sản và Phục hồi chức năng,… Do đó, các bác sĩ cần có một nền tảng kiến thức chung và được đào tạo liên tục. Những hội nghị khoa học thường niên, các khóa đào tạo, hội thảo chuyên đề và các phiên thảo luận tình huống lâm sàng do Hội tổ chức chính là những hình thức chuyển giao kiến thức thiết thực cho người hành nghề.

Bên cạnh đó, Hội tích cực hợp tác với Hội Y học Giới tính châu Á – Thái Bình Dương (APSSM), Hội Y học Giới tính Quốc tế (ISSM) và nhiều Hội nghề nghiệp chuyên ngành khác. Sự hội nhập này không chỉ giúp chúng ta cập nhật những bằng chứng và phương pháp điều trị mới, mà còn tạo điều kiện để các bác sĩ Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm thực hành, tham gia nghiên cứu và đóng góp tiếng nói vào sự phát triển chung của chuyên ngành. Hội nhập quốc tế, theo tôi, không phải để tạo thêm danh tiếng, mà để nâng chất lượng chăm sóc người bệnh trong nước.

Ở tầm dài hạn, Hội còn có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan quản lý và cơ sở đào tạo để Nam học và Y học giới tính được nhìn nhận đúng vị trí: Một lĩnh vực chuyên sâu, liên ngành, cần có chuẩn năng lực, chương trình đào tạo và lộ trình phát triển nhân lực phù hợp; không nên bị thu hẹp thành một phần nhỏ của bất kỳ chuyên khoa đơn lẻ nào.

Một số bước đi ban đầu đã được thực hiện. Năm 2021, Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội thành lập Bộ môn Ngoại Tiết niệu – Nam học và Y học giới tính. Năm 2024, Hội phối hợp với Nhà trường tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Cập nhật xu hướng mới sức khỏe giới tính – VNU 2024”. Đề án đào tạo Thạc sĩ chuyên ngành Ngoại tiết niệu và Y học giới tính cũng đã được xây dựng, thẩm định và đang tiếp tục được hoàn thiện để tiến tới triển khai.

Như vậy, công việc phía trước còn rất nhiều. Mục tiêu sau cùng là để bất kỳ người dân nào khi gặp vấn đề về sức khỏe sinh sản hoặc tình dục đều có thể tìm đến cơ sở y tế mà không mặc cảm, không bị phán xét và được điều trị bằng những phương pháp khoa học, dựa trên bằng chứng.

Thật sự là, Y học giới tính thời nay đã mở ra những cơ hội rộng lớn cho chính cuộc sống của chúng ta. Với tư cách của một “tiền bối”, ông thấy bác sĩ Nam khoa cần có những phẩm chất gì đặc biệt hơn so với bác sĩ thuộc các chuyên ngành khác không, thưa ông?

– Tôi không dám nhận mình là một “tiền bối”, nhưng theo tôi, bác sĩ Nam học không cần có phẩm chất “cao hơn” bác sĩ thuộc các chuyên ngành khác. Tuy nhiên, do tính liên ngành và nhạy cảm của lĩnh vực này, một số năng lực cần được rèn luyện sâu hơn.

Trước hết là khả năng nhìn người bệnh một cách toàn diện. Rối loạn cương có thể liên quan đến tim mạch, chuyển hóa, nội tiết, thần kinh, thuốc, tâm lý hoặc quan hệ đôi lứa; còn vô sinh nam giao thoa với di truyền, phẫu thuật, labo và hỗ trợ sinh sản. Bác sĩ không nhất thiết phải biết tất cả, nhưng phải nhận diện đầy đủ vấn đề và biết khi nào cần phối hợp chuyên khoa khác.

Thứ hai là khả năng lắng nghe và giao tiếp tinh tế. Người bệnh thường mang theo sự tự ti, nỗi lo về “bản lĩnh”, khả năng làm cha hoặc hạnh phúc gia đình. Bác sĩ phải tạo được không gian an toàn, bảo mật, không phán xét để họ có thể chia sẻ trung thực. Đồng thời, bác sĩ cần kiến thức cơ bản về tâm lý – tình dục, nhưng cũng phải biết giới hạn và chuyển người bệnh tới chuyên gia tâm lý hoặc tâm thần khi cần

Một yêu cầu khác là tư duy dựa trên bằng chứng và sự vững vàng về đạo đức nghề nghiệp. Nam học rất dễ bị thương mại hóa bởi quảng cáo về hormone, thuốc “tăng cường sinh lý” hoặc các phương pháp mới chưa được chứng minh đầy đủ. Bác sĩ phải tránh chạy theo trào lưu, không điều trị quá mức và giải thích trung thực về lợi ích, nguy cơ cũng như giới hạn của từng lựa chọn.

Cuối cùng là sự kiên nhẫn, khiêm tốn và tinh thần học tập suốt đời. Một bác sĩ Nam học tốt không chỉ điều trị bệnh mà còn giúp người bệnh bảo vệ chức năng, phẩm giá và chất lượng sống.

Uy tín trong ngành của ông rất lớn, tới nay đã vững vàng tại chức Chủ tịch Hội Y học giới tính tới nhiệm kỳ thứ ba. Ông cũng được gọi là “bàn tay vàng” với những ca điều trị khó – mà tiêu biểu là thành tựu mới nhất – ghép dương vật từ người cho chết não. Được biết xuất phát điểm của ông là “dân tiết niệu” trong khi Nam học là lĩnh vực rất mới, lại còn phải chịu nhiều thành kiến. Động lực nào khiến ông rẽ hướng sang Nam học như vậy?

– Cảm ơn chị, nhưng trước hết tôi muốn nói rằng những ca phẫu thuật khó, đặc biệt là ghép dương vật từ người cho chết não, là thành quả của cả một ê-kíp đa chuyên khoa chứ không phải của riêng một “bàn tay vàng”.

Tôi cũng không cho rằng mình đã “bỏ” Tiết niệu để chuyển sang Nam học. Tôi được đào tạo từ nền tảng Ngoại khoa – Tiết niệu và chính nền tảng ấy đã đưa tôi đến với Nam học. Sau khi tốt nghiệp bác sĩ nội trú năm 1998, tôi có cơ hội được đào tạo khá rộng về ngoại khoa. Đến đầu những năm 2000, tôi đã tiếp cận và thực hành các kỹ thuật Tiết niệu đang phát triển khi đó như tán sỏi qua da, nội soi niệu quản ngược dòng và phẫu thuật nội soi. Vì vậy, nếu tiếp tục đi theo Tiết niệu thuần túy, đó cũng là một con đường nghề nghiệp thuận lợi.

Nhưng trong quá trình làm việc, tôi nhận thấy có rất nhiều người bệnh gặp vấn đề về khả năng sinh sản, chức năng tình dục, dị tật hoặc tổn thương cơ quan sinh dục mà chưa được chăm sóc đầy đủ. Những vấn đề ấy ít khi trực tiếp đe dọa tính mạng, nhưng lại ảnh hưởng sâu sắc đến phẩm giá, khả năng làm cha, quan hệ vợ chồng và chất lượng sống. Trong khi đó, Nam học ở Việt Nam lúc bấy giờ còn rất mới, ít người được đào tạo bài bản và xã hội vẫn có nhiều định kiến.

Khi tôi 28 tuổi, một người thầy Đài Loan từng nói rằng nếu một người phân tán sức lực vào quá nhiều việc thì khó có thể đi đủ sâu và tạo ra giá trị lâu dài. Lời khuyên ấy khiến tôi suy nghĩ nghiêm túc về việc lựa chọn một hướng chuyên môn để tập trung. Sau đó, tôi gặp GS.TS Trần Quán Anh, người đã sớm nhìn thấy nhu cầu phát triển Nam học tại Việt Nam và dành nhiều tâm huyết để xây dựng lĩnh vực này. Thầy đã truyền cảm hứng và mời một số bác sĩ trẻ cùng tham gia.

Khi ấy, không ít đồng nghiệp cho rằng tôi đang có tay nghề Tiết niệu tốt mà chuyển sang một lĩnh vực còn mới, lại thường bị hiểu lầm là thiên về nội khoa hoặc chỉ liên quan đến “chuyện phòng the”, thì có phần đáng tiếc. Nhưng tôi lại nhìn thấy một khoảng trống rất cần người bước vào. Nam học không làm mất đi những gì tôi đã học từ Tiết niệu; ngược lại, nó mở rộng nền tảng ấy sang vi phẫu, phẫu thuật tạo hình, phục hồi chức năng sinh dục, nội tiết sinh sản, hỗ trợ sinh sản và tâm lý – tình dục.

Có thể nói Nam học đến với tôi như một cái duyên nghề nghiệp, rồi dần trở thành niềm say mê. Điều hấp dẫn tôi không chỉ là cảm giác của người đi khai phá, mà còn là cơ hội phục hồi những chức năng rất căn bản và riêng tư của con người. Từ những bước đi ban đầu ấy, tôi có điều kiện tiếp tục phát triển các kỹ thuật phẫu thuật ngày càng chuyên sâu và sau này được tham gia cùng đồng nghiệp trong ca ghép dương vật từ người cho chết não.

Nếu phải khái quát, quyết định của tôi xuất phát từ ba điều: Sự định hướng của những người thầy, nhu cầu còn chưa được đáp ứng của người bệnh và mong muốn tập trung đủ sâu để tạo ra giá trị. Tôi không rời bỏ Tiết niệu; tôi lấy Tiết niệu làm gốc để đi sâu vào Nam học và Y học giới tính.

Vậy là ông gắn bó với thầy Quán Anh và cũng là bộ môn Nam học kể từ đó?

– Đúng vậy. Nói vui thì thầy Quán Anh đã “rủ được tôi”, nhưng sâu xa hơn là thầy đã truyền cho tôi niềm tin rằng Nam học là một lĩnh vực rất cần được xây dựng bài bản tại Việt Nam.

Từ năm 2002, tôi bắt đầu làm việc sát cánh cùng thầy và tham gia gây dựng những nền móng ban đầu cho chuyên ngành. Khi ấy, Nam học còn rất non trẻ, từ mô hình phòng khám, chương trình đào tạo đến các đề án và quy trình chuyên môn đều cần được xây dựng gần như từ đầu. Theo định hướng của thầy, tôi trực tiếp tham gia tổ chức phòng khám, soạn thảo nhiều chương trình, đề án và văn bản, đồng thời phát triển hoạt động khám chữa bệnh, đào tạo và nghiên cứu.

Thầy là người định hướng và trao niềm tin; còn tôi cùng các đồng nghiệp cố gắng biến những định hướng ấy thành công việc cụ thể. Từ đó, con đường nghề nghiệp của tôi gắn liền với thầy Quán Anh và với quá trình hình thành, phát triển của Nam học Việt Nam.

Tôi có thể hình dung sự hăm hở của một chuyên gia lành nghề về tiết niệu chuyển hướng sang Nam học. Có vẻ như cú twist (bước ngoặt) này cũng là lịch sử lặp lại bởi ông vốn là dân chuyên Toán rẽ sang học Y?

– Đúng là nhìn lại thì lịch sử có phần lặp lại, nhưng tôi không coi đó là những lần từ bỏ lĩnh vực cũ để bắt đầu lại từ đầu. Mỗi chặng đường trước đều trở thành nền tảng cho chặng đường sau

Tôi học chuyên Toán từ nhỏ. Quê ở Hà Nội nhưng tuổi thơ tôi gắn với Hải Hưng, nơi bố tôi tình nguyện về công tác rồi ở lại suốt 25 năm. Từ năm 10 tuổi, tôi đã tham gia đội tuyển Toán của tỉnh; sau đó tiếp tục học chuyên Toán, Trường Đại học Sư phạm I Hà Nội. Khi ấy, nhiều người nghĩ tôi sẽ theo đuổi Toán học.

Nhưng có lẽ nghề Y đã chọn tôi. Bố tôi làm ngành Y, mẹ làm ngành Dược nên gia đình cũng mong tôi nối nghiệp. Hồi học cấp II và sống cùng ông bà nội, có lần bà đột ngột mệt, huyết áp tăng cao. Tôi đo huyết áp, báo bố mẹ và cùng xử trí để bà ổn định trở lại. Cảm giác mình có thể dùng kiến thức để giúp một người thân đã để lại trong tôi ấn tượng rất sâu sắc và khiến nghề Y trở nên gần gũi.

Dù chuyển sang học Y, tư duy Toán học chưa bao giờ rời bỏ tôi. Toán rèn cho tôi thói quen phân tích vấn đề, kiểm tra từng giả thiết và luôn tìm nhiều cách giải khác nhau. Trong Y học, người bệnh không phải là một phương trình, nhưng tư duy logic giúp bác sĩ không học máy móc, biết tra cứu bằng chứng và tìm phương án phù hợp với từng trường hợp.

Việc tôi từ Tiết niệu đi sâu vào Nam học sau này cũng tương tự như vậy. Tôi không bỏ nền tảng cũ mà mang kiến thức phẫu thuật, tư duy giải quyết vấn đề và tinh thần học hỏi sang một lĩnh vực mới. Nhìn bên ngoài, sự nghiệp của tôi dường như có nhiều “cú rẽ”; nhưng bên trong lại có một mạch xuyên suốt: Sự tò mò, mong muốn đi đến tận cùng vấn đề và tìm ra giải pháp có ích cho người bệnh

Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!

Đọc thêm