Thứ năm, ngày 11/06/2026 19:27 GMT+7
Tào Nga Thứ năm, ngày 11/06/2026 19:27 GMT+7
Nhận định về đề thi tốt nghiệp THPT môn Văn năm 2026, GS Lê Anh Vinh cho rằng đề thi có nhiều điểm tích cực, tuy nhiên việc đưa tên các nhân vật nổi tiếng như Steve Jobs vào đề thi cần được cân nhắc để bảo đảm sự công bằng cho mọi học sinh.
Đề thi tốt nghiệp THPT môn Văn 2026: Giáo sư trẻ nhất Việt Nam năm 2020 nhận xét
GS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, Giáo sư trẻ nhất Việt Nam năm 2020, chia sẻ đề thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn năm 2026 có nhiều điểm tích cực khi tạo không gian để học sinh bộc lộ suy nghĩ và năng lực cá nhân.
Theo đó, các ngữ liệu được lựa chọn, từ văn bản đọc hiểu đến bài thơ “Những chiếc lá”, là những chất liệu phù hợp, cho phép học sinh cảm nhận và thể hiện chính kiến theo khả năng của mình.
“Đề Văn bây giờ đọc lên thường thấy có cái hay riêng, bởi gần như đề nào cũng có ‘đất’ để viết. Học sinh hiểu đến đâu, cảm nhận đến đâu thì có thể trình bày đến đó. Điều này giúp các em thể hiện năng lực thực sự thay vì chỉ lặp lại những nội dung đã học thuộc”, GS Vinh cho hay.


Tuy nhiên, giáo sư trẻ nhất Việt Nam năm 2020 cũng cho rằng những ý kiến băn khoăn xung quanh việc đề thi nhắc tới các nhân vật nổi tiếng như Steve Jobs, Elon Musk hay Mark Zuckerberg là điều cần được lắng nghe.
Theo GS Vinh, bản thân câu hỏi “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?” là một câu hỏi hay, gợi mở một vấn đề lớn của xã hội: làm thế nào để đất nước có thể nuôi dưỡng những con người sáng tạo, có khả năng tạo ra các sản phẩm, ý tưởng và giá trị mang tầm ảnh hưởng quốc tế.
“Đây là hướng suy nghĩ rất đáng khuyến khích vì giúp học sinh nhìn rộng hơn về giáo dục, môi trường xã hội, chính sách và văn hóa khuyến khích đổi mới sáng tạo”, GS Vinh nói.
Dù vậy, anh cũng cho rằng với một kỳ thi đại trà quy mô quốc gia, việc đưa những nhân vật cụ thể vào đề thi cần được cân nhắc kỹ lưỡng hơn. Dù tên tuổi các doanh nhân công nghệ nổi tiếng chỉ đóng vai trò gợi mở, việc quen thuộc hay không quen thuộc với những nhân vật này vẫn có thể tạo ra khác biệt nhất định giữa các nhóm học sinh.
Để minh họa cho quan điểm này, GS Lê Anh Vinh nhắc lại một câu chuyện trong quá trình xây dựng đề thi Olympic Toán quốc tế (IMO) năm 2018. Khi đó, một bài toán ban đầu được phát biểu dựa trên hình ảnh bàn cờ vua. Nhưng hội đồng rất thận trọng: Nếu có học sinh không chơi cờ vua, không quen với hình ảnh ấy, liệu các em có bị thiệt không? Cuối cùng, cách phát biểu đã được điều chỉnh để tránh liên hệ trực tiếp với cờ vua.
Từ câu chuyện đó, GS Vinh cho rằng ý tưởng của câu hỏi trong đề Ngữ văn năm nay là tích cực, nhưng cách diễn đạt có thể được xây dựng theo hướng trung tính và phổ quát hơn.
Thay vì đặt vấn đề “làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam”, đề bài có thể hướng tới câu hỏi rộng hơn như: làm thế nào để Việt Nam nuôi dưỡng những con người sáng tạo, có năng lực tạo ra sản phẩm, ý tưởng hoặc giá trị có sức ảnh hưởng lớn đối với xã hội.
“Cách đặt vấn đề như vậy sẽ giúp mọi học sinh đều có cơ hội tiếp cận bình đẳng, không phụ thuộc vào việc các em có biết Steve Jobs là ai, ai phóng tên lửa hay ai từng bỏ học đại học. Điều quan trọng nhất vẫn là khả năng suy nghĩ, lập luận và trình bày quan điểm về vấn đề được đặt ra”, GS Lê Anh Vinh nhấn mạnh.
GS Vinh vui vẻ kết luận: Đây là đề thi hay và nếu bản thân là thí sinh đi thi sẽ được khoảng 8 điểm.
Đề thi tốt nghiệp THPT môn Văn 2026 nhận được nhiều quan tâm
Trao đổi với PV báo Dân Việt về đề thi tốt nghiệp THPT môn Văn 2026, nữ sinh đạt điểm 10 môn Văn tốt nghiệp THPT duy nhất cả nước năm 2023, Trần Ngọc Đan Thanh, cựu học sinh Trường THPT Nghĩa Minh (huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định cũ, nay là Ninh Bình) đánh giá đề năm nay giống năm 2025.
“Đề thi đề cập đến nhiều vấn đề mang tính thời sự, liên quan đến các bạn trẻ và buộc các bạn phải có tư duy nhận thức, quan điểm, thái độ để đánh giá toàn diện, đúng đắn về những vấn đề. Năm nay Bộ GDĐT có thay đổi về cấu trúc đề khi yêu cầu các bạn học sinh viết đoạn văn NLXH và bài văn NLVH, điều này có thể sẽ khiến khá nhiều bạn hoang mang. Nhưng nhìn chung, em đánh giá đề năm nay các bạn hoàn toàn có thể đạt mức điểm tương đối cao”, Trần Ngọc Đan Thanh cho hay.
Được biết, sở dĩ để có vốn kiến thức để đạt điểm 10 bài thi, có được những kỹ năng lập luận cũng như trình bày quan điểm, Đan Thanh thường xuyên quan sát mọi thứ xung quanh, tranh thủ dành thời gian theo dõi tin tức thời sự, mạng xã hội. Với mỗi vấn đề, em tự đặt mình vào đó và đưa ra câu hỏi mình sẽ lập luận hay sẽ xử lý thế nào.
Hiện Đan Thanh đang là sinh viên năm 4, Đại học Kinh tế Quốc dân.
ThS. Ngôn ngữ học Nguyễn Mộng Tuyền, giáo viên Ngữ văn Trường THPT Trung Phú, TP.HCM, nêu ý kiến đề không quá khó nhưng khá dài. Ngữ liệu phần đọc hiểu – văn bản nghị luận – có nhiều thuật ngữ, khái niệm, dẫn chứng mới lạ. Ngữ liệu phần viết cũng có nhiều yếu tố tượng trưng, biểu tượng không dễ để hiểu ngay. Điều này yêu cầu các em cần nhiều thời gian để đọc kỹ ngữ liệu, để hiểu và sắp xếp ý tứ cho câu trả lời. Vậy nên, nếu không ôn bài kỹ, không luyện viết, thiếu kinh nghiệm diễn đạt, các em sẽ lúng túng, viết ít dung lượng là điều có thể hiểu được. Chính yếu tố này sẽ giúp phân loại thí sinh tốt hơn.
“Mặc dù có một số thử thách là thế nhưng xét về yếu tố nội dung, đề năm nay có thông điệp khá rõ. Câu viết 200 chữ đoạn nghị luận xã hội đặt ra một câu hỏi có thể gây tranh luận. Thí sinh nếu muốn thể hiện chính kiến riêng có thể mạnh dạn phân tích theo nhiều hướng.
Những câu hỏi phản biện sắc sảo và lập luận khác biệt có thể được đặt ra, chẳng hạn: “Tại sao tôi phải là Steve Jobs Việt Nam? Tôi là tôi, là một người Việt Nam đầy bản sắc, trọn cá tính và hết lòng cống hiến cho đất nước và nhân loại”. Yêu cầu viết bài nghị luận văn học 600 chữ cũng đậm đà thông điệp của lối sống cống hiến. Tuy nhiên, nếu học sinh thiếu năng lực cảm thụ văn học, có thể chỉ nhìn thấy được lớp nghĩa trên câu chữ và viết thuần theo hướng tình yêu thiên nhiên.
Chúng ta nên chờ đáp án và hướng dẫn chấm chi tiết từ Bộ GDĐT mới có thể dự đoán được phổ điểm môn Văn năm nay”, ThS Tuyền cho hay.