Chủ nhật, ngày 30/08/2026 14:00 GMT+7
Gia Khiêm Chủ nhật, ngày 30/08/2026 14:00 GMT+7
GS.TS Mai Trọng Khoa cho biết, trong khi Việt Nam đã sở hữu nhiều thiết bị chẩn đoán, sàng lọc và điều trị ung thư không thua kém các nước phát triển nhưng nghịch lý vẫn còn bệnh nhân ung thư được phát hiện muộn.
Nỗi đau ung thư: Máy móc sẵn sàng, người bệnh lỡ nhịp
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ung thư là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu toàn cầu và tại Việt Nam. Mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 20 triệu ca mắc mới và gần 10 triệu ca tử vong. Riêng tại Việt Nam, thống kê GLOBOCAN 2022 cho thấy có hơn 182.000 ca mắc mới và trên 122.000 ca tử vong mỗi năm, trong đó các loại ung thư phổ biến gồm phổi, gan, vú, dạ dày và đại trực tràng.

Trao đổi với PV Dân Việt, GS.TS Mai Trọng Khoa, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), cho rằng nghịch lý hiện nay là năng lực chẩn đoán, điều trị ung thư của Việt Nam ngày càng được nâng cao nhưng nhiều người vẫn đến viện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Theo GS Khoa, số ca ung thư gia tăng chịu tác động của nhiều yếu tố như dân số tăng, môi trường, chế độ ăn uống, sinh hoạt và các yếu tố nguy cơ khác. Bên cạnh đó, sự phát triển của khoa học công nghệ cũng giúp phát hiện chính xác nhiều trường hợp trước đây có thể chưa được chẩn đoán.

Đáng chú ý, Việt Nam hiện đã làm chủ nhiều kỹ thuật hiện đại trong chẩn đoán, sàng lọc và điều trị ung thư.
“Hiện nay có thể nói rằng những thiết bị chẩn đoán và điều trị, đặc biệt là các thiết bị sàng lọc phát hiện sớm ung thư ở Việt Nam không hề thua kém các nước phát triển”, GS Khoa nêu rõ.
Bên cạnh đó, đội ngũ chuyên gia, nhân viên y tế cũng có khả năng khai thác những công nghệ này. Tuy nhiên, theo GS Khoa, có thiết bị hiện đại không đồng nghĩa người bệnh được phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm. Tại các bệnh viện lớn, số người mắc ung thư đến khám khi bệnh đã tiến triển vẫn nhiều. Nếu bệnh nhân ở giai đoạn muộn thì điều trị sẽ rất khó khăn, tốn kém, hiệu quả điều trị không cao.
Vì sao người dân vẫn né tránh tầm soát ung thư?
GS Khoa cho rằng, một nguyên nhân quan trọng khiến bệnh nhân đến viện muộn là người dân chưa chủ động sàng lọc. Dù thông tin về ung thư ngày càng phổ biến, không ít người vẫn có tâm lý né tránh, ngại đi khám vì sợ phát hiện bệnh.
Trong khi đó, ung thư giai đoạn sớm có thể chưa gây triệu chứng rõ ràng. Nếu chỉ đi khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh có thể đã bỏ lỡ thời điểm điều trị thuận lợi. Bên cạnh tâm lý chủ quan, chi phí khám và điều trị cũng là rào cản, nhất là với người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Ngoài ra, điểm nghẽn khác nữa là khả năng tiếp cận dịch vụ y tế giữa các vùng miền chưa đồng đều.

Tại các tuyến Trung ương và thành phố lớn, hệ thống máy móc, kỹ thuật và nhân lực chuyên môn có điều kiện phát triển tốt hơn. Trong khi đó, ở vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận thiết bị hiện đại và bác sĩ chuyên khoa còn hạn chế.
Theo chuyên gia, sự khác biệt còn nằm ở điều kiện kinh tế và khả năng tiếp cận thông tin. Người dân ở đô thị có nhiều cơ hội khám sàng lọc hơn, trong khi tại những khu vực khó khăn, việc dành thời gian và chi phí cho khám định kỳ không phải lúc nào cũng dễ dàng. Vì vậy, GS Khoa cho rằng cần có các chính sách để người dân ở các vùng miền có thể tiếp cận dịch vụ phát hiện sớm phù hợp.
Nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai cho hay, số ca ung thư được phát hiện tăng chưa hẳn là tín hiệu xấu. Khi năng lực chẩn đoán tốt hơn và người dân đi khám nhiều hơn, số bệnh nhân được phát hiện có thể tăng. Điều quan trọng là bệnh được phát hiện ở giai đoạn nào. Nếu giai đoạn sớm và điều trị tốt sẽ là một ý nghĩa rất tích cực.
“Làm sao để tỷ lệ tử vong do ung thư phải giảm xuống. Đó là mục tiêu của chúng ta. Để đạt mục tiêu này, Việt Nam cần tăng cường truyền thông, giúp người dân hiểu đúng về vai trò của sàng lọc và giảm tâm lý né tránh khám bệnh; đồng thời thu hẹp khoảng cách về nhân lực, thiết bị và dịch vụ y tế giữa các vùng miền”, GS Khoa nhấn mạnh.
Theo GS Mai Trọng Khoa, bài toán ung thư của Việt Nam hiện nay không còn đơn thuần là “có đủ máy móc hay không” mà là làm thế nào để người dân tiếp cận được hệ thống y tế đủ sớm. Khi số bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn sớm tăng lên, đó mới là cơ sở để kéo giảm tỷ lệ tử vong do ung thư.