Bệnh nhân, chuyên gia nói gì trước đề xuất hơn 400 xét nghiệm, chụp chiếu không phải thực hiện lại khi chuyển viện?

Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo thông tư quy định về danh mục dịch vụ cận lâm sàng và điều kiện sử dụng kết quả khi liên thông giữa các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, mục tiêu nhằm hạn chế những xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh bị thực hiện lại không cần thiết. Bệnh nhân, bác sĩ cho rằng đề xuất này rất thiết thực, tránh lãng phí, mất thời gian.

Tránh cứ chuyển viện lại phải xét nghiệm từ đầu

Dự thảo thông tư quy định về danh mục các xét nghiệm, dịch vụ cận lâm sàng, điều kiện sử dụng kết quả cận lâm sàng liên thông giữa các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT) đang được Bộ Y tế đưa ra lấy ý kiến.

Danh mục dự kiến gồm hơn 400 xét nghiệm hóa sinh, huyết học – truyền máu, vi sinh – ký sinh trùng và điện quang (bao gồm kết quả và dữ liệu hình ảnh).

Trước đó, năm 2017, Bộ Y tế đã ban hành danh mục xét nghiệm áp dụng để liên thông, công nhận kết quả xét nghiệm. Tuy nhiên, dự thảo mới mở rộng và cụ thể hóa đáng kể phạm vi liên thông, đặc biệt ngoài xét nghiệm còn có cả chẩn đoán hình ảnh như X-quang, CT, MRI…

Theo dự thảo, thời gian sử dụng kết quả khi liên thông đối với kết quả xét nghiệm được tính từ thời điểm lấy mẫu bệnh phẩm, đối với kết quả điện quang được tính từ thời điểm thực hiện kỹ thuật.

Nguyên tắc được đưa ra là ưu tiên sử dụng kết quả dịch vụ cận lâm sàng đã có, còn giá trị sử dụng, đáp ứng yêu cầu chuyên môn nhằm hạn chế chỉ định thực hiện lại để giảm thời gian, chi phí, tránh can thiệp không cần thiết đối với người bệnh. Bác sĩ là người quyết định việc sử dụng hoặc chỉ định thực hiện lại kết quả cận lâm sàng liên thông và chịu trách nhiệm về quyết định…

Trao đổi với PV Dân Việt, anh Lê Đoan (35 tuổi, ở tỉnh Hưng Yên) chia sẻ, cách đây không lâu, gia đình anh có người thân nghi ngờ mắc ung thư phổi. Gia đình sau đó chuyển từ bệnh viện tuyến tỉnh lên Hà Nội để làm thủ tục xét nghiệm, chụp chiếu, sinh thiết… xác định chính xác bệnh, từ đó có phác đồ điều trị. Từ khi tìm hiểu nguyên nhân đến lúc có kết quả mất hơn 2 tháng mới xong.

Theo anh Đoan, trong lúc tìm nguyên nhân, bệnh viện cứ mỗi ngày làm một vài chỉ định xong lại chờ. Có đợt phải chờ 4-5 ngày thậm chí nhiều hơn mới có kết quả rồi lại có chỉ định tiếp theo.

“Nhà chúng tôi ở xa, mỗi lần lên lại kéo theo chi phí tiền xe cộ đi lại, tiền thuê trọ, tiền ăn. Đến khi nhập viện cũng quá tải, không đủ giường nội trú phải thuê trọ bên ngoài. Có lần tôi phải chờ cả nguyên ngày mới xin được chỉ định hay làm thủ tục nhập viện. Theo tôi, nếu kết quả chụp chiếu, xét nghiệm cũ không đủ hoặc chưa thực sự phản ánh đúng thì hãy nên làm lại. Chính vì vậy, việc Bộ Y tế đề xuất hơn 400 xét nghiệm, chụp chiếu có thể được dùng lại khi chuyển viện tôi cho rằng rất cần thiết, như vậy sẽ đỡ thủ tục rườm rà cho bệnh nhân và tiết kiệm thời gian điều trị cho bệnh nhân”, anh Đoan chia sẻ.

Ông N.V.T. (55 tuổi, ở Thanh Hoá) phát hiện viêm gan B nhiều năm trước, sau đó mắc thêm đái tháo đường type 2. Hai bệnh mạn tính buộc ông phải tái khám thường xuyên, luân phiên giữa tuyến tỉnh và các bệnh viện lớn ở Hà Nội.

Trước đây, mỗi lần đi khám ông T. phải mang theo cả tập giấy tờ. Hồ sơ ngày càng dày, mà chỉ cần thiếu một kết quả là bác sĩ lại cho làm lại. Từ khi nhiều bệnh viện triển khai bệnh án điện tử, toàn bộ kết quả xét nghiệm, đơn thuốc và các lần tái khám được lưu trữ tập trung. Với người bệnh, áp lực “phải nhớ mọi thứ” được giảm bớt rõ rệt.

“Với việc hàng trăm xét nghiệm, chụp chiếu có thể được dùng lại khi chuyển viện tôi cho rằng rất cần thiết, sẽ có lợi cho bệnh nhân”, ông T. bày tỏ.

Trao đổi với PV Dân Việt, ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông cho rằng, đề xuất này không mới nhưng là nhức nhối của ngành y từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, nếu đề xuất này được tiến hành trên toàn quốc sẽ đem lại lợi ích cho người bệnh, hạn chế lãng phí nguồn lực, tài nguyên, y bác sĩ cũng rút ngắn được thời gian chờ đợi xét nghiệm hay chụp chiếu tại chỗ và có thể sử dụng các xét nghiệm, chụp chiếu tuyến trước đã cung cấp để chẩn đoán và điều trị.

Bác sĩ Mạnh cũng nêu thực tế, không ít bệnh nhân dù đã có mẫu xét nghiệm, chụp chiếu ở tuyến dưới nhưng khi chuyển viện, lên tuyến trên lại yêu cầu xét nghiệm lại từ đầu gây tốn kém, mất thời gian…

“Dù nhóm máu không đổi suốt đời và nhiều kết quả xét nghiệm (như công thức máu, sinh hóa gan, thận, mỡ máu…) được Bộ Y tế quy định có giá trị từ 1 đến 3 tháng, việc các bệnh viện tuyến trên vẫn yêu cầu bệnh nhân làm lại các danh mục này khi chuyển tuyến đang gây lãng phí nghiêm trọng. Tình trạng này không chỉ làm tiêu tốn tiền bạc, hóa chất, tài nguyên y tế mà còn lãng phí cả máu của người bệnh”, bác sĩ Mạnh nói.

Bác sĩ Mạnh cho rằng, chỉ số đông máu rất dễ thay đổi theo thời gian và tùy thuộc vào máy móc của từng viện. Vì vậy, việc xét nghiệm lại ngay trước mổ là vô cùng cần thiết để bảo đảm an toàn.

“Tuy nhiên, chúng ta chỉ nên làm lại những mục thực sự cần kiểm tra sát sao, chứ không nên hủy bỏ hoàn toàn kết quả tuyến dưới rồi bắt bệnh nhân làm lại từ đầu”, bác sĩ Mạnh nêu rõ.

Bác sĩ chỉ định phụ thuộc vào tình trạng người bệnh

Trao đổi với PV Dân Việt, bác sĩ CKI Lê Văn Thiệu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho rằng, đề xuất của Bộ Y tế tạo điều kiện thuận lợi cho bác sĩ, bệnh nhân có thêm nhiều dữ liệu để hỗ trợ chẩn đoán, điều trị, rút ngắn thời gian chờ đợi, nâng cao hiệu quả điều trị, thuận tiện cho việc theo dõi, đánh giá.

“Đôi khi kết quả ở tuyến dưới chỉ xét nghiệm sàng lọc cơ bản. Khi lên tuyến Trung ương, bác sĩ cần các xét nghiệm chuyên sâu hơn, ví dụ như từ siêu âm thường chuyển sang chụp MRI có thuốc cản quang để khẳng định chẩn đoán. Tuy nhiên, các kết quả xét nghiệm sẵn có vẫn đóng vai trò dữ liệu tham chiếu quan trọng, giúp bác sĩ có thêm cơ sở đánh giá tình trạng người bệnh, thay vì phải bắt đầu quá trình chẩn đoán từ đầu.

Dựa vào các xét nghiệm và chẩn đoán cũ bác sĩ có thể, khoanh vùng nhanh chóng nhóm nguyên nhân khả thi và loại trừ các bệnh lý đã được kiểm tra và xác nhận là bình thường trước đó. Hồ sơ y tế cũ lưu giữ nhiều thông tin then chốt, trong đó có tiền sử dị ứng thuốc, yếu tố giúp bác sĩ tránh nguy cơ sốc phản vệ hoặc các tác dụng phụ nghiêm trọng”, bác sĩ Thiệu chia sẻ.

Góp ý cho dự thảo, Bệnh viện Nhi Trung ương cho rằng, thời gian liên thông nên được hiểu là khoảng thời gian tham khảo chuyên môn trong điều kiện người bệnh không có thay đổi đáng kể về tình trạng lâm sàng, điều trị hoặc mục tiêu chẩn đoán.

Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cũng đề nghị nhấn mạnh quyền quyết định của người hành nghề. Bác sĩ là người đánh giá có sử dụng kết quả liên thông hay không và chịu trách nhiệm về quyết định chuyên môn đó.

Ngược lại, người bệnh cũng không nên mặc nhiên phải làm lại xét nghiệm chỉ vì chuyển sang một cơ sở khác. Nếu kết quả còn phù hợp với bệnh cảnh và đáp ứng đầy đủ điều kiện, cơ sở tiếp nhận có thể sử dụng lại.

Theo Bộ Y tế, dự thảo với danh mục và thời gian sử dụng kết quả khi liên thông. Tuy nhiên, người hành nghề quyết định việc sử dụng hoặc chỉ định thực hiện lại kết quả cận lâm sàng liên thông và chịu trách nhiệm về quyết định. Nếu kết quả còn phù hợp, việc sử dụng lại sẽ giúp tránh xét nghiệm lặp lại không cần thiết. Nếu kết quả không còn phù hợp, thiếu thông tin, không bảo đảm độ tin cậy hoặc bệnh cảnh đã thay đổi, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện lại.

Nguyên tắc được đưa ra là ưu tiên sử dụng kết quả dịch vụ cận lâm sàng đã có, còn giá trị sử dụng, đáp ứng yêu cầu chuyên môn nhằm hạn chế chỉ định thực hiện lại để giảm thời gian, chi phí, tránh can thiệp không cần thiết đối với người bệnh. Bác sĩ là người quyết định việc sử dụng hoặc chỉ định thực hiện lại kết quả cận lâm sàng liên thông và chịu trách nhiệm về quyết định…

Đọc thêm