Bộ môn Giải phẫu: Môn học khiến sinh viên năm nhất ngành Y từ sợ hãi đến biết ơn

Từ căng thẳng khi lần đầu tiếp xúc với thi thể và mùi formol nồng, cay mắt, các học viên, sinh viên dần vượt qua cảm giác để trân trọng cơ hội thực hành môn Giải phẫu quý giá trên thi thể người hiến tặng.

Bộ môn Giải phẫu: Từ sợ hãi đến biết ơn

Với sinh viên Y khoa, Giải phẫu là một trong những môn học nền tảng đầu tiên được dạy từ năm thứ nhất, tạo nền tảng để sinh viên tiếp tục học các môn chuyên ngành sau này.

GS.TS.BS Trịnh Văn Minh, cây đại thụ của ngành Giải phẫu học Việt Nam, nguyên giảng viên cao cấp Bộ môn Giải phẫu tại Trường Đại học Y Hà Nội, tác giả cuốn sách “Giải phẫu người” có câu nói nổi tiếng: “Con người đứng vững nhờ đôi chân, y học bắt đầu từ giải phẫu”.

Tuy nhiên, đây là một môn học khiến không ít sinh viên căng thẳng. Những buổi đầu bước vào phòng thực hành Giải phẫu, lần đầu đối diện với thi thể, có em sợ hãi, có em không chịu được mùi hóa chất bảo quản, thậm chí từng có sinh viên phải chạy ra ngoài vì buồn nôn.

Là học viên khóa 3 với 40 năm học tập và gắn bó với Học viện Quân y, trao đổi với PV báo Dân Việt nhân dịp 70 năm Ngày Truyền thống bộ môn Giải phẫu ngày 15/8, Đại tá, BSCKII Nguyễn Văn Thêm, nguyên phụ trách Bộ môn Giải phẫu, chia sẻ sau khi học viên, sinh viên học lý thuyết trên giảng đường, các em được đến phòng thực tập của bộ môn. Tại đây, giảng viên hướng dẫn học viên, sinh viên quan sát trên các tiêu bản và học viên, sinh viên phải tự mình học và xác định các cấu trúc trên thi thể.

“Căng thẳng là phản ứng tự nhiên của học viên, sinh viên vì ngay cả người bình thường khi đến nơi có tử thi cũng có cảm giác khác. Nhưng sau những giờ học, cảm giác ấy dần thay đổi. Thi thể không còn là điều khiến các em sợ hãi mà trở thành một “người thầy” đặc biệt, giúp những bác sĩ tương lai học cách hiểu cơ thể con người trước khi trực tiếp điều trị người bệnh.

Từ nỗi sợ ban đầu dần biến thành sự yêu thích và tôn trọng”, Đại tá, BSCKII Nguyễn Văn Thêm cho biết.

Theo thầy Thêm, các kỹ thuật viên phải phẫu tích, bảo quản thi thể và chuẩn bị các tiêu bản để giảng viên hướng dẫn học viên, sinh viên. Giảng viên làm rõ từng dây thần kinh, động mạch, mạch máu, cơ… ở đúng vị trí để học viên, sinh viên có thể quan sát và học một cách chính xác.

Câu chuyện xúc động về người hiến xác

Trung tá, TS Nguyễn Minh Tâm, Phó Chủ nhiệm Bộ môn Giải phẫu, Học viện Quân y, chia sẻ, học viên, sinh viên hiện học môn Giải phẫu với 9 module và đây là một trong những bộ môn có nhiều module nhất trong quá trình đào tạo ngành Y.

Theo TS Tâm, đằng sau mỗi thi thể được đưa vào phòng thực hành là một câu chuyện về sự… cho đi.

Trong quá trình 22 năm gắn bó với nghề, nhiều câu chuyện về hiến xác khiến TS Tâm nhớ mãi.

“Có một trường hợp sau khi qua đời đã hiến toàn bộ tạng để cứu người sống nhiều người. Các bộ phận như gan, thận, tim, giác mạc… tiếp tục sự sống trong những cơ thể khác. Phần thân thể còn lại được bàn giao cho Nhà trường để tiếp tục phục vụ đào tạo và nghiên cứu.

Do nguồn xác hiến ở phía Bắc còn hạn chế, Nhà trường tiếp nhận những người đăng ký hiến xác từ miền Nam. Có trường hợp mới đây người hiến phải vượt quãng đường khoảng 2.000 km để ra Bắc. Cán bộ của Bộ môn trực tiếp đồng hành trong hành trình ấy”, TS Tâm kể lại.

Nhưng câu chuyện không dừng lại khi người hiến được đưa về phục vụ đào tạo, nghiên cứu. Theo TS Tâm, vào những ngày lễ, ngày giỗ, ngày Tết hay sinh nhật, Bộ môn đều tổ chức tưởng niệm rất trang trọng.

“Có nhiều lần, người thân gọi điện ra trường. Họ nói nhớ con mình vì hôm đó là sinh nhật của con. Có những cuộc điện thoại như vậy khiến chúng tôi rất xúc động, thậm chí đẫm nước mắt”, TS Tâm kể.

Mặc dù hiến xác là hành động cao cả nhưng hiện vẫn gặp không ít rào cản. Theo TS Nguyễn Minh Tâm, Học viện Quân y đang thúc đẩy tuyên truyền để cộng đồng hiểu hơn về ý nghĩa của việc này, hướng tới việc hiến xác trở thành một nét văn hóa của sự cho đi.

“Chết không phải là hết mà có thể là bước khởi đầu cho một hành trình cống hiến tiếp theo”, TS Tâm bày tỏ.

Ngày nay, công nghệ đang làm những giờ học Giải phẫu trở nên trực quan hơn. Học viên, sinh viên có thể quan sát cơ thể người bằng mô hình 3D, thao tác trên thiết bị mô phỏng, thậm chí thực hành một số kỹ thuật phẫu thuật trong môi trường ảo. Nhưng công nghệ dù hiện đại đến đâu vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn xác hiến. Một mô hình 3D có thể cho học viên, sinh viên nhìn thấy hệ xương, hệ cơ và sự chuyển động của các cấu trúc. Một phần mềm có thể mô phỏng phẫu thuật. Nhưng cơ thể thật có những biến thể mà không chương trình nào có thể lập trình hết.

“Một học viên, sinh viên Y khoa trước hết phải có y đức, sau đó là tay nghề, đam mê và kinh nghiệm. Muốn có kinh nghiệm, không có con đường nào khác ngoài học tập, đọc nhiều, nghe nhiều và thực hành nhiều”, TS Nguyễn Minh Tâm cho biết.

Đọc thêm